Đổi đường đi, đưa hàng tới đích
Theo Phó Đô đốc Nguyễn An Phong, sau 1 năm nghiên cứu, khảo sát, tìm phương án tối ưu, tháng 10/1962, tàu Phương Đông 1 chở 30 tấn vũ khí, rời bến K15 Đồ Sơn (Hải Phòng), vào cập bến Vàm Lũng (Cà Mau) an toàn. Dấu mốc lịch sử này mở ra bước phát triển mới cho tuyến vận tải chiến lược trên biển của những người lính Đoàn tàu Không số huyền thoại.
Tuy nhiên, sau sự kiện Vũng Rô tháng 2/1965, tuyến chi viện trên biển bị đối phương phát hiện, yếu tố bí mật, bất ngờ không còn. Những người lính Đoàn tàu Không số phải nghiên cứu, tìm phương thức vận chuyển mới để tiếp tục đưa người và vũ khí vào chiến trường.
Nhắc lại cách ứng phó với sự phong tỏa, ngăn chặn trong giai đoạn ấy, Chính ủy Hải quân cho biết: “Địch phong tỏa đường trong, ta đi đường ngoài; địch ngăn chặn đường dài, ta đi phân đoạn; địch bám đuôi, ta đi ra vùng biển quốc tế; địch áp sát tấn công, ta đánh trả quyết liệt, có lúc phải chấp nhận phá hủy tàu”.
Trước phương tiện hiện đại có khả năng kiểm soát trên không, trên biển của đối phương, lực lượng vận tải của ta chỉ có những chiếc tàu cỡ nhỏ, trang bị thô sơ. Quân chủng Hải quân đã chủ động tham mưu, tổ chức lực lượng, xây dựng phương án vận chuyển; lựa chọn thời cơ, kết hợp hoạt động bí mật và công khai. Tàu xuất phát từ nhiều bến, kể cả ở nước ngoài, cập nhiều điểm bãi và đi trên nhiều tuyến khác nhau.
Theo Chính ủy Hải quân, mỗi chuyến đi là cuộc đấu trí cam go với kẻ thù và thiên nhiên khắc nghiệt. Trong những cuộc vây ráp, thuyền trưởng, chính trị viên sẵn sàng nhận hy sinh về mình, nhường sự sống cho đồng đội. Tiêu biểu là các anh hùng Nguyễn Phan Vinh, Nguyễn Văn Hiệu, Nguyễn Chánh Tâm cùng những người đã làm nên con đường huyền thoại.
Phó Đô đốc Nguyễn An Phong cũng đề cao sự kết hợp giữa đường Trường Sơn trên bộ và đường Hồ Chí Minh trên biển. Hai tuyến vận tải chiến lược này bổ trợ cho nhau, phân tán hoạt động ngăn chặn của địch, tạo sức mạnh tổng hợp chi viện miền Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.
Vận dụng kinh nghiệm để bảo vệ chủ quyền
Đã 65 năm trôi qua nhưng truyền thống vẻ vang và giá trị độc đáo, sáng tạo của đường Hồ Chí Minh trên biển vẫn như “ngọn hải đăng” soi sáng sự nghiệp bảo vệ chủ quyền biển, đảo, cần được các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Hải quân hôm nay và mai sau kế thừa, gìn giữ, phát huy.
Trong bối cảnh thế giới, khu vực, Biển Đông diễn biến phức tạp, khó dự báo trong giai đoạn hiện nay, Phó Đô đốc Nguyễn An Phong cho rằng Quân chủng Hải quân cần kịp thời tham mưu chiến lược với Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng các giải pháp bảo vệ chủ quyền biển, đảo.
“Thường xuyên nêu cao tinh thần cảnh giác, nắm chắc tình hình; sẵn sàng xử trí hiệu quả, đúng đối sách các tình huống, không để bị động bất ngờ, bảo vệ vững chắc chủ quyền và môi trường hòa bình, ổn định trên biển để phát triển đất nước”, Phó Đô đốc Nguyễn An Phong nhấn mạnh.
Bài học chủ động tổ chức lực lượng, đổi mới phương thức hoạt động cần được vận dụng vào nghiên cứu phát triển nghệ thuật tác chiến hải quân và phương thức bảo đảm hậu cần, kỹ thuật, phù hợp với các hình thái chiến tranh phức hợp, hiện đại.
Cùng với đó, Quân chủng cần tiếp tục điều chỉnh tổ chức biên chế, xây dựng lực lượng tinh, gọn, mạnh, hiện đại; nâng cao chất lượng huấn luyện, đào tạo gắn với xây dựng chính quy, quản lý kỷ luật, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Công tác giáo dục chính trị, lãnh đạo tư tưởng cần giúp bộ đội có bản lĩnh vững vàng, sẵn sàng chiến đấu hy sinh vì chủ quyền biển, đảo.
Sự gắn bó với nhân dân cũng là bài học được Chính ủy Hải quân nhấn mạnh. Nhờ sự che chở, đùm bọc của nhân dân, các lực lượng hoạt động trên tuyến đường đã vượt qua sự ngăn chặn để đưa người, vũ khí vào chiến trường.
Vận dụng bài học này, Quân chủng Hải quân cần làm tốt công tác dân vận, xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận lòng dân trên biển; tiếp tục triển khai có hiệu quả chương trình “Hải quân Việt Nam làm điểm tựa cho ngư dân vươn khơi, bám biển” và hoạt động “Hải quân nhận đỡ đầu con ngư dân”; giúp dân phát triển kinh tế, phòng chống thiên tai, tìm kiếm, cứu hộ, cứu nạn.
Chính ủy Hải quân cũng lưu ý việc đẩy mạnh hội nhập quốc tế, đối ngoại quốc phòng trên hướng biển; mở rộng hợp tác với quân đội, hải quân các nước, góp phần xây dựng vùng biển hòa bình, ổn định và bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa.
Ngày 23/10/1961, Bộ Quốc phòng thành lập Đoàn 759, còn gọi là Đoàn tàu Không số (nay là Lữ đoàn 125, Vùng 2 Hải quân). Đoàn có nhiệm vụ mở tuyến vận tải trên biển, chi viện chiến trường miền Nam, nhất là những địa bàn sâu trong hậu cứ địch mà tuyến trên bộ chưa thể vươn tới.
Giai đoạn 1961-1975, Đoàn tàu Không số đã tổ chức hàng ngàn chuyến đi biển, vận chuyển hàng trăm ngàn tấn vũ khí, hàng chục ngàn lượt người chi viện chiến trường.
