Nhóm môn công nghệ lên ngôi
Bộ GD&ĐT ghi nhận tổng cộng 1.223.776 thí sinh đăng kí dự thi tốt nghiệp THPT năm 2026. Điểm nhấn trong mùa thi năm nay chính là sự lên ngôi của nhóm môn công nghệ. Theo dữ liệu so sánh với năm 2025, môn công nghệ công nghiệp có tỉ lệ tăng trưởng lên đến gần 205% (tăng từ hơn 2.400 lên đến trên 7.400 thí sinh). Tiếp sau đó, môn tin học cũng chứng kiến mức tăng ấn tượng trên 142%, đạt gần 19.000 thí sinh đăng kí.
Điều này cho thấy thí sinh đang tập trung vào các ngành nóng như khoa học máy tính, trí tuệ nhân tạo (AI) và phân tích dữ liệu. Sự gia tăng này không chỉ dừng lại ở các ngành công nghiệp nặng. Môn công nghệ nông nghiệp cũng ghi nhận mức tăng gần 42%.
Xét ở con số tuyệt đối, số lượng thí sinh đăng kí những môn học này không nhiều nhưng dưới góc độ tăng trưởng cho thấy, định hướng nghề nghiệp trong học sinh đã sát thực tế, gắn liền với nhu cầu nhân lực của nền kinh tế số và nông nghiệp công nghệ cao.
Môn giáo dục kinh tế và pháp luật tiếp tục khẳng định sức hút với mức tăng gần 13%. Đây được coi là môn học thực tiễn giúp học sinh tiếp cận sớm với kiến thức quản lí tài chính và luật pháp, đáp ứng đòi hỏi của xã hội hiện đại.
Về quy mô tuyệt đối, môn lịch sử tạo nên bất ngờ lớn khi có số lượng thí sinh tăng thêm nhiều nhất với trên 71.000 thí sinh so với năm ngoái. Điều này dự báo một lượng lớn thí sinh sẽ xét tuyển vào các ngành như du lịch, báo chí, truyền thông, sư phạm hoặc các ngành nghiên cứu văn hóa-xã hội. Sự dịch chuyển nhẹ ở các môn khoa học cơ bản như hóa học (tăng gần 3%) cho thấy các em đang có sự tính toán kĩ lưỡng cho tổ hợp xét tuyển đại học.
Trái ngược với đà tăng của nhóm STEM (khoa học, công nghệ, kĩ thuật, toán học), môn địa lí ghi nhận mức giảm sâu nhất về số lượng với hơn 45.000 thí sinh (giảm trên 9%) cho thấy thí sinh đang dần ít quan tâm với các ngành học truyền thống liên quan đến địa lí tự nhiên và quy hoạch vùng.
Môn ngoại ngữ giảm 4,8%, tương ứng với 17.524 thí sinh và số thí sinh miễn thi tốt nghiệp môn học này cũng giảm. Đây là một chỉ số cần lưu ý. Nó không hẳn là thí sinh bỏ qua ngoại ngữ, mà phản ánh nhìn nhận của người học trước nguy cơ AI thay thế vị trí việc làm ở lĩnh vực này.
Trên đà giảm còn có môn sinh học (giảm trên 3%). Điều này có thể dẫn đến sự cạnh tranh ở khối ngành Sức khỏe có thể giảm nhẹ hoặc thí sinh đang thận trọng hơn khi lựa chọn các ngành học có thời gian đào tạo dài và áp lực cao.
Xu hướng tăng-giảm này phản ánh sự phân hóa rõ rệt trong lựa chọn của học sinh. Bộ GD&ĐT nhận định thí sinh không còn chọn môn theo số đông mà tập trung vào những lĩnh vực mang tính thực hành và định hướng nghề nghiệp tương lai rõ rệt hơn.
