Nhiều đề xuất chính sách y tế mới đang được Bộ Y tế xây dựng theo hướng tác động trực tiếp đến quyền lợi người dân, trong đó đáng chú ý là các quy định liên quan giá thuốc, giá dịch vụ khám chữa bệnh, bảo hiểm y tế và thủ tục hành chính.
Thông tin được Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế, TS.BS Vũ Mạnh Hà cho biết tại họp báo về xây dựng, ban hành chính sách y tế tiêu biểu quý IV/2026, sáng 1/10.
Theo TS. Hà, Bộ Y tế được giao chủ trì 4 dự án luật trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 2, dự kiến diễn ra trong tháng 10/2026. Các dự án được xây dựng trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương hai cấp được triển khai, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục cải cách thủ tục hành chính và đẩy mạnh chuyển đổi số.
Đáng chú ý, dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 6 luật trong lĩnh vực y tế tập trung vào những vấn đề liên quan trực tiếp đến người bệnh.
Trong lĩnh vực khám chữa bệnh, dự thảo đề xuất sắp xếp lại các hình thức tổ chức khám bệnh, chữa bệnh, đẩy mạnh phân cấp việc cấp phép danh mục kỹ thuật đặc biệt và kỹ thuật mới.
Đặc biệt, quy định về phê duyệt giá cụ thể của từng đơn vị được đề xuất thay bằng quy định giá chung theo cấp chuyên môn. Dự thảo cũng bổ sung quy định về quản lý thiết bị y tế.
Trong lĩnh vực dược, Bộ Y tế đề xuất đơn giản hóa một số điều kiện đối với sinh phẩm tham chiếu và sinh phẩm tương tự, đồng thời bổ sung quy định liên quan quản lý giá thuốc.
Với bảo hiểm y tế, các quy định được sửa đổi nhằm phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp và các hình thức tổ chức khám chữa bệnh mới.
Theo Bộ Y tế, mục tiêu là giảm thủ tục cho người dân, doanh nghiệp, đồng thời tăng kiểm soát giá thuốc, giá dịch vụ khám chữa bệnh và thiết bị y tế, qua đó góp phần giảm gánh nặng cho người bệnh và Quỹ Bảo hiểm y tế.
Thực phẩm: Từ "tiền kiểm" sang quản lý theo nguy cơ
An toàn thực phẩm là một nội dung khác được đặc biệt quan tâm trong các chính sách y tế mới.
Sau hơn 15 năm thực hiện Luật An toàn thực phẩm năm 2010, Bộ Y tế cho rằng sự thay đổi nhanh của quy mô sản xuất, thương mại điện tử và chuỗi cung ứng toàn cầu đòi hỏi phương thức quản lý mới.
Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) chuyển trọng tâm từ kiểm soát từng khâu riêng lẻ sang quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm, từ sản xuất đến bàn ăn, dựa trên mức độ nguy cơ.
Bà Đinh Thị Thu Thuỷ, Phó Cục trưởng Cục An toàn Thực phẩm cho biết: "Điểm đáng chú ý là chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Chỉ một số nhóm thực phẩm nguy cơ cao mới phải đăng ký bản công bố sản phẩm, trong đó có thực phẩm có khuyến cáo sức khỏe, thực phẩm dành cho trẻ dưới 36 tháng tuổi, người cao tuổi, phụ nữ có thai và người bệnh".
Các sản phẩm còn lại sẽ công bố tiêu chuẩn và được lưu thông, trong khi cơ quan quản lý thực hiện hậu kiểm dựa trên mức độ nguy cơ.
Dự thảo cũng bổ sung quy định bắt buộc truy xuất nguồn gốc đối với thực phẩm nguy cơ cao, quản lý cơ sở giao đồ ăn trực tuyến và bếp ăn tập thể.
Một thay đổi khác là thừa nhận các chứng nhận HACCP, ISO 22000; những cơ sở đáp ứng yêu cầu và áp dụng cơ chế kiểm tra giảm sẽ không phải cấp thêm giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện.
Mở rộng nguồn hiến tạng
Với Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi), Bộ Y tế đề xuất mở rộng nguồn hiến để tăng cơ hội ghép tạng cho người bệnh.
Đến tháng 3/2026, cả nước đã thực hiện 11.187 ca ghép tạng. Số ca ghép tăng từ 296 ca năm 2015 lên 1.368 ca năm 2025. Cả nước có 34 bệnh viện đủ điều kiện ghép tạng và hơn 175.000 người đăng ký hiến sau khi chết.
Tuy nhiên, 91,4% số ca ghép vẫn có nguồn từ người hiến còn sống, trong khi chỉ 8,6% đến từ người hiến chết não.
TS. Hà Anh Đức Cục trưởng Cục quản lý khám chữa bệnh chia sẻ: "Vì vậy Dự thảo đề xuất bổ sung hình thức hiến sau chết tuần hoàn, đồng thời hoàn thiện các quy định nhằm phòng ngừa mua bán, trao đổi tạng".
Đối với người hiến khi còn sống, dự thảo quy định người từ đủ 18 đến dưới 25 tuổi chỉ được hiến cho thành viên gia đình. Quan hệ giữa người hiến và người nhận sẽ được xác minh thông qua Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
Việc đăng ký hiến được thực hiện trực tuyến, kết nối với định danh điện tử; mọi ca ghép phải có mã điều phối quốc gia.
Siết thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng
Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá cũng được Bộ Y tế đưa vào chương trình xây dựng pháp luật.
Dự thảo nhằm luật hóa quy định cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng từ năm 2025. Theo đó, đề xuất cấm toàn bộ chuỗi sản xuất, kinh doanh, vận chuyển, tàng trữ và sử dụng các sản phẩm này, cùng túi ngậm nicotine và shisha, trừ trường hợp phục vụ nghiên cứu khoa học, kiểm nghiệm, giám định được cơ quan có thẩm quyền cho phép.
Đồng thời Dự thảo cấm cơ sở bán buôn, bán lẻ trưng bày thuốc lá dưới mọi hình thức và tăng cường thực thi quy định cấm bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi.
Theo dự kiến, luật sửa đổi có hiệu lực từ ngày 1/7/2027; riêng quy định về trưng bày được chuyển tiếp trong 6 tháng để doanh nghiệp có thời gian chuẩn bị.
Bộ Y tế cho biết các dự án luật lần này được xây dựng trong tổng thể kế hoạch hoàn thiện pháp luật y tế năm 2026 với 60 nhiệm vụ, gồm 4 dự án luật, 1 pháp lệnh, 17 nghị định, 2 quyết định của Thủ tướng Chính phủ và 36 thông tư.
