Ốc bươu vàng được thu mua đưa đi đâu?
Cơ sở thu mua ốc bươu vàng của ông Nguyễn Văn Dũng (phường Long Mỹ, TP. Cần Thơ) những ngày qua hoạt động nhộn nhịp. Gần 30 nhân công tất bật với các công đoạn thu mua, phân loại, sơ chế, lể ốc, đóng bao và vận chuyển đi tiêu thụ. Lao động nữ lể ốc được trả công 200.000-350.000 đồng/ngày; còn nam giới làm việc nặng được trả công 500.000-700.000 đồng/ngày.
Theo ông Dũng, đang vào cao điểm thu mua ốc bươu vàng trong năm, mỗi ngày cơ sở thu mua từ 30-40 tấn ốc, với giá 2.000-3.000 đồng/kg tùy loại. Nguồn hàng được gom từ các cánh đồng ngập nước tại địa phương và các vùng lân cận như An Giang, Cà Mau.
Về quy trình xử lý, khoảng 70% số ốc để nguyên con (thường loại nhỏ) được đóng bao (50kg/bao), xe tải chở ra miền Trung làm thức ăn cho các vùng nuôi tôm hùm, cá biển. Số ốc lớn còn lại (khoảng 30%) được luộc, lấy phần đầu đưa tới tiêu thụ tại các chợ làm thực phẩm. Phần ruột ốc cũng có giá khi được bán cho các cơ sở nuôi cá nước ngọt.
Tại xã Vị Thủy (TP. Cần Thơ), nước trắng đồng gần hai tháng qua, nhiều gia đình có thêm thu nhập đáng kể từ bắt ốc. Ông Nguyễn Văn Thành (có 10 ha đất trồng lúa) chia sẻ, mỗi đêm mang đèn, vợt, bơi xuồng trên ruộng vớt được 3-4 bao ốc, tương đương 150 - 200 kg.
Thương lái đến tận nơi thu mua ốc, giá 1.800 - 2.000 đồng/kg, người dân có thu nhập, trang trải cuộc sống trong thời gian đồng ruộng nghỉ ngơi, đón phù sa, thau chua rửa phèn. Ốc bươu vàng có đầu ra ổn định nên người dân bắt thay vì phải dùng thuốc hóa học, vừa tốn kém và ảnh hưởng môi trường.
Theo các chủ vựa thu mua ốc bươu vàng, do thời điểm này nước ở đầu nguồn như An Giang, Đồng Tháp đã rút dần, nông dân đang làm đất chuẩn bị xuống giống vụ Đông Xuân nên lượng ốc giảm mạnh. Trong khi các vùng trũng thấp ở hạ nguồn nước vẫn ngập đồng, chưa kết thúc mùa nước nổi, bà con tranh thủ bắt ốc kiêm thêm thu nhập.
Khuyến cáo nguy cơ mất kiểm soát
Theo Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư TP. Cần Thơ, thành phố có khoảng 3.100 ha vùng ngập nước tự nhiên mùa lũ, chủ yếu ở khu vực Hậu Giang, Sóc Trăng cũ. Người dân tận dụng khoảng thời gian không trồng lúa, nước ngập đồng để nuôi cá tự nhiên.
Việc bà con tận dụng mùa nước nổi bắt ốc bươu vàng bán cho thương lái là sinh kế giúp cải thiện thu nhập. Đồng thời, hoạt động thu mua ốc cũng góp phần thu gom, hạn chế sự phát triển quá mức của ốc bươu vàng có thể gây ảnh hưởng đến hoạt động trồng trọt (canh tác lúa, hoa màu…).
Tuy nhiên, ngành chức năng Cần Thơ khuyến cáo, ốc bươu vàng là loài ngoại lai xâm hại (theo Thông tư 69/2025/TT-BNNMT). Do đó, các hành vi nhập khẩu, nuôi, lưu giữ, vận chuyển, phát tán loài ngoại lai xâm hại bị nghiêm cấm và xử phạt.
Trước đó, hồi tháng 3/2026, các ngành chức năng Cần Thơ kiểm tra 2 hộ dân nuôi ốc bươu vàng trái phép tại xã Mỹ Hương. Các hộ này thu gom ốc bươu vàng ngoài tự nhiên và thu mua thêm để nuôi lớn, tổng diện tích khoảng 8.000 m2, sau đó bán cho thương lái.
Nghị định 45/2022/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường quy định: Hành vi nuôi, lưu giữ, vận chuyển, trồng, cấy các loài ngoại lai xâm hại vì mục đích thương mại có thể bị phạt tiền từ 5 - 10 triệu đồng.
Cơ quan chức năng khuyến cáo người dân cần nâng cao nhận thức, tuyệt đối không nuôi, phát tán các loài sinh vật ngoại lai xâm hại, đặc biệt là ốc bươu vàng. Khi phát hiện các hành vi vi phạm, người dân cần thông báo cho chính quyền địa phương hoặc cơ quan chức năng để kịp thời xử lý…
Ốc bươu vàng (tên khoa học là Pomacea canaliculata) có nguồn gốc từ Trung và Nam Mỹ, du nhập vào Việt Nam khoảng thập niên 80 của thế kỷ trước, với mục đích ban đầu nuôi làm thực phẩm và thức ăn chăn nuôi. Khi thoát ra tự nhiên, chúng sinh sản nhanh chóng, trở thành mối đe dọa lớn cho nông nghiệp (đặc biệt là tàn phá lúa non), phá vỡ cân bằng hệ sinh thái và lấn chiếm nơi sống của các loài bản địa.
