Cấp xã phải được định vị là một đơn vị kiến tạo phát triển
Chiều 18/10, thảo luận tại Quốc hội về tình hình phát triển kinh tế - xã hội, Trưởng ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc nhấn mạnh, các chủ trương của Trung ương và Bộ Chính trị đã mở đường cho việc chấp nhận thử nghiệm, chấp nhận rủi ro, tạo hành lang pháp lý và hướng dẫn đồng bộ để các cấp, các ngành mạnh dạn bứt phá.
Về vai trò của chính quyền cơ sở, ông Nguyễn Duy Ngọc khẳng định cấp xã không chỉ đơn thuần là nơi "chứa đựng" và chịu trách nhiệm giải quyết các thủ tục hành chính cho người dân, doanh nghiệp, mà phải được định vị là một đơn vị kiến tạo phát triển. Để đảm bảo vai trò này, cấp xã phải được giao đầy đủ nhiệm vụ, quyền hạn và nguồn lực tương xứng.
Theo ông Nguyễn Duy Ngọc, trong báo cáo đánh giá 9 tháng của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã chỉ rõ, hoạt động kiến tạo phát triển của cấp xã phải đóng góp trực tiếp vào tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) của tỉnh, từ đó tính toán đóng góp vào chỉ số thu nhập bình quân đầu người chung. Do đó, việc giao nhiệm vụ phải rất rõ ràng, giao nguồn lực phải rất cụ thể để cấp cơ sở phát huy tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm và hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.
Trưởng ban Tổ chức Trung ương đánh giá toàn hệ thống đã triển khai các chỉ đạo rất cương quyết, kiên định, đổi mới, đột phá và sáng tạo. Tuy nhiên, thực tế vận hành vẫn phát sinh một số khó khăn, vướng mắc đòi hỏi phải tiếp tục hoàn thiện ngay trong những tháng cuối năm 2026.
Theo ông, muốn bộ máy vận hành trơn tru và đạt hiệu quả cao, công tác chỉ đạo và rà soát phải có lộ trình cụ thể, tập trung vào các nhiệm vụ trọng tâm. Việc kiểm chứng hiệu quả phải được tiến hành nỗ lực, sát sao, nhất là tại các địa phương. Chỉ khi mô hình tổ chức ổn định thì mới sắp xếp đúng con người, bố trí đúng năng lực vào từng vị trí, từ đó bộ máy mới có thể chạy thông suốt và tạo ra kết quả thực chất.
Xác định vị trí việc làm phải dựa trên chức năng, nhiệm vụ
Để tiếp tục tinh gọn bộ máy và tổ chức hiệu quả chính quyền địa phương nhằm phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, Trưởng ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc đề xuất các nhóm giải pháp then chốt.
Cụ thể, phải triệt để thực hiện các nguyên tắc phân cấp, phân quyền. Cần quán triệt sâu sắc nguyên tắc "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm". Những việc gì đã phân cấp thì phải "phân cấp đến cùng", tức là phân cấp phải giải quyết được triệt để công việc.
Muốn vậy, theo ông Nguyễn Duy Ngọc, các cơ quan phải rà soát rất kỹ những nhiệm vụ có tính chất giao thoa, các nhiệm vụ trung gian, cũng như các nhiệm vụ mang tính quá độ trong giai đoạn chuyển đổi từ phương thức quản lý thủ công sang chuyển đổi số.
Cùng với đó, phải xác định vị trí việc làm dựa trên chức năng, nhiệm vụ. Năm 2026, theo kết luận của Trung ương, toàn hệ thống phải khẩn trương rà soát và xác định chính xác vị trí việc làm cho từng cấp, từng khối. Trưởng ban Tổ chức Trung ương đặc biệt lưu ý, vị trí việc làm không được dựa trên số lượng biên chế hiện có để tính toán, mà phải căn cứ trực tiếp vào chức năng, nhiệm vụ của từng cấp, từng khối.
Một vấn đề quan trọng nữa, theo ông Nguyễn Duy Ngọc, cần tính toán khối lượng công việc theo vùng và phát huy vai trò của khu vực tư. Trên cơ sở các kết luận và hướng dẫn của Bộ Chính trị, các địa phương phải tính toán phân cấp triệt để theo đặc thù 4 vùng không gian (đo khối lượng công việc thực tế của từng vùng, từng cấp); rà soát triệt để cắt giảm các khâu trung gian, khâu giao thoa.
Trưởng ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc đánh giá, bài học kinh nghiệm từ việc tinh giản và thu gọn đầu mối trong ngành giáo dục thời gian qua là minh chứng thực tiễn quý giá. Việc kiên trì thực hiện các giải pháp này chính là chìa khóa để ổn định mô hình hệ thống chính trị và chính quyền địa phương hai cấp, giúp cấp cơ sở có đủ điều kiện, năng lực thực thi hiệu quả các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.
