Ngày 30/4/1975 là cột mốc lịch sử khép lại chặng đường đấu tranh gian khổ, đánh dấu thời khắc non sông thu về một mối. Khói lửa chiến tranh đã lùi xa, mở ra kỷ nguyên hòa bình, thống nhất và phát triển rạng rỡ cho đất nước. Đó là ngày hội lớn của dân tộc, nơi khát vọng độc lập, tự do được thực hiện hóa trọn vẹn và bền vững.
Tuy nhiên, để hiểu trọn vẹn ý nghĩa của ngày toàn thắng ấy, không chỉ cần những con số, sự kiện hay các bản tổng kết chiến lược, mà còn cần lắng nghe tiếng nói từ những con người đã từng sống, chiến đấu và chứng kiến thời khắc lịch sử.
Cuốn sách 30.4.1975: Sài Gòn không còn trận tuyến - Những ký ức về một ngày trọng đại được Nhà xuất bản (NXB) Chính trị quốc gia Sự thật xuất bản, ra mắt bạn đọc đúng vào dịp kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước, tái hiện bức tranh lịch sử ấy một cách khách quan, toàn diện giàu sắc thái cảm xúc.
Ấn phẩm tập hợp các bài viết từ nhiều nguồn, nhiều tác giả với những cách nhìn khác nhau. Những trang viết đưa người đọc trở lại các cuộc họp chiến lược của Bộ Chính trị, những quyết định mang tính bước ngoặt của Bộ thống soái tối cao, cũng như diễn biến cụ thể của các chiến dịch quân sự then chốt qua hồi ức của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Thượng tướng Hoàng Minh Thảo.
Hòa cùng không khí khẩn trương, quyết đoán từ những ngày cuối tháng 3/1975 khi “thời gian phải tính bằng ngày” và thời cơ chiến lược được nắm bắt với phương châm hành động “thần tốc, táo bạo, bất ngờ, chắc thắng”, rồi “Thần tốc, thần tốc hơn nữa. Táo bạo, táo bạo hơn nữa”.
Người đọc cũng theo chân các đoàn làm phim qua Huế, Nha Trang, Buôn Ma Thuột, Tây Ninh, Phan Rang và điểm dừng chân cuối cùng là Sài Gòn. Các đoàn làm phim của ta đã ghi trọn được những hình ảnh buổi lễ tuyên bố đầu hàng không điều kiện của Dương Văn Minh, niềm hân hoan của người dân Sài Gòn vừa được giải phóng.
Những trang viết khác của những người bên kia chiến tuyến, người nước ngoài có mặt tại Việt Nam trong thời khắc chuyển giao trọng đại cũng mang đến những lát cắt sinh động.
Trùm tình báo Mỹ William Colby viết: “Quân đội Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tiến vào Sài Gòn. Đó là một chiếc xe tăng lớn của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, có nòng pháo dài, húc đổ cánh cổng sắt của dinh tổng thống. Không phải là hành động của những người du kích đi chân đất, mà là của một lực lượng quân sự chính quy”.
Sài Gòn hiện ra không chỉ là một địa danh mà trở thành nhân vật trung tâm, nơi hội tụ mọi cung bậc cảm xúc từ căng thẳng, kỳ vọng, lo âu và cuối cùng là sự nhẹ nhõm khi ngừng tiếng súng. Tên gọi Sài Gòn không còn trận tuyến vì thế mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc: thành phố đã rời khỏi chiến tranh để trở về với đời sống hòa bình.
Với cách tiếp cận đa chiều, 30.4.1975: Sài Gòn không còn trận tuyến - Những ký ức về một ngày trọng đại làm rõ ý nghĩa của một chiến thắng mang tầm vóc lịch sử, đồng thời gợi mở những suy ngẫm về giá trị của hòa bình, đoàn kết và hòa hợp dân tộc.
