Giải oan cho đôi rồng thời Lý bên Hồ Gươm

TPO - Đôi rồng bên Hồ Gươm gây tranh luận ngay khi sân khấu còn đang lắp dựng. Một số chuyên gia lý giải thực tế tiếp nhận những biểu tượng, mẫu vật cổ trong đời sống đương đại bị đứt gãy nên nhiều người dễ có phản ứng trái chiều.

Trong cuộc họp báo công bố các hoạt động Ngày Văn hóa Việt Nam của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội ngày 17/11, đạo diễn Hoàng Công Cường cho biết thiết kế sử dụng mẫu rồng từng xuất hiện trong dịp Đại lễ 1.000 năm Thăng Long.

Hình tượng rồng bay mang trong mình ý chí tự chủ, khát vọng dựng xây và tầm nhìn vươn cao của quốc gia.

Lựa chọn rồng thời Lý nhằm gợi nhắc lịch sử Thăng Long - Hà Nội

Trao đổi với PV Báo Tiền Phong về hình ảnh đôi rồng thời Lý đang được tạo tác ở Hồ Gươm, Tiến sĩ sử học Lê Minh Nam cho rằng bảo nó giống bạch tuộc, cá sấu là oan mặc dù khởi nguyên của rồng nhiều tài liệu vẫn ghi là cá sấu.

Ông nhắc lại rồng là linh vật có tính chất huyền thoại, được sinh ra bằng tư duy liên tưởng chứ không phải là con vật có trong thực tế.

copy-03e08cfb-eb44-4a6a-840e-4bc222306590.jpg
tp-rong-thoi-ly-18.jpg
tp-rong-thoi-ly-10.jpg
Đôi rồng thời Lý bên Hồ Gươm đang gây tranh luận. Ảnh: Duy Phạm.

Tiến sĩ Lê Minh Nam phân tích rồng thời Lý mang đặc trưng thẩm mỹ tinh tế và uyển chuyển, có thân nhỏ, thon dài, uốn khúc hình sin đều đặn, chân dài và ít móng.

Hiện nay các mẫu rồng thời Lý còn lưu trữ tại Bảo tàng Lịch sử, chùa Phật Tích (Bắc Ninh), Bia Sùng Thiện Diên Linh chùa Long Đọi Sơn, xã Đọi Sơn, tỉnh Ninh Bình, bia Chùa Bảo Ninh Sùng Phúc ở xã tỉnh Tuyên Quang, bất cứ ai cũng có thể so sánh.

Trước một số câu hỏi cho rằng đem tạo vật linh thiêng như biểu tượng rồng ra làm sân khấu thì có “phạm thượng” không, Tiến sĩ Lê Minh Nam khẳng định điều này cũng là bình thường trong lịch sử.

Chuyên gia nhắc đến câu chuyện thời Trần, trong Đại Việt sử ký toàn thư có chép: “Vua Nhân Tông nói “xăm rồng vào đùi để tỏ là không quên gốc". Đoạn sử này còn ghi rõ: "Hồi quốc sơ (tức đầu thời Trần), quân sĩ đều xăm hình rồng ở bụng, ở lưng và hai bắp đùi, gọi là thái long" (hoa văn rồng). Những khách buôn người Tống thấy dân Việt ta xăm hình rồng trên người, cho rằng thuồng luồng sợ hình rồng, nhỡ gặp gió bão, thuyền đắm, thuồng luồng sẽ không dám phạm tới@.

rong1.png
Bên phải là hình rồng trang trí trong nửa lá đề (chi tiết trang trí kiến trúc) bằng đất nung, thời Trần, thế kỷ 13-14. Bên trái là Đầu rồng trang trí kiến trúc bằng đất nung, thời Lý, thế kỷ 11-13. Ảnh: Bảo tàng lịch sử quốc gia.
rong3.jpg
Lá đề chạm rồng ở Chùa Phật Tích, Bắc Ninh.

Từ cuối thế kỷ XIV, con rồng đã rời khỏi kiến trúc cung đình để có mặt trong các kiến trúc dân dã, không những chỉ có trên điêu khắc đá và gốm mà còn xuất hiện trên điêu khắc gỗ ở chùa làng.

Rồng cũng không chỉ có ở những vị trí trang nghiêm mà còn có mặt ở các bậc thềm như ở chùa Phổ Minh (Nam Định cũ, nay là Ninh Bình), thềm rồng phía trước điện Kính Thiên...

