Hàng chục xác cá voi con liên tục trôi dạt vào bờ biển quanh bán đảo Valdes. Đây là một trong những khu vực sinh sản quan trọng của cá voi đầu bò phương Nam tại tỉnh Chubut của Argentina.
Từng bị săn bắt đến mức sắp tuyệt chủng trong thế kỷ 19 và 20, những con cá voi hiện tập trung tại vùng nước kín gió quanh bán đảo để sinh con và nuôi con non.
“Chúng tôi đang điều tra cái chết của những con cá voi con dựa trên 23 năm theo dõi quần thể này. Dữ liệu đó giúp chúng tôi khẳng định đây là hiện tượng bất thường”, bà Marcela Uhart, bác sĩ thú y thuộc Viện One Health của Đại học California, Davis, cho biết.
Bà Uhart đang làm trưởng nhóm điều tra với tư cách giám đốc Chương trình Giám sát sức khỏe cá voi đầu bò phương Nam.
Theo bà Uhart, giả thuyết hàng đầu hiện nay là những con cá voi con bị nhiễm trùng do vi khuẩn biển xâm nhập vào cơ thể qua các vết thương do mòng biển tảo bẹ gây ra.
Loài chim biển này thường mổ vào cá voi khi chúng ngoi lên mặt nước để thở, rồi ăn lớp da và mỡ của chúng. Cá voi trưởng thành biết cách chỉ nhô đầu lên khỏi mặt nước, giữ phần lưng chìm dưới nước để tránh mòng biển. Cá voi con chưa thể thực hiện động tác này, khiến chúng dễ trở thành mục tiêu tấn công.
Các xác cá voi liên tục dạt vào bờ quanh thành phố Puerto Madryn ven vịnh, trong đó có những khu vực gần trung tâm bờ biển, khiến người dân và du khách lo ngại. Người dân cho biết đã nhìn thấy hàng trăm xác cá voi, nhưng các nhà nghiên cứu không đưa ra con số chính thức, nói rằng con số này sẽ rõ ràng hơn sau khi mùa sinh sản kết thúc vào khoảng cuối tháng 11.
Bà Uhart cùng một nhóm chuyên gia sinh học và bác sĩ thú y đang tìm kiếm những con cá voi con chết dạt vào bờ bằng cách đi dọc bờ biển, sử dụng thuyền, máy bay và máy bay không người lái.
Họ chụp ảnh, kiểm tra xác cá voi và lấy mẫu da và nội tạng trước khi xác cá phân huỷ, sau đó gửi tới một trường thú y ở thành phố Tandil để xét nghiệm.
Bà Uhart cho biết vi khuẩn đã được phát hiện trong các mô này, nhưng nhóm nghiên cứu vẫn đang nuôi cấy mẫu để xác định loại vi sinh vật và tìm hiểu liệu nhiễm trùng có phải nguyên nhân gây tử vong hay không.
Nếu nguyên nhân đúng là do vi khuẩn, nhóm nghiên cứu vẫn phải tìm hiểu tại sao chúng lại trở nên nguy hiểm đến mức gây chết nhiều cá voi con như vậy trong năm nay.
Theo bà Uhart, những thay đổi trong điều kiện biển, chẳng hạn nhiệt độ nước biển tăng - liên quan đến biến đổi khí hậu hoặc hiện tượng El Niño - có thể góp phần tạo nên “trận bão hoàn hảo, giúp vi khuẩn mạnh hơn để vượt qua hệ miễn dịch của cá voi con và khiến chúng tử vong”.
Cá voi đầu bò bơi chậm, thường ở gần bờ và nổi lên mặt nước sau khi chết.
Mặc dù hoạt động săn bắt trái phép vẫn tiếp diễn cho tới những năm 1970, cá voi đầu bò phương Nam đã dần phục hồi kể từ khi được quốc tế bảo vệ vào năm 1935. Tuy nhiên, quá trình phục hồi của chúng vẫn bị đe dọa bởi những mối nguy mà cá voi trên toàn thế giới đang phải đối mặt: nguồn thức ăn suy giảm, mắc cạn, sự cố tràn dầu và va chạm với tàu thuyền.
Nếu những tổn thất ở quy mô này tiếp tục xảy ra, chúng có thể làm chậm quá trình phục hồi quần thể. Bằng cách xác định chính xác nguyên nhân khiến cá voi con chết, các nhà nghiên cứu hy vọng có thể tìm ra biện pháp bảo vệ quần thể dễ tổn thương này.
