Sống tạm trong những căn nhà chờ sập
Những mái tôn hoen gỉ, thủng lỗ chỗ, những bức tường rêu phong nứt nẻ và nền nhà ẩm thấp là hình ảnh dễ bắt gặp tại khu dân cư nhỏ ở xóm 1 (thôn Thế Long, xã Thọ Phong, tỉnh Quảng Ngãi). Đây là nơi có 7 hộ dân thuộc diện giải tỏa để thực hiện dự án Khu công nghiệp (KCN) Tịnh Phong, đợt 4 - lô C8.
Năm 2019, UBND huyện Sơn Tịnh (cũ) ban hành quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư nhằm tạo quỹ đất để Công ty TNHH MTV Đầu tư, xây dựng và kinh doanh dịch vụ Quảng Ngãi (QISC) đầu tư hạ tầng KCN. Theo phương án được phê duyệt, có 7 hộ dân bị ảnh hưởng trực tiếp và thuộc diện phải di dời. Thế nhưng, đã hơn 7 năm trôi qua, việc bồi thường, hỗ trợ và bố trí tái định cư vẫn chưa được thực hiện… mọi thứ gần như vẫn dậm chân tại chỗ.
Theo ghi nhận của PV, nhiều căn nhà nằm trong vùng quy hoạch “treo” đã xuống cấp nghiêm trọng. Mái nhà mục nát, tường bong tróc từng mảng lớn, cột gỗ mục ruỗng. Dù hư hỏng nặng nhưng người dân không dám sửa chữa vì nằm trong diện giải tỏa.
Chỉ tay về căn nhà cũ đã gắn bó với gia đình hàng chục năm, ông Huỳnh Tấn Trình (54 tuổi, trú xóm 1, thôn Thế Long) không giấu được nỗi ngán ngẩm. “Dự án kéo dài quá lâu khiến cuộc sống của chúng tôi rơi vào bế tắc. Nhà hư cũng không được sửa. Có người phải đi thuê trọ, còn tôi phải sang ở nhờ nhà con vì không dám tiếp tục ở trong căn nhà cũ mỗi khi mưa bão”, ông Trình nói.
Theo ông Trình, mùa mưa là khoảng thời gian lo lắng nhất. Nước lũ từ các khu vực xung quanh dồn về khiến cả khu dân cư gần như bị cô lập. Mỗi khi mưa lớn, người dân phải tìm nơi ở tạm, đợi nước rút mới quay về. “Nhà cửa xuống cấp, đường sá ngập nước, còn xung quanh đều là các công ty ở trong khu công nghiệp. Chúng tôi chỉ mong sớm được bố trí tái định cư để ổn định cuộc sống, chấm dứt cảnh sống tạm bợ kéo dài nhiều năm nay”, ông Trình bày tỏ.
Không chỉ sống trong những căn nhà chực chờ đổ sập, người dân còn cho biết thường xuyên chịu ảnh hưởng bởi khói bụi, tiếng ồn và mùi hôi phát sinh từ các doanh nghiệp hoạt động trong KCN. Những năm qua, cuộc sống của họ bị kìm hãm bởi tình trạng quy hoạch kéo dài. Muốn sửa nhà không được, muốn bán đất cũng không xong, còn chuyển đi nơi khác thì không đủ điều kiện kinh tế.
Tiền bồi thường vẫn “mắc kẹt”
Cùng chung cảnh ngộ, ông Nguyễn Hữu Đào (52 tuổi) cho biết, gia đình ông vẫn chưa nhận được bất kỳ khoản tiền bồi thường nào, dù phương án đã được phê duyệt từ nhiều năm trước. “Nhà ngày càng xuống cấp nhưng không dám đầu tư sửa chữa vì nằm trong diện giải tỏa. Bao nhiêu năm rồi chúng tôi vẫn chỉ biết chờ…”, ông Đào nói.
Theo ông Đào, khu dân cư hiện bị bao quanh bởi nhiều nhà máy sản xuất hóa chất, nhựa và các ngành công nghiệp khác. Vào mùa nắng, người dân thường xuyên chịu ảnh hưởng bởi khói bụi và mùi hôi. Đến mùa mưa lũ, nước dâng cao khiến việc đi lại hết sức khó khăn. Có lúc nước ngập ngang bụng, muốn ra ngoài phải lội giữa dòng nước chảy xiết. Cuộc sống rất bất an nhưng chẳng biết đến bao giờ mới được chấm dứt.
Theo báo cáo của Sở Tài chính tỉnh Quảng Ngãi, trước năm 2019, Công ty QISC thực hiện nhiệm vụ kinh doanh kết cấu hạ tầng KCN bằng nguồn vốn tự có kết hợp vốn ngân sách tỉnh. Trong đó, ngân sách nhà nước đảm nhận chi phí bồi thường, giải phóng mặt bằng.
Tuy nhiên, từ năm 2019, doanh nghiệp này bắt đầu thực hiện lộ trình cổ phần hóa theo chủ trương của Chính phủ. Đúng thời điểm đó, phương án bồi thường đối với dự án KCN Tịnh Phong đợt 4 - lô C8 được phê duyệt, khiến việc bố trí nguồn lực thực hiện gặp nhiều vướng mắc. Đây được xem là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến việc dự án kéo dài suốt nhiều năm qua.
Đầu năm 2026, Công ty QISC đã có văn bản đề nghị UBND tỉnh Quảng Ngãi bố trí hơn 6 tỷ đồng để thực hiện chi trả bồi thường theo phương án đã được phê duyệt. Trong số này, hơn 3,5 tỷ đồng là tiền bồi thường trực tiếp; khoảng 72 triệu đồng phục vụ công tác bồi thường và hơn 2,3 tỷ đồng là chi phí phát sinh do chậm chi trả tính đến cuối năm 2025.
Tuy nhiên, theo Báo cáo số 2918/STC-ĐTĐT ngày 16/4/2026 của Sở Tài chính tỉnh Quảng Ngãi gửi UBND tỉnh, việc tiếp tục bố trí vốn ngân sách cho Công ty QISC để thực hiện bồi thường và đầu tư hạ tầng cho thuê không còn phù hợp với chủ trương cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước. Điều đó đồng nghĩa bài toán về nguồn vốn vẫn chưa tìm được lời giải, trong khi người dân tiếp tục là những người phải gánh chịu hậu quả.
Liên quan đến việc này, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Đỗ Tâm Hiển đã yêu cầu các sở, ngành liên quan khẩn trương rà soát toàn bộ quá trình triển khai phương án bồi thường, xác định rõ những khó khăn, vướng mắc và trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị để có hướng xử lý dứt điểm những tồn tại kéo dài nhiều năm. Việc giải quyết phải bảo đảm đúng quy định pháp luật, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân đã nhiều năm chịu ảnh hưởng bởi dự án.
