Trao cơ hội để người trẻ biến năng lực thành giá trị

Anh Trần Quốc Khánh, nghiên cứu sinh tại Ðại học Quốc gia Singapore:

Xây dựng Trung tâm Ðiện toán chia sẻ

Từ góc độ một người làm nghiên cứu trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), tôi nhận thấy điểm nghẽn lớn hiện nay nằm ở độ trễ giữa đặc thù của nghiên cứu công nghệ và các khuôn khổ quản lý hiện hành.

Với nghiên cứu công nghệ lõi, thử nghiệm và đúc kết từ những sai số là một phần tất yếu của chu trình phát triển khoa học. Vì vậy, chúng ta cần một hành lang đánh giá linh hoạt hơn. Khi những phép thử chưa đạt kết quả cuối cùng nhưng vẫn được xem xét, ghi nhận là một bước tiến về mặt tri thức. Khi cơ chế quản lý tài chính, hành chính đồng hành với đặc thù này, các nhà khoa học trẻ sẽ có thêm điểm tựa để mạnh dạn bước ra khỏi vùng an toàn, giải quyết những bài toán tiên phong.

Một điểm nghẽn khác là khoảng cách từ dữ liệu thô đến dữ liệu sẵn sàng cho AI. Chính phủ đã nỗ lực xây dựng những hạ tầng nền tảng như Cổng dữ liệu quốc gia. Tuy nhiên, để biến ý tưởng thành các mô hình AI thực tiễn, chúng ta cần một hệ sinh thái dữ liệu được chuẩn hóa, làm sạch và chia sẻ linh hoạt qua các giao thức mở. Đi cùng với đó là hạ tầng điện toán đủ lớn và tập trung để các nhóm nghiên cứu có thể tận dụng thay vì đầu tư phân tán.

Từ thực tế đó, tôi mong muốn có cơ chế quản lý linh hoạt và chấp nhận rủi ro có kiểm soát. Các quỹ đổi mới sáng tạo cần đánh giá hiệu quả không chỉ bằng sản phẩm cuối cùng mà cả sự nghiêm túc trong quy trình khoa học và giá trị tri thức rút ra. Việc tinh giản thủ tục hành chính sẽ giúp tốc độ nghiên cứu trong nước bắt nhịp với sự thay đổi từng ngày của công nghệ thế giới.

Tôi cũng mong muốn nâng cấp Cổng dữ liệu quốc gia và xây dựng Trung tâm Điện toán chia sẻ, để các viện, trường có thể đăng ký sử dụng chung năng lực tính toán từ một trung tâm siêu máy tính quốc gia. Đồng thời, cần thúc đẩy các cơ quan minh bạch, đóng gói dữ liệu số ở định dạng chuẩn để cộng đồng nghiên cứu có thể khai thác an toàn.

Một điều quan trọng nữa là thắt chặt mối liên kết giữa Nhà nước, doanh nghiệp và nhà khoa học. Nhà nước đóng vai trò kiến tạo và bảo chứng; doanh nghiệp mang đến bài toán thực tiễn và nguồn lực thương mại; nhà khoa học giải đáp bằng công nghệ lõi. Việc Chính phủ hoặc các tập đoàn lớn trực tiếp đặt hàng những thách thức cụ thể sẽ giúp nghiên cứu sinh không còn bị lạc lối giữa phòng thí nghiệm và thị trường.

Tôi và các bạn trẻ rất tin tưởng, ủng hộ những nỗ lực và chính sách phát triển của Đảng, Nhà nước trong giai đoạn mới. Với sự đoàn kết và tập trung nguồn lực, tôi tin sẽ có ngày càng nhiều thành tựu mới đóng góp cho đất nước và cộng đồng.

Bạn Nguyễn Song Thiên Long, sinh viên Trường ÐH Bách khoa – ÐHQG TPHCM, “Sinh viên 5 tốt” tiêu biểu cấp Trung ương:

Xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ nghiên cứu khoa học

Hiện tôi là tác giả và đồng tác giả của hơn 30 công trình nghiên cứu, chủ yếu về AI, xử lý ngôn ngữ tự nhiên, truy xuất thông tin và các hệ thống thông minh. Trong đó, nhiều công trình được chấp nhận trên các tạp chí uy tín quốc tế Q1.

Gia đình tôi còn nhiều khó khăn về kinh tế. Dù đã nghỉ hưu, mẹ vẫn tiếp tục làm thêm để có thêm thu nhập, hỗ trợ tôi trên con đường học tập. Vì vậy, tôi càng trân trọng những cơ hội được trao và luôn cố gắng hướng nghiên cứu đến những bài toán thiết thực của Việt Nam.

