Cả trăm trẻ khám tâm lý mỗi ngày
Những bộ phim AI đang thu hút sự quan tâm của nhiều người, trong đó có cả trẻ em. Thời lượng các bộ phim này chỉ vài phút nhưng liên tục tạo tình tiết kịch tính, đẩy cảm xúc lên cao trào
Theo thông tin từ Bệnh viện Nhi Đồng 2, tình trạng trẻ sử dụng thiết bị điện tử quá nhiều đang được ghi nhận qua hoạt động khám và can thiệp tâm lý. Trung bình mỗi ngày, bệnh viện tiếp nhận khoảng 100 trẻ, trong đó khoảng 70-80% trường hợp liên quan đến việc lạm dụng thiết bị điện tử.
Một trường hợp bệnh viện tiếp nhận gần đây là bé trai 7 tuổi gần như thu mình hoàn toàn trong thế giới ảo. Bé thi thoảng tự cười nói một mình, trở nên mẫn cảm và mất khả năng theo kịp bài giảng trên lớp. Trước đó, do cha mẹ bận rộn, bé được trang bị máy tính riêng và dành nhiều giờ mỗi ngày sử dụng thiết bị.
Một bé gái 10 tuổi khác cũng rơi vào hoàn cảnh tương tự. Thiếu sự đồng hành của cha mẹ, bé tìm đến game và các video giải trí như niềm vui duy nhất. Sau một thời gian, bé dần cô lập với bạn bè, khả năng nghe, hiểu và diễn đạt ngôn ngữ bị ảnh hưởng.
BS CK II Nguyễn Thanh Sang, Trưởng khoa Tâm lý lâm sàng - Phục hồi chức năng - Y học cổ truyền, Bệnh viện Nhi Đồng 2, nhận định đây là những trường hợp điển hình của tình trạng trẻ dành nhiều giờ xem đi xem lại các video ngắn có nội dung bạo lực, hành vi gây hấn, ngôn ngữ thô tục hoặc những tình huống phi lý được tạo bằng AI.
"Những video AI ngắn với tiết tấu dồn dập không chỉ thu hút trẻ bởi nội dung mà còn bởi cách liên tục tạo ra những tình huống mới, khiến người xem nhanh chóng chuyển từ cảm xúc này sang cảm xúc khác", bác sĩ Sang nói.
Quen với sự thoả mãn tức thời
Theo ThS.BS Nguyễn Quốc Cường, chuyên gia tâm lý Bệnh viện Nhi Đồng 2 thuộc Liên Chuyên Khoa Tâm Lý Lâm Sàng - Phục Hồi Chức Năng - Y Học Cổ Truyền, vấn đề không đơn thuần ở việc bộ phim được tạo bằng AI, mà đáng lưu ý là cách các tình tiết và cảm xúc được thúc đẩy liên tục trong khoảng thời gian rất ngắn.
Khi thường xuyên xem và tiếp xúc với những nội dung này, trẻ có thể dần quen với việc nhận được những phần thưởng ngắn, trải nghiệm cảm xúc ngắn và sự thỏa mãn tức thời.
Trong khi đó, đời sống thực tế lại diễn ra chậm hơn rất nhiều. Việc xây dựng một mối quan hệ, học một kỹ năng mới hay theo đuổi một mục tiêu đều cần thời gian, có thể kéo dài nhiều ngày, nhiều tháng hoặc nhiều năm.
"Khi đã quen với sự đáp ứng cảm xúc nhanh chóng, các em có thể gặp khó khăn hơn trong việc thích nghi với nhịp độ của cuộc sống thực. Điều này có thể khiến trẻ dễ cáu gắt hơn, dễ đứt gãy trong các mối quan hệ và dễ bỏ cuộc, không tiếp tục theo đuổi mục tiêu đã đặt ra", bác sĩ Cường nói.
Theo vị chuyên gia, với trẻ em đang sống trong môi trường gia đình, vai trò đồng hành của cha mẹ, người thân là yếu tố rất quan trọng. Bên cạnh đó là sự đồng hành của nhà trường và các môi trường giáo dục.
Khi nhận được sự chia sẻ, hỗ trợ và thấu hiểu từ gia đình cũng như nhà trường, trẻ sẽ có thêm những phương án, công cụ lành mạnh để giải trí và giải tỏa căng thẳng. Qua đó, có thể hạn chế việc sử dụng thiết bị điện tử cũng như tiếp xúc với những video mang tính kích thích.
Ở góc độ nội dung, bác sĩ Sang cho biết Bệnh viện Nhi đồng 2 tiếp nhận nhiều trẻ sử dụng điện thoại, máy tính để xem đi xem lại các livestream, video có ngôn ngữ thô tục, nội dung bạo lực hoặc hành vi gây hấn. Với công nghệ AI, việc tạo ra những video ngắn có hình ảnh, âm thanh và tình huống phi thực tế ngày càng dễ dàng. Một số nội dung sử dụng yếu tố gây sốc, hành vi phản cảm hoặc tình huống phi lý để thu hút sự chú ý.
Bác sĩ Sang phân tích, trẻ nhỏ chưa có đầy đủ khả năng phân biệt giữa một nội dung được dàn dựng để giải trí với hành vi phù hợp trong đời thực. Khi liên tục xem những video này mà không có người lớn đồng hành, trẻ có thể dần coi lời nói hoặc hành vi gây hấn là bình thường.
Bác sĩ Sang đặc biệt lưu ý hiện tượng “trơ lì cảm xúc” khi trẻ thường xuyên tiếp xúc với những nội dung bạo lực hoặc gây sốc. Ban đầu, trẻ có thể sợ hãi hoặc khó chịu trước hình ảnh bạo lực, lời nói tục hay hành vi gây hấn. Tuy nhiên, sau nhiều lần tiếp xúc, những phản ứng này có thể giảm dần.
Khi đó, trẻ có thể giảm sự đồng cảm, giảm mức độ sẵn lòng giúp đỡ người khác và coi những lời lẽ gây hấn là bình thường. Thông qua việc quan sát, trẻ cũng có thể bắt chước ngôn ngữ độc hại hoặc hành vi xuất hiện trong video.
Có nên thu điện thoại của trẻ?
Bác sĩ Sang cho rằng phụ huynh không nên chỉ tập trung vào việc thu điện thoại hoặc cấm trẻ xem video.
Cha mẹ có thể chủ động trò chuyện với trẻ, cùng phân tích tính chân thực và mức độ phù hợp của những nội dung trẻ vừa xem. Với những video có hành vi bạo lực, lời nói thô tục hoặc tình huống phi lý, người lớn có thể cùng trẻ phân tích thay vì chỉ cấm đoán. Gia đình cũng cần đặt giới hạn về thời gian và nội dung livestream, video mà trẻ được phép theo dõi, đồng thời giải thích rõ lý do.
Nếu trẻ xuất hiện tình trạng vô cảm, thường xuyên gây hấn hoặc có những thay đổi bất thường về cảm xúc, hành vi kéo dài, phụ huynh nên tìm đến chuyên gia tâm lý trẻ em để được đánh giá và can thiệp phù hợp.
