Mức hỗ trợ khuyến công còn thấp, chưa hấp dẫn
Chiều 1/10, Cục Công nghiệp - Bộ Công thương phối hợp với UBND TP Hải Phòng tổ chức Hội nghị Khuyến công các tỉnh/thành khu vực phía Bắc lần thứ XX, năm 2026.
Phát biểu khai mạc hội nghị, ông Trần Việt Hòa – Cục trưởng Cục Công nghiệp (Bộ Công thương) cho biết, năm 2026 là năm đầu tiên triển khai Chương trình khuyến công quốc gia giai đoạn 2026-2030 và hành lang pháp lý mới theo Nghị định 235 của Chính phủ.
Cùng với quá trình sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức bộ máy, bối cảnh mới đòi hỏi khuyến công phải chuyển mạnh từ hỗ trợ đơn lẻ sang tạo năng lực phát triển. Từ chú trọng số lượng đề án, kinh phí sang coi trọng năng suất, công nghệ, giá trị gia tăng, thị trường và khả năng huy động nguồn lực xã hội.
Ông Trần Việt Hòa nhận định, khu vực phía Bắc có nhiều lợi thế về chế biến nông - lâm sản, khoáng sản, làng nghề, kinh tế cửa khẩu, logistics và mạng lưới công nghiệp - dịch vụ. Không gian liên kết mới tạo thêm dư địa để tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị, thúc đẩy chế biến sâu, đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và mở rộng thị trường.
Tại hội nghị, 3 nhóm vấn đề được các đại biểu đại diện các tỉnh, thành quan tâm, trao đổi sôi nổi. Đó là, nhận diện những khó khăn phát sinh sau sắp xếp tổ chức bộ máy để có giải pháp tháo gỡ. Trao đổi các mô hình, cách làm có khả năng tạo động lực tăng trưởng cho công nghiệp địa phương; ưu tiên đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, sản xuất xanh, chế biến sâu, phát triển thị trường và liên kết chuỗi. Chỉ ra những điểm nghẽn về tổ chức thực hiện, cơ chế tài chính, quy trình xây dựng và quản lý đề án để tiếp tục hoàn thiện chính sách.
Ông Hoàng Anh Tuấn - Phó Giám đốc Sở Công thương TP Bắc Ninh cho biết, năm 2026 địa phương kết hợp đề án khuyến công quốc gia với ngân sách địa phương với tổng kinh phí 5,4 tỷ đồng. Nguồn kinh phí này hỗ trợ 15 cơ sở công nghiệp nông thôn ứng dụng máy móc, thiết bị tiên tiến về sản xuất; tư vấn, trợ giúp 10 cơ sở công nghiệp nông thôn thiết kế và in ấn thử nghiệm mẫu mã, nhãn mác, bao bì đóng gói...
Bên cạnh kết quả đạt được còn một số tồn tại. Cụ thể, định mức hỗ trợ từ kinh phí khuyến công còn thấp, chưa đủ sức hấp dẫn khuyến khích cơ sở công nghiệp nông thôn mạnh dạn đầu tư mở rộng sản xuất, đổi mới công nghệ.
Một số nội dung đã được quy định nhưng chưa có hướng dẫn cụ thể, gây lúng túng cho địa phương. Các văn bản quy định liên quan hoạt động khuyến công ở cấp Trung ương thường xuyên thay đổi, ảnh hưởng đến tính ổn định, liên tục trong xây dựng và tổ chức triển khai tại cơ sở.
Đại diện Sở Công Thương Bắc Ninh đề nghị Bộ Công thương, Bộ Tài chính phối hợp với cơ quan có thẩm quyền ban hành các quy định về xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện và quản lý kinh phí khuyến công. Hướng dẫn cụ thể việc lập, quản lý, sử dụng kinh phí khuyến công để các địa phương có hành lang pháp lý tham mưu UBND cấp tỉnh.
Xem xét, báo cáo Chính phủ sửa đổi, bổ sung, mở rộng đối tượng hỗ trợ của hoạt động khuyến công, bao gồm cả các cơ sở công nghiệp nông thôn trực tiếp đầu tư, sản xuất công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp tại các phường thuộc thành phố Trung ương.
Đồng thời, nghiên cứu bổ sung các nội dung hỗ trợ của hoạt động khuyến công phù hợp với xu thế phát triển, như: chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, sản xuất sạch hơn, tiết kiệm năng lượng...
Tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế và cơ chế tài chính
Tại hội nghị, đại diện Sở Công thương tỉnh Quảng Ninh, Phú Thọ và các địa phương đã thẳng thắn chỉ ra nhiều tồn tại, hạn chế và điểm nghẽn.
Trong đó, chất lượng đề án khuyến công chưa đồng đều, một số nội dung còn phân tán, quy mô nhỏ, thiên về máy móc, thiết bị đơn lẻ cho từng cơ sở. Các đề án chưa có tính liên kết vùng, liên kết tỉnh và chuỗi từ nguyên liệu – sản xuất - chế biến – thị trường.
Nhiều đại biểu cho rằng, nếu nguồn lực tiếp tục phân tán, khuyến công khó tạo được năng lực sản xuất mới đủ lớn, hiệu ứng lan tỏa. Bên cạnh đó, quy trình giao kinh phí, tạm ứng, thanh toán, quyết toán và việc thực hiện khi cơ quan quản lý, đơn vị thực hiện không cùng hệ thống dự toán tại các địa phương vẫn còn những vướng mắc cần tiếp tục tháo gỡ.
Phát biểu tổng kết hội nghị, ông Trần Việt Hòa cho biết, năm 2026, năm đầu thực hiện Chương trình khuyến công quốc gia và khuyến công địa phương giai đoạn 2026-2030, tổng kế hoạch kinh phí của khu vực phía Bắc là hơn 110 tỷ đồng. Trong đó, kinh phí khuyến công quốc gia 17,6 tỷ đồng, kinh phí khuyến công địa phương 93,1 tỷ đồng. Số thực hiện đến hết tháng 9/2026 đạt 33,1 tỷ đồng, tương đương gần 30% kế hoạch năm.
Để hoàn thành mục tiêu kế hoạch năm 2026 và tạo nền tảng cho năm 2027, ông Trần Việt Hòa đề nghị Sở Công thương các tỉnh tập trung triển khai các giải pháp. Trọng tâm, tập trung hoàn thành hiệu quả kế hoạch năm 2026. Đổi mới tư duy xây dựng kế hoạch khuyến công năm 2027 theo hướng tạo năng lực tăng trưởng và gia tăng chuỗi giá trị.
Tiếp tục tháo gỡ điểm nghẽn thể chế và cơ chế tài chính để nguồn lực khuyến công đi nhanh hơn vào sản xuất...