Quá trình nghiên cứu khoa học, tôi nhận thấy điểm nghẽn lớn nhất là thiếu một con đường vào nghiên cứu đủ rõ. Nhiều bạn có năng lực nhưng không biết tìm người hướng dẫn ở đâu, bắt đầu từ đề tài nào hay làm sao biến một ý tưởng thành công trình nghiêm túc.

Với AI và các công nghệ mũi nhọn, khó khăn còn nằm ở tài nguyên tính toán, dữ liệu và kinh phí nghiên cứu. Nhiều kết quả tốt cũng dừng ở bài báo vì thiếu đối tác và môi trường để thử nghiệm, triển khai trong thực tế. Với những sinh viên có hoàn cảnh khó khăn, các rào cản này càng lớn hơn.

Tôi rất trân trọng việc Đảng và Nhà nước ngày càng xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển nhân tài trẻ là những động lực quan trọng cho sự phát triển đất nước. Từ trải nghiệm của mình, tôi mong Chính phủ có thể xây dựng một hệ sinh thái liên tục cho người trẻ, từ phát hiện sớm, có người hướng dẫn, được trao từ tài nguyên đến thử nghiệm và chuyển kết quả nghiên cứu thành sản phẩm.

Điều quan trọng, cần có cơ chế kết nối với doanh nghiệp, viện nghiên cứu và các cơ quan nhà nước để những kết quả có tiềm năng được thử nghiệm, chuyển giao thành sản phẩm, giải pháp phục vụ thực tiễn. Bên cạnh đó, tôi cũng mong có thêm các chương trình học bổng, tài trợ nghiên cứu và cơ hội tiếp cận nguồn lực cho những sinh viên, nhà nghiên cứu trẻ có hoàn cảnh khó khăn có cơ hội được phát huy tiềm năng của mình.

Bạn Nguyễn Tấn Hưng, sinh viên Trường ÐH Yersin Ðà Lạt:

Hãy trao cho người trẻ cơ hội được làm thật

Là một sinh viên, điều tôi quan tâm không chỉ câu chuyện ra trường có tìm được việc hay không, mà còn cơ hội để người trẻ bắt đầu hành trình nghề nghiệp và chứng minh năng lực.

Quá trình học tập và tìm kiếm việc làm, tôi nhận ra sinh viên hiện nay có nhiều cơ hội hơn trước, nhưng để biến cơ hội thành một công việc phù hợp lại không hề đơn giản. Nhiều bạn được trang bị kiến thức chuyên môn, tích cực tham gia hoạt động, cuộc thi, nghiên cứu hay các dự án cá nhân, nhưng khi bước vào tuyển dụng vẫn thường gặp một yêu cầu rất quen thuộc: Phải có kinh nghiệm.

Nhưng với một sinh viên chưa tốt nghiệp hoặc vừa rời khỏi giảng đường, kinh nghiệm ấy đến từ đâu nếu chúng tôi chưa có cơ hội được làm việc thực tế?

Theo tôi, vấn đề không hoàn toàn nằm ở việc sinh viên thiếu năng lực, mà còn nằm ở khoảng cách giữa giảng đường và thị trường lao động. Nhà trường đào tạo kiến thức, doanh nghiệp cần một người có thể bắt tay vào công việc, còn sinh viên đứng ở giữa và phải tự tìm cách thu hẹp khoảng cách đó.

Từ thực tế đó, tôi mong các chương trình hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp mở rộng chuyên sâu thực chất hơn. Trong đó, sinh viên được tham gia dự án của doanh nghiệp, được giải quyết những bài toán thực tế và được đánh giá bằng chính năng lực làm việc của mình.

Tôi cũng mong có một hệ thống thông tin nghề nghiệp dành cho thanh niên được xây dựng bài bản hơn, từ nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp, đến xu hướng ngành nghề, kỹ năng cần thiết… Đặc biệt, khi AI và chuyển đổi số đang làm thay đổi rất nhanh cách chúng ta học tập và làm việc, người trẻ càng cần được chuẩn bị khả năng thích ứng. Chúng ta cần tư duy học hỏi liên tục, khả năng làm việc với công nghệ, kỹ năng giải quyết vấn đề và khả năng tự tạo ra giá trị trong một thị trường lao động luôn thay đổi.

Tôi tin rằng người trẻ Việt Nam không thiếu khát vọng. Chúng tôi cần một cánh cửa đủ rộng để bước vào và một môi trường đủ tốt để trưởng thành.

Điều tôi mong muốn gửi đến chương trình đối thoại với Thủ tướng là: Hãy trao cho người trẻ nhiều cơ hội được làm thật, được thử sức thật và được trưởng thành từ công việc thật. Khi người trẻ có việc làm phù hợp, có môi trường để phát triển và có niềm tin vào con đường mình đang đi, đó không chỉ là câu chuyện giải quyết việc làm, mà còn là cách chúng ta đầu tư cho sức bật của nền kinh tế và tương lai của đất nước.