Theo Sở Tài chính TPHCM, từ khi sắp xếp đơn vị hành chính đến nay, sở đã tham mưu UBND thành phố ban hành quyết định thu hồi 171 cơ sở nhà, đất của các cơ quan, đơn vị để giao Trung tâm Quản lý nhà và Giám định xây dựng thuộc Sở Xây dựng và Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố quản lý.
Cùng với đó, các bộ, ngành Trung ương đã quyết định chuyển giao 129 cơ sở nhà, đất trên địa bàn về thành phố xử lý. Sở Tài chính đã tiếp nhận, bàn giao và đề xuất phương án xử lý 123 cơ sở. Với các địa chỉ còn lại, sở đang lấy ý kiến UBND phường, xã và các đơn vị về nhu cầu sử dụng. Cơ sở nào đáp ứng tiêu chuẩn, định mức sẽ được xem xét giao cho đơn vị có nhu cầu phù hợp; phần còn lại đề xuất giao cơ quan chức năng quản lý, khai thác theo quy định.
Ưu tiên giáo dục, y tế…
Bên cạnh việc thu hồi, tiếp nhận và sắp xếp, TPHCM đã xác định 56 cơ sở nhà, đất dôi dư để chuyển đổi công năng phục vụ nhu cầu xã hội thiết yếu, gồm 23 cơ sở cho giáo dục, 5 cơ sở cho y tế và 28 cơ sở cho văn hóa, cộng đồng.
Một số trụ sở cũ đã được đưa vào sử dụng với công năng mới: Trụ sở UBND quận 12 (trước sáp nhập) trở thành Trường THCS-THPT Lê Thị Riêng. Trụ sở UBND quận Tân Phú (trước đây) thành Trường THPT Thoại Ngọc Hầu, hoạt động từ năm học 2026-2027. Trung tâm Y tế quận 3 (cũ) được giao cho Bệnh viện Tai Mũi Họng làm nơi điều trị chuyên sâu.
Thành phố cũng nghiên cứu thí điểm mô hình y tế học đường tại 2 trường ở phường Tân Phú và Thới An, kết hợp chăm sóc sức khỏe ban đầu cho học sinh với khám, chữa bệnh cho người dân.
Ngày 4/11, Thủ tướng Chính phủ ban hành Công điện số 71/CĐ-TTg về tăng cường hiệu quả quản lý, hạch toán, theo dõi tài sản công. Thủ tướng yêu cầu hoàn thành rà soát, cập nhật hồ sơ, bảo đảm số liệu tài sản thực tế thống nhất với sổ sách kế toán; đồng thời xử lý dứt điểm tài sản hư hỏng, không sử dụng hoặc sử dụng sai mục đích.
Theo Đoàn giám sát HĐND TPHCM, việc xử lý tài sản công cần đặt trong tổng thể quy hoạch và phát triển đô thị, không chỉ dừng ở việc bố trí trụ sở cho bộ máy mới. Những cơ sở có khả năng chuyển đổi nên ưu tiên cho trường học, y tế, thiết chế văn hóa, thể thao, công viên và không gian sinh hoạt cộng đồng.
Thành phố yêu cầu 168 xã, phường, đặc khu phát huy trách nhiệm quản lý tài sản được giao, thường xuyên rà soát hiện trạng, nhu cầu sử dụng và chủ động đề xuất phương án khai thác. Thành phố tiếp tục hoàn thiện cơ sở dữ liệu nhà, đất công, phân loại theo hiện trạng, hồ sơ pháp lý, giá trị và khả năng khai thác.
Không phân biệt Nhà nước hay tư nhân khai thác
Trao đổi với PV Tiền Phong, TS. Huỳnh Thanh Điền - giảng viên Trường đại học Nguyễn Tất Thành - cho rằng sau sáp nhập đơn vị hành chính, nhiều trụ sở, nhà đất công không còn nhu cầu sử dụng, dẫn đến tình trạng bỏ trống, xuống cấp. Không có người quản lý, tài sản nhanh hư hỏng; duy trì lực lượng bảo vệ, vận hành thì Nhà nước vẫn tốn thêm chi phí. Vì vậy, cần sớm đưa tài sản công vào khai thác, tránh để nguồn lực nằm im.
Theo ông Điền, hiệu quả khai thác không chỉ đo bằng số tiền thu từ cho thuê hay chuyển nhượng, mà phải tính đến giá trị kinh tế - xã hội như tạo việc làm, thúc đẩy kinh doanh, tăng thu thuế. Quan trọng là phương án nào mang lại hiệu quả tốt hơn cho xã hội, không phân biệt chủ thể khai thác là Nhà nước hay tư nhân.
Với mặt bằng ở trung tâm, thành phố nên nghiên cứu chuyển sang thương mại, dịch vụ; cho thuê hoặc đấu giá công khai để chọn nhà đầu tư có năng lực. Những khu đất xa trung tâm có thể quy hoạch thành chợ, trường học, bệnh viện hoặc công trình hạ tầng phục vụ người dân; một số vị trí phù hợp có thể cải tạo thành nhà ở xã hội.
Ông Điền cho rằng cần cơ chế, chính sách phù hợp để tháo gỡ vướng mắc, đồng thời trao quyền chủ động hơn cho địa phương trong quy hoạch, chuyển đổi công năng và lựa chọn phương án khai thác. Không nhất thiết đặt mục tiêu giá thuê thật cao, mà cần mức giá hợp lý để nhà đầu tư hoạt động hiệu quả, tạo việc làm và đóng góp cho nền kinh tế. Việc chọn nhà đầu tư phải công khai, minh bạch; vị trí tiềm năng, cần cạnh tranh thì đấu giá.
Riêng với TPHCM, ông Điền cho rằng cần tận dụng cơ chế đặc thù và thẩm quyền quy hoạch để cụ thể hóa phương án đến từng khu đất, công trình. Quá trình lập phương án cần lấy ý kiến doanh nghiệp, người dân và đơn vị trực tiếp vận hành để bảo đảm tính khả thi. TPHCM cần ứng dụng công nghệ, định danh từng tài sản và cập nhật lên hệ thống dữ liệu tập trung để thuận tiện quản lý, giám sát.
Theo ông Điền, việc sớm khai thác hiệu quả tài sản công không chỉ giảm chi phí quản lý mà còn tạo thêm nguồn lực, động lực cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số.
