Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định về vận động, tiếp nhận, phân phối và sử dụng các nguồn đóng góp tự nguyện để thực hiện hoạt động xã hội, từ thiện, thay thế Nghị định 93/2021/NĐ-CP.
Dự thảo bổ sung 5 hành vi bị nghiêm cấm. Trong đó, tổ chức, cá nhân không được sử dụng tài khoản phục vụ chi tiêu cá nhân hoặc tài khoản hoạt động thường xuyên của tổ chức để tiếp nhận nguồn đóng góp tự nguyện.
Dự thảo cũng quy định cấm thu phí, hoa hồng hoặc lợi ích khác tính trên số tiền đã vận động, tiếp nhận; kêu gọi, vận động nhân danh cơ quan, tổ chức khác khi chưa được đồng ý bằng văn bản.
Đặc biệt, việc ấn định mức đóng góp, gắn đóng góp tự nguyện với thực hiện quyền, nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân hoặc giải quyết công việc, thủ tục hành chính cũng thuộc nhóm hành vi bị cấm. Tổ chức, cá nhân không được vận động, tiếp nhận đóng góp tự nguyện để sử dụng thay cho các nhiệm vụ chi của ngân sách nhà nước.
Theo Bộ Tài chính, những quy định này nhằm ngăn ngừa nguy cơ lạm thu và huy động đóng góp thay cho nhiệm vụ chi ngân sách khi phạm vi điều chỉnh của nghị định được mở rộng.
Với hoạt động vận động trên không gian mạng, dự thảo bổ sung yêu cầu thông báo rõ kênh được sử dụng để kêu gọi, tiếp nhận đóng góp. Trường hợp thay đổi nội dung cuộc vận động, tổ chức, cá nhân phải thông báo lại trong vòng 3 ngày làm việc. Người đã đóng góp có quyền yêu cầu hoàn trả tiền nếu không đồng ý với nội dung thay đổi.
Một điểm mới khác là yêu cầu công khai đầy đủ hơn quá trình tiếp nhận, phân phối và sử dụng nguồn đóng góp tự nguyện. Nội dung công khai bao gồm sao kê tài khoản tiếp nhận và số dư chưa sử dụng hết.
Trong thời gian tiếp nhận và phân phối nguồn đóng góp, số liệu phải được cập nhật, công khai ít nhất 7 ngày/lần. Việc công khai có thể thực hiện trên hệ thống thông tin quản lý, trang thông tin điện tử, mạng xã hội chính thức hoặc nền tảng số được công nhận. Với địa bàn chưa có điều kiện tiếp cận internet, dự thảo bổ sung hình thức công khai trên hệ thống truyền thanh cơ sở.
Tổ chức, cá nhân vận động cũng phải đối soát giao dịch, lưu trữ sổ sách, chứng từ và sao kê...
Trường hợp có dấu hiệu vi phạm hành vi bị nghiêm cấm hoặc có phản ánh, kiến nghị của người đóng góp, cơ quan nhà nước có thẩm quyền có thể kiểm tra và quyết định việc kiểm toán theo quy định.
Tại tờ trình Chính phủ, Bộ Tài chính nhận định, hoạt động vận động từ thiện trên không gian mạng phát triển rất nhanh, phạm vi rộng, số lượng giao dịch lớn, chủ yếu do cá nhân thực hiện. Đây cũng là nhóm phát sinh phần lớn các vụ việc gây ảnh hưởng xấu trong dư luận xã hội thời gian qua nhưng chưa có cơ sở pháp lý.
