Có máy nhưng thiếu thuốc
PET/CT là kỹ thuật được sử dụng để chẩn đoán, đánh giá giai đoạn và theo dõi hiệu quả điều trị, đặc biệt trong các bệnh lý ung thư. Tuy nhiên, để thực hiện kỹ thuật này cần có thuốc đồng vị phóng xạ, phổ biến là 18F-FDG.
Khó khăn lớn tại khu vực phía Nam là nguồn cung loại thuốc này phụ thuộc vào số lượng cơ sở sản xuất rất hạn chế. Theo Sở Y tế TPHCM, năm 2024, cả nước chỉ có 3 cơ sở sản xuất và cung ứng thuốc đồng vị phóng xạ 18F-FDG.
Tại TPHCM, Bệnh viện Chợ Rẫy là cơ sở y tế duy nhất được trang bị lò Cyclotron để sản xuất thuốc này. Đây cũng là nguồn cung cho nhiều bệnh viện ở TPHCM và khu vực phía Nam, trong đó có Bệnh viện Ung bướu, Bệnh viện Quân y 175 và Bệnh viện Chợ Rẫy.
Trong khi đó, nhu cầu chụp PET/CT tại các bệnh viện khá lớn. Riêng tại Bệnh viện Ung bướu, nhu cầu từng ở mức khoảng 30-35 ca/máy/ngày, trong khi lượng thuốc phóng xạ được cung cấp không đủ đáp ứng.
Một khó khăn khác nằm ở đặc tính của thuốc 18F-FDG. Đồng vị phóng xạ này có thời gian bán hủy chỉ khoảng 120 phút. Vì vậy, thuốc phải được sản xuất gần nơi sử dụng hoặc vận chuyển trong thời gian rất ngắn. Nếu nguồn cung bị gián đoạn, các bệnh viện dù có máy PET/CT cũng khó tổ chức chụp.
Từ đầu năm 2025, lò Cyclotron duy nhất cung ứng thuốc 18F-FDG cho khu vực phía Nam ngừng hoạt động để thay thế bằng hệ thống mới. Việc này khiến nhiều hệ thống PET/CT tại TPHCM và các tỉnh phía Nam không thể hoạt động bình thường do thiếu thuốc phóng xạ.
Khi nguồn thuốc tại phía Nam gặp khó khăn, một số bệnh nhân được chỉ định PET/CT phải di chuyển ra Hà Nội hoặc Đà Nẵng để thực hiện kỹ thuật. Việc này khiến người bệnh phát sinh thêm nhiều khoản chi phí ngoài chi phí chụp.
Đây là gánh nặng không nhỏ đối với bệnh nhân ung thư, nhất là những người phải điều trị trong thời gian dài. Không phải người bệnh nào cũng có điều kiện di chuyển hàng nghìn cây số để thực hiện một kỹ thuật chẩn đoán. Trong bối cảnh đó, việc chủ động nguồn thuốc phóng xạ ngay tại TPHCM được đặt ra như một giải pháp lâu dài.
Nhiều lần đề xuất xây lò Cyclotron
Từ tháng 8/2024, Sở Y tế TPHCM đã có văn bản khẩn gửi UBND TPHCM và Sở Kế hoạch - Đầu tư (hiện nay là Sở Tài chính), báo cáo tình hình cung ứng thuốc đồng vị phóng xạ và đề xuất chủ trương đầu tư hệ thống lò Cyclotron tại Bệnh viện Ung bướu cơ sở 2.
Theo Sở Y tế TPHCM, Bệnh viện Ung bướu cơ sở 2 đã có sẵn khu vực tầng hầm cùng hạ tầng phù hợp để lắp đặt lò Cyclotron. Nếu được đầu tư, cơ sở này có thể chủ động sản xuất thuốc phóng xạ phục vụ hoạt động PET/CT, giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung từ một cơ sở duy nhất.
