Voọc mông trắng là loài linh trưởng đặc hữu, chỉ có tại Việt Nam. Loài này hiện được xếp ở mức cực kỳ nguy cấp trong Sách Đỏ Việt Nam và Danh lục Đỏ của Liên minh Bảo tồn thiên nhiên quốc tế (IUCN), thuộc nhóm 25 loài linh trưởng có nguy cơ tuyệt chủng cao nhất thế giới.
Hiện cả nước có khoảng 540 cá thể Voọc mông trắng, trong đó Ninh Bình có gần 470 cá thể, chiếm khoảng 90% tổng số cá thể trên thế giới, tập trung tại khu rừng đá vôi Kim Bảng và Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long.
“Khu bảo tồn loài - Sinh cảnh Voọc mông trắng Kim Bảng” được thành lập theo Quyết định số 3343/QĐ-UBND ngày 10/9/2026 của UBND tỉnh Ninh Bình. Khu bảo tồn có tổng diện tích quy hoạch 3.182ha, thuộc địa bàn các phường Lý Thường Kiệt, Tam Chúc và Nguyễn Úy.
Theo quy hoạch, toàn bộ diện tích Khu bảo tồn được bố trí thành 3 phân khu chức năng, gồm: Phân khu bảo vệ nghiêm ngặt có quy mô 1.807,4ha; phân khu phục hồi sinh thái với diện tích 1.358,8ha; phân khu dịch vụ - hành chính có quy mô 15,8ha.
Mục tiêu của việc thành lập “Khu bảo tồn loài - Sinh cảnh Voọc mông trắng Kim Bảng” là nhằm bảo tồn và phát triển hệ sinh thái rừng núi đá vôi; bảo tồn và phát triển các loài động vật, thực vật đặc hữu, nguy cấp, quý, hiếm, đặc biệt là quần thể Voọc mông trắng; góp phần bảo vệ môi trường, duy trì chức năng sinh thái và thúc đẩy phát triển bền vững khu vực.
Việc thành lập Khu bảo tồn không chỉ đáp ứng yêu cầu cấp thiết về mặt sinh thái mà còn là câu trả lời quyết liệt của tỉnh Ninh Bình trong chiến lược bảo vệ các loài động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm.
Theo lãnh đạo tỉnh Ninh Bình, việc thành lập Khu bảo tồn loài - sinh cảnh voọc mông trắng Kim Bảng có ý nghĩa thiết thực, tạo cơ sở cho việc tổ chức quản lý, bảo vệ và phục hồi sinh cảnh. Đây cũng là bước cụ thể hóa quy hoạch lâm nghiệp quốc gia và chủ trương phát triển bền vững, kết hợp hài hòa giữa bảo vệ môi trường và tăng trưởng kinh tế của tỉnh.
Khu bảo tồn Kim Bảng là hợp phần cốt lõi của không gian di sản Vân Long - Kim Bảng - Tam Chúc, hồ sơ đang được UNESCO xem xét, đánh giá. Do đó, lãnh đạo tỉnh Ninh yêu cầu các sở, ngành, địa phương phối hợp chặt chẽ với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam sớm cử đầu mối kỹ thuật làm việc với các cơ quan tư vấn; chuẩn bị bài bản, thận trọng, có cơ sở khoa học để quản lý bảo vệ khu bảo tồn; đồng thời, kiểm soát chặt chẽ hoạt động xây dựng, khai thác khoáng sản vùng giáp ranh, không để chia cắt sinh cảnh; lồng ghép các nguồn lực để bảo vệ và phát triển rừng.