Tỷ lệ này có sự khác biệt giữa khu vực thành thị và nông thôn. Tại các khu vực đô thị, tỷ lệ cận thị được ghi nhận khoảng 20-40%, trong khi ở khu vực nông thôn khoảng 15%.
Theo bác sĩ Trần Khánh Sâm, Khoa Khúc xạ, Bệnh viện Mắt Trung ương, đáng chú ý, tại Hà Nội, một số khảo sát cho thấy khoảng 50% trẻ trong lứa tuổi học sinh mắc tật khúc xạ, trong đó tỷ lệ cận thị xấp xỉ 37,5%. Tại TP Hồ Chí Minh, tỷ lệ tật khúc xạ ở một số nơi được ghi nhận lên tới 75% học sinh, với tỷ lệ cận thị khoảng 37%.
Những con số này cho thấy cận thị học đường đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về tăng cường khám sàng lọc, phát hiện sớm và quản lý tật khúc xạ cho trẻ em.
Theo các chuyên gia, sự gia tăng cận thị có liên quan đến nhiều yếu tố trong môi trường sống và học tập hiện nay. Trẻ dành ngày càng nhiều thời gian cho các thiết bị điện tử như điện thoại, máy tính; gia tăng các hoạt động nhìn gần, áp lực học tập cao, trong khi thời gian vui chơi và hoạt động ngoài trời giảm.
Điều kiện ánh sáng không phù hợp trong quá trình học tập, đọc sách hoặc sử dụng thiết bị điện tử cũng có thể góp phần làm gia tăng nguy cơ.
Đại dịch COVID-19 càng làm rõ những yếu tố này khi trẻ phải dành nhiều thời gian học trực tuyến, giảm hoạt động ngoài trời và tăng các hoạt động nhìn gần như đọc sách, sử dụng máy tính, điện thoại, xem tivi hoặc chơi game.
Thách thức trong quản lý cận thị học đường
Theo bác sĩ Trần Khánh Sâm, một trong những thách thức lớn hiện nay là tỷ lệ cận thị ở trẻ em cao trong khi các yếu tố nguy cơ ngày càng phổ biến. Sự phát triển nhanh chóng của các thiết bị điện tử, thời gian nhìn gần kéo dài, áp lực học tập và thiếu hoạt động ngoài trời đang tạo ra môi trường thuận lợi cho cận thị gia tăng.
Trong khi đó, nhận thức của phụ huynh và học sinh về phòng ngừa, phát hiện và kiểm soát cận thị vẫn còn hạn chế. Nguồn lực dành cho công tác sàng lọc, theo dõi và quản lý tật khúc xạ học đường cũng là một thách thức.
Các chuyên gia nhãn khoa cho rằng việc kiểm soát cận thị cần được thực hiện từ sớm, thay vì chỉ chờ đến khi trẻ nhìn kém mới đưa đi khám. Khám mắt định kỳ, phát hiện sớm tật khúc xạ, sử dụng kính phù hợp và xây dựng thói quen sinh hoạt lành mạnh cho trẻ có vai trò quan trọng trong quản lý cận thị.
Đặc biệt, trẻ cần được tăng cường thời gian hoạt động ngoài trời, hạn chế thời gian sử dụng thiết bị điện tử không cần thiết và tránh duy trì các hoạt động nhìn gần trong thời gian quá dài.
Ngày Thị giác thế giới: Chung tay bảo vệ đôi mắt
Trong bối cảnh các vấn đề về thị lực ngày càng được quan tâm, ngày 8/10, Bệnh viện Mắt Trung ương tổ chức Lễ hưởng ứng Ngày Thị giác thế giới năm 2026 với chủ đề “Love your eyes – Hãy yêu đôi mắt của bạn”, đồng thời hưởng ứng Tuần lễ Chăm sóc mắt Châu Á - Thái Bình Dương lần thứ 16.
Ngày Thị giác thế giới được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và Tổ chức Quốc tế về Phòng chống mù lòa (IAPB) lựa chọn vào thứ Năm của tuần thứ hai tháng 10 hằng năm. Đây là dịp nhằm nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của thị lực, thúc đẩy chăm sóc mắt và phòng ngừa các bệnh lý gây mù lòa có thể tránh được.
Tại Việt Nam, kết quả điều tra RAAB 2026 cho thấy có hơn 2 triệu người mù và suy giảm thị lực từ mức trung bình đến nặng. Trên 80% các trường hợp mù lòa được xác định có thể phòng ngừa hoặc điều trị. Đục thể thủy tinh vẫn là nguyên nhân chủ yếu gây mù, chiếm 66,7%; tiếp theo là các bệnh lý bán phần sau và thị thần kinh, chiếm 16,8%.
Hơn 80% trường hợp mù lòa có thể phòng ngừa hoặc điều trị
PGS.TS.BS Phạm Ngọc Đông, Giám đốc Bệnh viện Mắt Trung ương cho biết, mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu giảm tỷ lệ mù lòa xuống dưới 4 người/1.000 dân, đồng thời giảm tỷ lệ mù lòa ở người trên 50 tuổi xuống dưới 12 người/1.000 dân.
Để đạt mục tiêu này, ngành Nhãn khoa định hướng triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như nâng cao nhận thức cộng đồng về chăm sóc mắt; tăng cường phát hiện và điều trị sớm các bệnh lý gây mù; củng cố mạng lưới chăm sóc mắt; nâng cao năng lực chuyên môn cho tuyến dưới; đẩy mạnh chuyển giao kỹ thuật và huy động sự tham gia của các tổ chức quốc tế, cộng đồng và toàn xã hội.
Bệnh viện Mắt Trung ương.
Hiện Bệnh viện Mắt Trung ương đã phối hợp với các tổ chức quốc tế triển khai điều tra RAAB 2026. Kết quả dự kiến được công bố tại Hội nghị ngành Nhãn khoa Việt Nam (VOS 2026) vào trung tuần tháng 11/2026.
Kết quả điều tra được kỳ vọng sẽ cung cấp dữ liệu cập nhật về thực trạng mù lòa và suy giảm thị lực tại Việt Nam, qua đó giúp ngành Y tế và ngành Nhãn khoa xây dựng các chiến lược chăm sóc mắt phù hợp, kiểm soát các nguyên nhân gây mù và phân bổ nguồn lực hiệu quả.
PGS.TS Phạm Ngọc Đông nhận định, mù lòa và suy giảm thị lực không chỉ là vấn đề y tế. Mất thị lực có thể làm giảm khả năng học tập, lao động, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống, gia tăng gánh nặng kinh tế cho gia đình và xã hội.
Đối với trẻ em, việc bảo vệ thị lực càng có ý nghĩa quan trọng bởi đôi mắt khỏe mạnh là nền tảng để trẻ học tập, vui chơi và phát triển toàn diện.
