Được phóng vào năm 1977, tàu thăm dò không người lái này ước tính đã đạt khoảng cách tương đương 1 ngày ánh sáng tính từ Trái đất vào sáng 18/11. Một ngày ánh sáng tương đương khoảng 26 tỷ km.
Các kỹ sư tại Phòng thí nghiệm Sức đẩy Phản lực (JPL) của NASA ở California sẽ phải chờ khoảng 1 ngày mới nhận được tín hiệu từ tàu thăm dò, để xác nhận nó đã đạt tới khoảng cách này. NASA lên lịch tổ chức một sự kiện vào ngày 19/11, để thảo luận về cột mốc đặc biệt trên.
“Đạt tới khoảng cách 1 ngày ánh sáng là thành tựu đáng kinh ngạc, điều mà tôi chưa bao giờ nghĩ mình có thể chứng kiến”, bà Suzanne Dodd, Giám đốc dự án Voyager, chia sẻ.
Voyager 1 hiện là vật thể nhân tạo ở xa Trái đất nhất, đang di chuyển với tốc độ gần 61.000 km/giờ. Năm 2012, con tàu vượt qua rìa ngoài của nhật quyển – vùng được hình thành bởi các hạt và từ trường do Mặt trời tạo ra – để tiến vào không gian liên sao.
Tàu Voyager 2 - “anh em” song sinh của Voyager 1, cũng được phóng vào năm 1977 và tiến vào không gian liên sao năm 2018.
Một đại diện của Phòng thí nghiệm Sức đẩy Phản lực cho biết, những biện pháp tiết kiệm năng lượng được triển khai gần đây có thể giúp 2 tàu Voyager tiếp tục duy trì liên lạc với Trái đất thêm 3 - 4 năm nữa.
“Nhưng mục tiêu của sứ mệnh là thực hiện nghiên cứu khoa học, và nguồn năng lượng hiện tại đủ để duy trì hoạt động của toàn bộ hệ thống thiết bị khoa học đang sử dụng cho tới dịp kỷ niệm 50 năm ngày phóng vào năm tới. Những gì xảy ra sau đó rất khó dự đoán. Dĩ nhiên, đây là những con tàu vũ trụ đã gần 50 năm tuổi, và luôn có những sự cố ngoài dự kiến mà đội ngũ vận hành không thể lường trước”, đại diện JPL cho biết.
Trong hành trình của mình, Voyager 1 từng bay qua sao Mộc và sao Thổ – 2 hành tinh lớn nhất trong Hệ Mặt trời. Hiện nay, con tàu vẫn tiếp tục thu thập dữ liệu khoa học.
Chẳng hạn, các thiết bị trên tàu đã phát hiện ra âm thanh vo ve yếu ớt, đều đặn, gây ra bởi những dao động liên tục của lượng khí rất nhỏ tồn tại trong không gian liên sao.
“Voyager vẫn liên tục gửi về Trái đất các dữ liệu đo đạc về từ trường, tia vũ trụ và sóng plasma mỗi khi ăng-ten của Mạng lưới Không gian sâu hướng về phía con tàu”, bà Dodd cho biết.
Mạng lưới Không gian sâu là hệ thống ăng-ten vô tuyến khổng lồ được NASA bố trí trên phạm vi quốc tế, nhằm hỗ trợ các sứ mệnh tàu vũ trụ liên hành tinh.
“Bên kia ranh giới nhật quyển, hướng của từ trường không xoay chuyển sang hướng liên sao như dự đoán. Thay vào đó, nó vẫn duy trì hướng vốn có khi cả 2 tàu Voyager vượt qua ranh giới nhật quyển – một hướng chịu sự chi phối của Mặt trời. Chúng tôi đang theo dõi để xem khi nào sự xoay chuyển này có thể xảy ra”, bà Dodd nói.
Bà Dodd cũng cho biết các nhà khoa học vẫn quan sát được những tác động từ Mặt trời, trong đó có các cơn bão Mặt trời mạnh như hiện tượng phun trào nhật hoa. Những hiện tượng này tạo ra các sóng xung kích và mặt sóng áp suất có thể lan truyền tới khoảng cách xa như vị trí của Voyager 1, thậm chí còn xa hơn.
“Ranh giới ảnh hưởng của Mặt trời kết thúc ở đâu và không gian liên sao nguyên sơ bắt đầu từ đâu? Có lẽ Voyager sẽ tồn tại đủ lâu để giúp chúng ta trả lời câu hỏi đó”, bà Dodd cho biết.