Nhận định được đưa ra tại Tọa đàm chuyên đề “Chuyển đổi tư duy từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp” diễn ra chiều 3/6 tại Vĩnh Long.
Ông Châu Văn Hòa - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long - cho biết, chuyển đổi tư duy từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp là nhiệm vụ trọng tâm nhằm hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững trong giai đoạn mới.
Theo ông Hòa, tỉnh Vĩnh Long có quy mô sản xuất nông nghiệp lớn, nhiều tiềm năng và lợi thế về đất đai, khí hậu, nguồn nước, hệ sinh thái và nguồn lao động; tỉnh sở hữu nhiều ngành hàng nông sản có thế mạnh như dừa, cây ăn trái, rau màu và thủy sản.
Tuy nhiên, những kết quả đạt được của ngành nông nghiệp thời gian qua chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế và quy mô phát triển của tỉnh sau hợp nhất. Sản xuất nông nghiệp nhiều nơi còn nhỏ lẻ, phân tán; việc tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị chưa đồng bộ; liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp thiếu chặt chẽ.
Việc ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, cơ giới hóa trong sản xuất chưa đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Năng lực chế biến, bảo quản sau thu hoạch, xây dựng thương hiệu và nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản còn nhiều hạn chế.
Đặc biệt, một số nơi vẫn còn tập quán canh tác truyền thống, sản xuất theo kinh nghiệm, chú trọng sản lượng hơn chất lượng và hiệu quả kinh tế; chưa gắn chặt sản xuất với tín hiệu thị trường, tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc và yêu cầu hội nhập quốc tế. Đây là những điểm nghẽn làm hạn chế sức cạnh tranh và khả năng phát triển bền vững của ngành nông nghiệp.
"Yêu cầu đặt ra là phải chuyển đổi mạnh mẽ tư duy, nhận thức và tập quán canh tác từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp. Người nông dân phải là chủ thể của sự chuyển đổi; hợp tác xã phải phát huy vai trò liên kết, tổ chức sản xuất; doanh nghiệp giữ vai trò dẫn dắt thị trường; chính quyền hỗ trợ, đồng hành, kiến tạo môi trường thuận lợi để thúc đẩy phát triển nông nghiệp theo hướng hiện đại, xanh và bền vững" - ông Hòa nói.
Theo ông Lê Minh Hoan - nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội, nguyên Bộ trưởng Bộ NN&PTNT, nông nghiệp không chỉ dừng lại ở việc tạo ra sản phẩm mà cần hướng đến tối đa hóa giá trị trên cùng một đơn vị sản xuất. Mỗi sản phẩm nông nghiệp cần được xây dựng câu chuyện riêng gắn với vùng đất, văn hóa, con người và quy trình sản xuất.
Nhấn mạnh vai trò trung tâm của nông dân trong quá trình chuyển đổi tư duy sản xuất, ông Hoan cho rằng, nông dân cần thay đổi tư duy từ sản xuất "cái mình có" sang sản xuất "cái thị trường cần", chú trọng chất lượng, truy xuất nguồn gốc, xây dựng thương hiệu và liên kết hợp tác để nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản.
Đồng thời, cần xây dựng các mô hình liên kết, hợp tác và phát triển nông nghiệp theo hướng đa giá trị, kết hợp sản xuất với du lịch, trải nghiệm, giáo dục và các dịch vụ khác nhằm tạo thêm nguồn thu nhập, nâng cao sức cạnh tranh và phát triển bền vững cho ngành nông nghiệp...
Theo Sở NN&MT Vĩnh Long, nông nghiệp tỉnh đã chuyển dần sang chú trọng nâng cao giá trị gia tăng, phát triển xanh và thích ứng biến đổi khí hậu. Nhiều mô hình sản xuất ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi số, kinh tế tuần hoàn được triển khai hiệu quả. Các chuỗi giá trị nông sản chủ lực từng bước hình thành; liên kết sản xuất, truy xuất nguồn gốc và thương mại điện tử ngày càng mở rộng…
Tuy nhiên, nguồn lực đầu tư cho nông nghiệp, khoa học công nghệ, hạ tầng số còn hạn chế; thu hút doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp chưa tương xứng tiềm năng. Quy mô sản xuất nhỏ lẻ gây khó khăn trong tổ chức vùng nguyên liệu và liên kết chuỗi giá trị. Một bộ phận nông dân, hợp tác xã còn chậm đổi mới tư duy sản xuất và ứng dụng công nghệ. Tác động của biến đổi khí hậu, yêu cầu thị trường và cạnh tranh quốc tế ngày càng lớn…
