Đề xuất nâng gần gấp 3 mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu
Theo dự thảo Chiến lược xuất nhập khẩu hàng hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 do Bộ Công Thương xây dựng, mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu giai đoạn 2026-2030 bình quân 15-16%/năm, nhập khẩu tăng 12-13%/năm.
Đáng chú ý, mức tăng trưởng xuất khẩu này cao gần gấp ba lần mục tiêu bình quân 5-6%/năm trong giai đoạn 2026-2030 tại chiến lược được Thủ tướng phê duyệt năm 2022.
Theo Bộ Công Thương, dự thảo xây dựng ba kịch bản xuất khẩu đến năm 2030, gồm kịch bản mục tiêu tăng trưởng thấp đạt 765 tỷ USD, tăng trưởng trung bình 953,7 tỷ USD và cao 1.041 tỷ USD.
Dự thảo cũng đặt mục tiêu duy trì xuất siêu bình quân 3-6% kim ngạch xuất khẩu; nâng tỷ trọng xuất khẩu của doanh nghiệp trong nước lên 28-30% vào năm 2030 và 38-40% vào năm 2045.
Cùng với đó, tỷ trọng giá trị hàng chế biến, tinh chế dự kiến đạt 89-90% tổng kim ngạch xuất khẩu; sản phẩm công nghệ cao chiếm khoảng 50% giá trị xuất khẩu hàng chế biến, chế tạo vào năm 2030.
Theo Cục Hải quan, năm 2025, xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt 475 tỷ USD, tăng 17% so với năm trước. Trong đó, nhóm công nghiệp chế biến chiếm tới 88,7% tổng kim ngạch, tiếp đến là nông, lâm sản và thủy sản.
Đáng chú ý, điện tử, máy tính và linh kiện dẫn đầu với 107,7 tỷ USD; máy móc, thiết bị đạt 59 tỷ USD và điện thoại, linh kiện đạt 56,7 tỷ USD.
Đề xuất chuyển mạnh sang chế biến sâu
Chia sẻ với PV Tiền Phong, ông Nguyễn Quốc Khanh - Chủ tịch Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam - cho biết, kim ngạch xuất khẩu ngành gỗ đã tăng từ khoảng 300 triệu USD cách đây 20 năm lên 17,2 tỷ USD năm 2025. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp vẫn chưa làm chủ được các khâu thiết kế, phát triển sản phẩm và xây dựng thương hiệu, vốn tạo ra giá trị gia tăng cao.
Đại diện Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam đề xuất cần tăng cường liên kết với doanh nghiệp FDI để tiếp cận công nghệ, mở rộng thị trường để nâng cao năng lực cho các doanh nghiệp Việt.
Đồng quan điểm, ông Thái Như Hiệp - Phó Chủ tịch Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam, cho rằng liên kết giữa các doanh nghiệp còn hạn chế. Nhiều doanh nghiệp nhỏ vẫn bán hàng thông qua doanh nghiệp FDI, trong khi doanh nghiệp lớn giao dịch qua các nhà thương mại quốc tế.
Theo ông Hiệp, ngành cà phê cần tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, vùng nguyên liệu và hoạt động chế biến, phát triển sản phẩm để nâng cao giá trị xuất khẩu.
Đại diện Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) đề nghị chú trọng xây dựng thương hiệu gạo quốc gia, tham khảo kinh nghiệm phát triển thương hiệu gạo Hom Mali của Thái Lan, đồng thời đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, nâng cao chất lượng và bảo đảm người trồng lúa được hưởng lợi từ việc gia tăng giá trị sản phẩm.
Chia sẻ tại hội nghị lấy ý kiến về chiến lược xuất khẩu diễn ra gần đây, ông Nguyễn Hoài Nam - Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) - cho rằng, chiến lược cần xác định rõ mục tiêu, nguồn lực, lộ trình và trách nhiệm thực hiện. Các nhiệm vụ cần được cụ thể hóa thành chương trình hành động, có sự phối hợp giữa các bộ, ngành và địa phương.
Theo ông Nam, việc nâng cao giá trị xuất khẩu phải gắn với tháo gỡ khó khăn về nguyên liệu, cải thiện cơ chế quản lý và tạo thuận lợi cho hoạt động chế biến. Một số quy định chưa phù hợp có thể ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận nguyên liệu và thực hiện đơn hàng của doanh nghiệp.
Ông Phạm Văn Quân - Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp, Bộ Công Thương - đề nghị chú trọng phát triển công nghiệp hỗ trợ, tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, nhất là các ngành điện tử, ô tô.
