Hộ kinh doanh mong sớm đổi cách tính thuế
Theo phương án Chính phủ trình Quốc hội trong dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, cá nhân kinh doanh có doanh thu đến 10 tỷ đồng/năm được lựa chọn tính thuế theo tỷ lệ trên doanh thu hoặc theo thu nhập tính thuế. Dự kiến, luật có hiệu lực từ ngày 1/7/2027, song quy định trên áp dụng từ kỳ tính thuế 2026.
Anh Nguyễn Văn Sơn - kinh doanh phụ tùng xe máy mới và cũ tại Hà Nội - mong chính sách sớm được triển khai để hộ kinh doanh có thêm lựa chọn phù hợp. Theo anh Sơn, việc nhập, bán nhiều chủng loại phụ tùng khiến khâu theo dõi hàng hóa, hóa đơn và chi phí khá phức tạp. Nếu phải xác định thu nhập chịu thuế, chủ hộ cần tập hợp chứng từ để chứng minh các khoản chi được trừ, trong khi không phải ai cũng có điều kiện thuê kế toán.
Bà Vũ Thị Huế - kinh doanh hàng tạp hóa tại Hà Nội - cũng băn khoăn khi xác định chi phí hợp lệ. Với phương pháp tính thuế trên thu nhập, thuế thu nhập cá nhân được tính trên phần doanh thu sau khi trừ chi phí, với thuế suất 17%. Tuy nhiên, không phải khoản chi thực tế nào cũng có đủ hóa đơn, chứng từ.
Gia đình bà Huế tận dụng tầng một làm nơi bán hàng, hàng hóa còn chiếm diện tích ở các phòng khác, thậm chí cả lối đi cầu thang. Không gian sinh hoạt của gia đình phải co hẹp lại để phục vụ kinh doanh. Tuy nhiên, việc xác định phần chi phí này để đưa vào hồ sơ tính thuế không đơn giản.
Bà Huế mong phương pháp tính thuế theo tỷ lệ trên doanh thu được áp dụng ngay trong năm 2026, đồng thời có hướng dẫn cụ thể về ghi nhận doanh thu. "Sắp tới mùa làm quà Tết, tôi băn khoăn xuất hóa đơn như thế nào với giỏ quà. Hàng tạp hóa áp dụng tỷ lệ thuế 1,5%, nhưng khi đóng gói thành giỏ quà, liệu có phải áp dụng tỷ lệ 4,5%", bà băn khoăn
Phải tạo điều kiện để hộ kinh doanh lớn lên
Theo ông Lê Văn Tuấn - Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas, nếu đề xuất được thông qua, hộ kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng đến dưới 10 tỷ đồng sẽ có thêm lựa chọn tính thuế theo tỷ lệ trên doanh thu thay vì bắt buộc tính theo lợi nhuận. Cách tính này giúp giảm áp lực tập hợp chứng từ chi phí và chi phí thuê dịch vụ kế toán. Dù vậy, hộ kinh doanh vẫn cần lưu giữ hóa đơn đầu vào để phục vụ truy xuất nguồn gốc hàng hóa và giải trình khi cần thiết.
Ông Tuấn đề nghị cho phép áp dụng ngưỡng doanh thu mới ngay từ kỳ tính thuế năm 2026. Nếu phải chờ đến năm 2027, các hộ có doanh thu trên 3 tỷ đồng đến dưới 10 tỷ đồng có thể gặp khó do chưa kịp chuẩn bị hóa đơn, chứng từ để xác định chi phí được trừ. Theo ông, thay đổi chính sách thuế cần có giai đoạn chuyển tiếp để người nộp thuế thích nghi.
Bà Lê Yến - Giám đốc Công ty TNHH Tư vấn Thuế Hà Nội (Hanoitax) - đề xuất mở rộng nhóm được lựa chọn phương pháp tính thuế trực tiếp trên doanh thu lên mức trên 1 tỷ đồng đến dưới 10 tỷ đồng/năm. Theo bà Yến, nhiều hộ trong nhóm này vẫn có quy mô nhỏ, ít nhân sự, chủ hộ trực tiếp quản lý và chưa đủ khả năng vận hành hệ thống kế toán, hóa đơn, chứng từ, hàng tồn kho như doanh nghiệp.
Hộ kinh doanh nên được tự nguyện lựa chọn phương pháp tính thuế trên thu nhập nếu có đủ điều kiện về nhân sự và hệ thống kế toán; cần có chế độ ghi chép đơn giản, phần mềm hỗ trợ...
"Mục tiêu của chính sách không chỉ là minh bạch doanh thu mà còn phải tạo điều kiện để hộ kinh doanh lớn lên. Không nên để thời điểm hộ vừa vượt một ngưỡng doanh thu cũng chính là thời điểm nghĩa vụ thuế và chi phí tuân thủ tăng đột biến", bà Yến nhấn mạnh.
Thống kê từ Bộ Tài chính, toàn quốc có trên 2,69 triệu hộ kinh doanh có doanh thu năm không quá 10 tỷ đồng, chiếm tới 99,98% tổng số hộ hiện nay.