Tiến sĩ Minh Nam bày tỏ đồng tình với diễn giải của đạo diễn Hoàng Công Cường, lựa chọn rồng thời Lý nhằm gợi nhắc dấu mốc lịch sử năm 1010 khi Vua Lý Thái Tổ ban Chiếu dời đô từ Hoa Lư ra Đại La và đặt tên kinh đô là Thăng Long.

Triết lý hai đầu rồng hướng vào trung tâm trước Tượng đài Vua Lý Thái Tổ mang thông điệp biểu tượng về sự quy tụ. Đây là hình ảnh đại diện cho các dòng chảy văn hóa, tri thức, con người, nghệ thuật và sản vật từ khắp các vùng miền cùng tìm về bồi đắp cho bản sắc Thăng Long - Hà Nội, đồng thời thể hiện lòng tri ân sâu sắc đối với các bậc tiền nhân.

Đôi rồng không phải biểu tượng mới được xây dựng ở Hồ Gươm

Từ đôi rồng bên Hồ Gươm, câu chuyện mở rộng sang cách đưa sân khấu và trang trí sự kiện vào không gian di sản. Một thiết kế có thể nổi bật khi đứng riêng, nhưng đặt cạnh tượng đài, đền và mặt hồ lại phải được xem xét trong tổng thể khác.

Kích thước, màu sắc, hướng nhìn đều tác động đến cảnh quan quen thuộc với người dân. Sự hiện diện ấy đòi hỏi lời giải thích thuyết phục về cả thẩm mỹ lẫn công năng.

Đạo diễn Hoàng Công Cường - tổng đạo diễn chương trình Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội - cho biết đôi rồng được thiết kế theo hình tượng Lưỡng long chầu nguyệt, lấy cảm hứng từ hình tượng rồng được sử dụng trong dịp Đại lễ kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội năm 2010, tương tự hình tượng đôi rồng tại khu vực Hồ Tây.

rong6.jpg
Sân khấu chính của Lễ khai mạc Ngày Văn hóa Việt Nam 2026.

“Để bảo đảm tính nguyên bản về lịch sử, câu chuyện văn hóa và tạo hình, chúng tôi đã sử dụng lại hình tượng rồng từ năm 2010 để thiết kế sân khấu. Các chi tiết như hoa văn, bố cục, miệng, móng và đầu rồng được thực hiện dựa trên những tư liệu lịch sử đáng tin cậy”, ông Cường nói.

Đạo diễn Hoàng Công Cường dẫn lại kinh nghiệm thực hiện lễ khai mạc SEA Games 31 tại sân vận động quốc gia Mỹ Đình, khi ê-kíp từng xây dựng hình tượng rồng thời Lý trên sân khấu.

“Không có chuyện hình tượng rồng được thiết kế giống bạch tuộc hay cá sấu như một số bình luận trên mạng xã hội. Tạo hình đảm bảo đầy đủ các yếu tố về văn hóa, lịch sử rõ ràng”, đạo diễn khẳng định.

Lý giải việc lựa chọn đôi rồng làm điểm nhấn sân khấu Ngày Văn hóa Việt Nam, đạo diễn Hoàng Công Cường cho biết ê-kíp muốn tạo nên một không gian biểu diễn vừa đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, vừa hài hòa với cảnh quan, giá trị văn hóa và di sản khu vực Hồ Gươm.

Thiết kế còn hướng tới việc tạo nên sự kết nối về mặt hình ảnh và ý tưởng văn hóa giữa Tháp Rùa và tượng đài Lý Thái Tổ. Vòng tròn trung tâm được diễn giải như một cánh cửa kết nối thời gian, giao hòa giữa ký ức ngàn năm và nhịp sống hiện tại, mà ở đó di sản được tiếp nối bằng những ngôn ngữ nghệ thuật mới.

Đạo diễn Hoàng Công Cường nhấn mạnh đôi rồng không phải công trình biểu tượng mới được xây dựng tại Hồ Gươm như một số người hiểu nhầm.

“Toàn bộ thiết kế chỉ phục vụ hoạt động biểu diễn trong khuôn khổ sự kiện. Sau chương trình này, chúng tôi sẽ tháo dỡ sân khấu, chứ không phải đây là biểu tượng của Hồ Gươm”, đạo diễn nhắc lại.

Cùng chuyên mục

Hết thời phim 'giang hồ mạng' câu view bằng bạo lực, hung khí

Xóa sổ phim giang hồ mạng

TPO - Các phim ngắn, video bạo lực từng giúp nhiều nhân vật được gọi là “giang hồ mạng” thu hút hàng triệu lượt xem. Sau loạt vụ khởi tố người tổ chức, diễn xuất và phát tán nội dung, vụ Hoàng Mèo, Tấn Bo bị bắt tiếp tục đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của nghệ sĩ khi nhận lời tham gia sản phẩm này.