Không chạy theo ngành “nóng”
Tại ngày hội tư vấn tuyển sinh và hướng nghiệp “NEU Open Day 2026”, ĐH Kinh tế Quốc dân chính thức công bố phương án tuyển sinh cho năm học mới. Với sự xuất hiện của 15 mã ngành mới tập trung vào các lĩnh vực công nghệ và dữ liệu, bức tranh đào tạo đại học năm nay đang cho thấy sự chuyển dịch mạnh mẽ để bắt kịp xu hướng thị trường lao động trong kỉ nguyên số.
Phân tích về xu hướng này, ThS Đỗ Ngọc Anh, Giám đốc Trung tâm Truyền thông và Tuyển sinh, Trường ĐH Mở Hà Nội nhận định, các lĩnh vực như công nghệ thông tin, AI, khoa học dữ liệu, marketing số hay logistics vẫn giữ được sức hút rất lớn. Theo ông, đây là những ngành có khả năng ứng dụng rộng và cơ hội việc làm luôn rộng mở.
Tuy nhiên, ông Ngọc Anh cũng chỉ ra một xu hướng mới, người học bắt đầu quan tâm nhiều hơn tới môi trường học tập và cơ hội phát triển sau tốt nghiệp, thay vì chỉ nhìn vào tên ngành.
Một trong những vấn đề gây trăn trở cho thí sinh trước mỗi mùa tuyển sinh là nỗi lo ngành học bị lỗi thời sau 4 năm ĐH. Giải đáp thắc mắc này, PGS.TS Bùi Huy Nhượng, Giám đốc ĐH Kinh tế Quốc dân đưa ra góc nhìn thực tế: một ngành học có thể rất phù hợp ở hiện tại, nhưng khi sinh viên ra trường, các yêu cầu chuyên môn có thể đã thay đổi hoàn toàn.
“Điều quan trọng nhất không chỉ là chọn đúng ngành, mà là rèn luyện khả năng học tập suốt đời để luôn đáp ứng được sự biến đổi của thị trường,” PGS.TS Bùi Huy Nhượng nói. Ông Nhượng cho rằng, ngay cả khi thí sinh chưa trúng tuyển vào ngành yêu thích nhất, môi trường ĐH vẫn sẽ trang bị phương pháp luận, tư duy và bản lĩnh để các em tự đào tạo và thích ứng.
Có thể thấy kì thi tốt nghiệp THPT năm 2026 đang có sự chuyển dịch mạnh mẽ trong thí sinh. Việc học sinh chuyển hướng sang các môn công nghệ, tin học và kinh tế pháp luật là tín hiệu đáng mừng cho thấy thế hệ trẻ đang chủ động chuẩn bị hành trang để trở thành những công dân số toàn cầu.
Đồng quan điểm về việc lựa chọn ngành nghề, ThS Đỗ Ngọc Anh lưu ý về sự lệch pha giữa lựa chọn của thí sinh và nhu cầu thực tế. Trong khi nhiều người đổ xô vào các ngành theo xu hướng truyền thông, thì các lĩnh vực như khoa học xã hội, giáo dục hay du lịch chất lượng cao vẫn có nhu cầu nhân lực rất ổn định nhưng lại ít được chú ý hơn.
Thực tế, các ngành xã hội không hề lép vế mà đang chuyển mình theo hướng liên ngành rõ rệt. Những lĩnh vực như quản trị nhân lực, du lịch hay dịch vụ hiện nay đều yêu cầu khả năng ứng dụng công nghệ và dữ liệu. Nhiều chương trình đào tạo đã điều chỉnh để tăng kĩ năng số, giúp sinh viên khối ngành xã hội nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.
AI đang làm mưa làm gió, nhưng ông Ngọc Anh cho rằng không còn là một ngành độc lập mà đang được tích hợp sâu vào kinh doanh, truyền thông và logistics. “AI đang chuyển sang giai đoạn ứng dụng sâu và rộng hơn, đòi hỏi người học phải có nền tảng vững chắc về toán học và thuật toán thay vì chỉ học phần ngọn”, ông Ngọc Anh chia sẻ.