Đến tháng 11/2024, Sở Y tế tiếp tục trình HĐND, UBND TPHCM và Sở Kế hoạch - Đầu tư (nay là Sở Tài chính) đề xuất chủ trương đầu tư dự án mua sắm lò Cyclotron và máy xạ trị gia tốc tại Bệnh viện Ung bướu cơ sở 2.
Đến tháng 9/2025, Sở Y tế tiếp tục có văn bản gửi Sở Tài chính đề nghị thẩm định báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư dự án, lần thứ 3.
Theo đề xuất này, tổng mức đầu tư dự kiến hơn 587 tỷ đồng, thời gian thực hiện trong giai đoạn 2025-2027. Nếu được thông qua, hệ thống Cyclotron và máy xạ trị gia tốc dự kiến được mua sắm, hoàn thành trong năm 2026 và quyết toán dự án vào năm 2027.
Sở Y tế TPHCM cho rằng nhu cầu khám, chẩn đoán và điều trị ung thư tại các bệnh viện lớn ngày càng tăng. Việc thiếu trang thiết bị và nguồn thuốc phóng xạ có thể khiến người bệnh phải chờ đợi hoặc tìm đến các cơ sở khác để thực hiện kỹ thuật cần thiết.
Đến tháng 7/2026, Sở Tài chính TPHCM có văn bản đề nghị Sở Y tế TPHCM phối hợp hoàn chỉnh hồ sơ thẩm định báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư dự án mua sắm hệ thống Cyclotron và hệ thống máy gia tốc tuyến tính một mức năng lượng tại Bệnh viện Ung bướu cơ sở 2.
Theo đó, Sở Tài chính đề nghị Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp cập nhật, giải trình rõ việc điều chỉnh tên dự án trong báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư. Đồng thời, đơn vị này cần rà soát, hoàn chỉnh các khoản chi phí để xác định tổng mức đầu tư phù hợp.
Sở Tài chính TPHCM cũng yêu cầu bổ sung đầy đủ căn cứ chính trị, pháp lý và làm rõ sự cần thiết của dự án. Báo cáo cần đánh giá hiệu quả đầu tư trong lĩnh vực y tế, thống kê số lượng trang thiết bị hiện có tại bệnh viện, mức độ đáp ứng các tiêu chuẩn, định mức đã được UBND TPHCM phê duyệt, đồng thời làm rõ hiệu quả kinh tế, xã hội của dự án và tiến độ triển khai trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030.
Đầu tư hệ thống Cyclotron là cần thiết
Tháng 8/2026, ông Nguyễn Hoài Nam - Phó giám đốc Sở Y tế TPHCM, đã có văn bản gửi Sở Tài chính TPHCM để làm rõ các nội dung trên.
Theo lãnh đạo Sở Y tế TPHCM, việc đầu tư hệ thống Cyclotron là cần thiết nhằm chủ động nguồn thuốc phóng xạ phục vụ chẩn đoán, điều trị cho người bệnh.
Sở Y tế cho biết TPHCM có dân số hơn 16 triệu người và nhu cầu sử dụng các kỹ thuật liên quan đến xạ trị, chẩn đoán hình ảnh ngày càng lớn. Do đó, thành phố cần khoảng 3-4 hệ thống Cyclotron để đáp ứng nhu cầu khám, chữa bệnh. Tuy nhiên, hiện TPHCM mới có Bệnh viện Chợ Rẫy được trang bị hệ thống này.
Về nguồn vốn, dự kiến ngân sách TPHCM sẽ đảm bảo chi phí đầu tư ban đầu theo quyết định được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Sau khi đi vào hoạt động, chi phí vận hành dự kiến được cân đối từ nguồn thu khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế, dịch vụ theo yêu cầu, nguồn thu từ hoạt động sản xuất, cung ứng dược chất phóng xạ khi đáp ứng đủ điều kiện pháp lý và các nguồn thu hợp pháp khác.