Hồ Hoài Anh viết riêng ca khúc cho Phúc Tiệp

Hồ Hoài Anh viết riêng ca khúc cho Phúc Tiệp

TPO - Sau 25 năm theo đuổi con đường âm nhạc, ca sĩ Phúc Tiệp - học trò của NSND Quang Thọ - thực hiện live show cá nhân mang tên "The Gentleman" (Quý ông). Tổng đạo diễn, nhạc sĩ Hồ Hoài Anh viết riêng ca khúc cho giọng ca thính phòng Phúc Tiệp.

Trọng Tấn giờ chỉ muốn trồng rau, nuôi mèo

Trọng Tấn giờ chỉ muốn trồng rau, nuôi mèo

TPO - Năm giọng ca tiêu biểu của dòng nhạc thính phòng, dân gian và nhạc cách mạng Việt Nam là Trọng Tấn, Đăng Dương, Việt Hoàn, Lan Anh và Anh Thơ cùng bước lên sân khấu Lửa tuổi 20 - 30 năm một chặng đường. Họ đã có chặng đường gắn bó nhiều kỷ niệm từ thời sinh viên.

Du lịch thu 945.000 tỷ đồng, làm gì để giữ chân khách?

Du lịch Việt Nam thu gần 950.000 tỷ, Cục trưởng nói điều cần làm ngay

TPO - Đón khoảng 19,5 triệu lượt khách quốc tế trong 10 tháng năm nay, du lịch Việt Nam đứng trước yêu cầu nâng chất lượng tăng trưởng. “Điều chúng ta cần là những sản phẩm có bản sắc, những dịch vụ chuyên nghiệp và những trải nghiệm khiến du khách muốn quay trở lại” - Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Nguyễn Trùng Khánh - cho hay.

Cần phân biệt vai diễn trên phim và cổ xúy giang hồ mạng

Cần phân biệt vai diễn trên phim và cổ xúy giang hồ mạng

TPO - Sau vụ Hoàng Mèo, Tấn Bo bị khởi tố liên quan phim ca nhạc "Huy Bến xe", một số khán giả đặt câu hỏi liệu đóng vai giang hồ, tham gia cảnh đánh nhau có thể bị bắt. Theo giới chuyên gia, cần phân biệt việc xây dựng nhân vật trong tác phẩm với việc dùng phim để khuếch trương hình ảnh “giang hồ mạng”.

Khách Tây học cách thưởng trà giữa phố cổ Hà Nội

Khách Tây học cách thưởng trà giữa phố cổ Hà Nội

TPO - Giữa nhịp sống tấp nập của phố cổ Hà Nội, Tuần lễ Di sản Văn hóa Trà Việt 2026 tại Ngôi nhà Di sản 87 Mã Mây, phường Hoàn Kiếm đang trở thành điểm hẹn văn hóa thu hút đông đảo giới trẻ Việt Nam và du khách quốc tế đến khám phá, thưởng trà và chạm vào nếp sống thanh tao của người Tràng An xưa.

Săn vé concert quốc gia ở Mỹ Đình

Săn vé concert quốc gia ở Mỹ Đình

TPO - Với quy mô dự kiến khoảng 50.000 khán giả tại sân vận động quốc gia Mỹ Đình, chương trình nghệ thuật đặc biệt "Muôn sắc Việt Nam" đặt ra yêu cầu cao về công tác bảo đảm an ninh trật tự, an toàn. Trước tình trạng xuất hiện thông tin rao bán vé mời trên mạng xã hội, đại diện Công an TP Hà Nội khuyến cáo người dân thận trọng trước các lời mời chào mua vé, tránh bị lợi dụng, lừa đảo.

Tân Hoa hậu Việt Nam mang cây hạnh phúc trở về Báo Tiền Phong

Tân Hoa hậu Việt Nam mang cây hạnh phúc trở về Báo Tiền Phong

TPO - Trong ngày Báo Tiền Phong kỷ niệm 73 năm ra số báo đầu tiên, Hoa hậu Nguyễn Yến Trang cùng hai á hậu và các đại sứ mang cây hạnh phúc trở lại tòa soạn, thực hiện lời hẹn từ trước vòng chung khảo. Gọi Tiền Phong là “ngôi nhà thứ hai”, các người đẹp mong đồng hành trong những hoạt động vì cộng đồng.