Trong khuôn khổ các hoạt động hưởng ứng Ngày sách và văn hóa đọc Việt Nam, Nhà sách Phật giáo Vĩnh Nghiêm phối hợp Nhà sách Tiền Phong và một số đơn vị liên quan tổ chức tọa đàm Sách và hành trình nuôi lớn tâm hồn tại Phố sách Hà Nội vào ngày 19/4.
Tọa đàm có sự tham gia của Đại đức Thích Vạn Lợi, TS. Phạm Quỳnh - Phó Tổng biên tập Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, Nhà văn, nhà báo Hoàng Anh Sướng. Tại đây, các diễn giả có sự đối thoại sâu sắc về vai trò của việc đọc trong quá trình nuôi dưỡng đời sống nội tâm con người.
TS. Phạm Quỳnh - Phó Tổng biên tập Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam - khẳng định sách là một phần không thể thiếu trong hành trình trưởng thành của nhân loại, đặc biệt giá trị cốt lõi mà sách mang lại là nuôi lớn tâm hồn. Tuy nhiên, thông qua quá trình làm việc thực tế trong môi trường giáo dục, TS. Phạm Quỳnh nhận thấy không dễ để học sinh chuyển hóa những tri thức trong sách thành hành vi thực tế.
"Các em có thể đọc và hiểu rất nhiều điều hay, lẽ phải về cách ứng xử tốt đẹp, nhưng liệu các em có biến những điều đó thành hành động trong đời sống hay không, lại là một câu chuyện hoàn toàn khác. Đây là quá trình khó, đòi hỏi không chỉ tri thức mà còn cả sự hình thành động lực bên trong", TS. Phạm Quỳnh nói.
Từ góc độ giáo dục đạo đức, để một bài học có thể chuyển hóa thành hành vi, trước hết nó phải chạm đến cảm xúc. Người học cần được trải nghiệm, được đặt mình vào những tình huống cụ thể thì mới có thể hình thành phản xạ hành động.
"Khoảng cách giữa lý thuyết và thực tế đôi khi rất lớn. Những bài học đạo đức hay kỹ năng sống trong sách giáo khoa liệu có cơ hội được thực hành trong đời sống hay không, còn phụ thuộc vào môi trường xung quanh. Trong một xã hội vận động nhanh, không phải lúc nào con người cũng có đủ thời gian để suy ngẫm về các giá trị đạo đức, hay đủ dũng cảm để hành xử tử tế", TS. Phạm Quỳnh nhận định.
Bên cạnh đó, ông cho rằng xã hội cũng cần tôn vinh giá trị của sách tương xứng với vai trò của nó, nếu chỉ đề cao công nghệ và thông tin mà xem nhẹ sách, thì giá trị của việc đọc sẽ dần bị lu mờ.
"Khi sách được đề cao trong từng gia đình, nhà trường và cộng đồng, tình yêu đọc sách sẽ lan tỏa tự nhiên, bởi con người thường hướng tới những giá trị được xã hội trân trọng. Việc đọc không chỉ nuôi dưỡng tâm hồn mà còn mang lại tri thức và nhiều lợi ích khác, nên cần được nhắc lại, củng cố thường xuyên trong đời sống hằng ngày", TS. Phạm Quỳnh nêu.
Ông cũng đề xuất việc tạo môi trường gần gũi cho trẻ và sách ngay từ nhỏ, ví dụ như việc đặt sách ở đầu giường để trẻ hình thành thói quen và cảm giác thân thuộc với sách từ sớm. Ngoài ra, mỗi gia đình cũng nên xây dựng một tủ sách riêng, qua đó góp phần hình thành xã hội văn minh và phát triển văn hóa đọc một cách thực chất, thay vì chỉ dừng lại ở những lời kêu gọi.
Liên hệ với việc lan tỏa những giá trị tinh thần thông qua sách, Đại đức Thích Vạn Lợi chia sẻ từ góc nhìn cá nhân khi làm việc tại Trung tâm Phiên dịch thuộc Nhà sách Phật giáo Vĩnh Nghiêm, ông luôn mong muốn các ấn phẩm Phật giáo được phổ biến rộng rãi hơn trong xã hội, để mỗi người đều có cơ hội tiếp cận và nuôi dưỡng đời sống tinh thần thông qua việc đọc.
Theo Đại đức Thích Vạn Lợi, sách, đặc biệt là sách Phật học và triết học mở ra không gian vượt khỏi giới hạn của đời sống hiện tại, giúp con người suy ngẫm sâu sắc hơn về giá trị và nhân sinh. Hành trình làm sách vì thế cũng tạo nên những kết nối ý nghĩa, đưa các học giả, dịch giả và những người làm văn hóa đến gần nhau hơn.
"Chúng tôi tin rằng những cuốn sách này không chỉ có giá trị trong hiện tại mà còn là một dạng tích lũy tinh thần lâu dài, góp phần nuôi dưỡng nhận thức và gieo những hạt giống thiện lành cho tương lai", Đại đức Thích Vạn Lợi nêu.
