Trao đổi phóng viên, ông Nguyễn Văn Phúc (63 tuổi, thôn Nà Tèn, xã Yên Minh, tỉnh Tuyên Quang) cho biết, nhà của ông được xây dựng năm 2010 với kinh phí hơn 300 triệu đồng. Ban đầu gia đình từng dự định xây nhà ba tầng nhưng sau đó phải thay đổi kế hoạch vì lo ngại ảnh hưởng từ hoạt động khai thác đá gần khu dân cư.
Ông Phúc từng có 10 năm làm trưởng thôn, từ năm 2000 đến 2010. Theo ông, mỏ đá hiện do Công ty TNHH Phương Đông khai thác. Mỏ đá này bắt đầu hoạt động từ năm 2017. Kể từ đó, cuộc sống của các hộ dân xung quanh thường xuyên bị ảnh hưởng bởi tiếng nổ, rung chấn và bụi đá. “Cứ mỗi lần nổ mìn, dù lớn hay nhỏ, cửa sổ nhà tôi lại rung, kêu rạch rạch. Có hôm nổ vào khoảng 11-12 giờ trưa, có hôm khoảng 17-17h30”, ông Phúc phản ánh.
Theo người đàn ông này, tường nhà ông xuất hiện nhiều vết nứt. Ông cho biết công trình được xây dựng chắc chắn, sử dụng sắt thép có đường kính lớn, nhưng vẫn không tránh khỏi những lo ngại về độ an toàn. Gia đình từng tính xây thêm tầng nhưng phải dừng lại vì sợ nhà bị ảnh hưởng bởi hoạt động nổ mìn.
Không riêng nhà ông Phúc, một số hộ dân khác như gia đình ông Nguyễn Văn Thế, ông Nguyễn Văn Hân cũng phản ánh tình trạng nhà cửa nứt nẻ; có vị trí gạch lát nền bị bật lên. Theo ước tính của ông Phúc, khoảng 25 hộ dân trong khu vực chịu ảnh hưởng bởi rung chấn và bụi từ hoạt động khai thác đá. Một số hộ nằm sát khu vực mỏ đã được bồi thường, hỗ trợ, trong khi những hộ ở phía ngoài vẫn chưa được giải quyết.
Bên cạnh nỗi lo nhà cửa xuống cấp, người dân còn phản ánh tình trạng bụi đá, đất đá rơi vãi trên tuyến đường qua thôn. Theo ông Phúc, xe vận chuyển vật liệu thường làm rơi bột đá xuống mặt đường. Bụi phát sinh từ sáng đến tối, ảnh hưởng đến sinh hoạt và việc đi lại của người dân. “Trước đây đường sá sạch bong, từ khi mỏ Phương Đông về hoạt động mới xuất hiện bụi bặm, đất đá rơi vãi. Công ty cũng không đưa người ra thu dọn, rửa đường”, ông Phúc nói.
Ghi nhận của phóng viên trong các ngày 26-27/10 tại khu vực mỏ đá cho thấy, đoạn đường tránh dẫn vào mỏ bụi bay mù mịt, mặt đường vương đầy đất, đá sỏi. Bên trong khu vực khai thác, máy móc và xe tải vẫn hoạt động, vận chuyển đất đá ra ngoài.
Đáng chú ý, khoảng 12h ngày 27/10, khi phóng viên có mặt trong nhà ông Phúc, cửa sổ căn nhà rung lên bần bật. Ông Phúc cho rằng rung chấn này xuất phát từ hoạt động nổ mìn của mỏ đá. Không chỉ phản ánh bụi đá ảnh hưởng đến sinh hoạt, người dân cho biết họ phải tự dọn dẹp, rửa đường để hạn chế bụi và đất đá.
Một trong những điều khiến người dân băn khoăn khác là khoảng cách từ khu vực khai thác đến nhà ở và tuyến đường chính. Ông Phúc ước tính, nhà mình cách mỏ đá khoảng 260-270m theo đường chim bay; khoảng cách từ mỏ đến quốc lộ cũng chưa đến 300m. Theo ông Phúc, mỏ đá hoạt động quá gần khu dân cư, đề nghị cơ quan chức năng kiểm tra điều kiện an toàn trong quá trình khai thác, nổ mìn.
Trao đổi với phóng viên, ông Phạm Văn Sơn - Chủ tịch UBND xã Yên Minh cho biết mỏ đá Phương Đông hiện vẫn hoạt động bình thường theo giấy phép, thời hạn được thông tin đến năm 2045. Giấy phép do cơ quan cấp tỉnh cấp và vừa được điều chỉnh.
Về phản ánh nhà cửa rung lắc, nứt tường do nổ mìn, ông Sơn cho biết xã cũng nghe người dân phản ánh. Tuy nhiên, lãnh đạo xã cho rằng mỏ cách các nhà dân vài trăm mét và nhận định “không có vấn đề gì lớn”. Liên quan đến trạm trộn tại khu vực, ông Sơn cho biết cơ sở này có giấy phép, thuê đất để hoạt động và nằm trên khu đất được quy hoạch đất công nghiệp.
Trong khi đó, về trạm trộn bê tông nằm bên trong khu vực mỏ, cán bộ Phòng Kinh tế xã cho biết cơ sở này hoạt động từ năm 2024 nhưng chưa có giấy phép. Đến nay, chính quyền xã chưa xử lý vi phạm hành chính đối với trạm trộn. “Hiện tại xã chưa xử lý vi phạm hành chính đối với trạm trộn này. Xã đã kiểm tra sau khi có phản ánh của báo chí”, vị cán bộ thông tin.
Vị cán bộ cũng thừa nhận công tác kiểm tra, giám sát hoạt động khai thác tại địa phương gặp khó khăn do hạn chế về năng lực chuyên môn. Theo người này, dù nằm trên địa bàn cao nguyên đá nhưng địa phương lại thiếu nguồn đá phục vụ nhu cầu xây dựng, trong đó có các công trình trường học.
