Quá hạn bàn giao, mặt bằng vẫn chưa thông
Theo kế hoạch ban đầu, công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) và di dời hạ tầng kỹ thuật phục vụ dự án mở rộng cao tốc TP.HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận phải hoàn thành từ tháng 7/2026. Tuy nhiên, đến nay mặt bằng sạch vẫn chưa được bàn giao đủ cho nhà thầu.
Đáng chú ý, ngày 28/10, Văn phòng UBND TP.HCM ban hành văn bản khẩn số 24882/VP-DA về việc triển khai Thông báo số 479/TB-VPCP ngày 24/9/2026 của Văn phòng Chính phủ, thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tại cuộc họp đánh giá tiến độ thực hiện, giải ngân các công trình, dự án trọng điểm lĩnh vực giao thông vận tải.
Theo đó, UBND TP.HCM giao Sở Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương đẩy nhanh tiến độ bồi thường, giải phóng mặt bằng và xây dựng các khu tái định cư phục vụ những dự án trọng điểm, trong đó có cao tốc TP.HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận, phấn đấu hoàn thành trong tháng 10/2026.
Tuy nhiên, bước sang tháng 11, các thủ tục để phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư vẫn chưa hoàn thành. Mặt bằng chưa được bàn giao, các công trình hạ tầng kỹ thuật chưa được di dời khiến các nhà thầu không có đủ công địa để tổ chức thi công dù đã huy động nhân lực, thiết bị.
Theo kế hoạch, toàn dự án cần giải phóng khoảng 117,56 ha, trong đó phần diện tích thuộc địa bàn TP.HCM khoảng 5,1 ha. Dù diện tích cần giải phóng tại thành phố không lớn so với quy mô toàn tuyến, các thủ tục bồi thường, hỗ trợ, tái định cư vẫn chưa hoàn tất.
Trong khi đó, tại địa bàn Tây Ninh đã ban hành thông báo thu hồi đất, hoàn thành kiểm đếm; đồng thời phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại xã Khánh Hậu và phường Long An. Các bên đang thực hiện chi trả tiền cho các hộ bị ảnh hưởng để nhận bàn giao mặt bằng.
Sự khác biệt về tiến độ giữa các địa phương cho thấy, bên cạnh những khó khăn trong kiểm đếm, xác định nguồn gốc đất và di dời hạ tầng kỹ thuật, yếu tố quyết định vẫn nằm ở khâu tổ chức thực hiện và trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan chức năng.
Nhà thầu thiếu công địa, phải điều chuyển thiết bị
Ghi nhận tại gói thầu XL01, khu vực giáp ranh TP.HCM và Tây Ninh, ông Chu Văn Anh - Chỉ huy trưởng thuộc nhà thầu Quốc Việt cho biết, đơn vị gặp nhiều khó khăn do một số nhà dân nằm sát phạm vi dự án, trong khi hệ thống điện trung thế, cáp quang, đường dây và cáp ngầm chưa được di dời.
Theo ông Anh, khi tham gia dự án, nhà thầu đã bố trí hơn 60 nhân sự cùng 2 dàn khoan cọc nhồi để triển khai thi công trên phần mặt bằng được bàn giao ở giai đoạn 1. Tuy nhiên, công địa không đủ để duy trì hoạt động, nhà thầu đã báo cáo hết tháng 10 không được bàn giao thêm mặt bằng, đơn vị buộc phải rút bớt máy móc và nhân sự.
Để duy trì thi công tại một số vị trí, nhà thầu phải thuê trước một phần diện tích đất của người dân làm công địa tạm. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tình thế, không thể thay thế mặt bằng sạch được bàn giao theo ranh dự án.
Nhà thầu Quốc Việt cho biết, hiện có 29 vị trí trụ cầu cạn chưa thể triển khai, tương ứng khoảng 116 cọc khoan nhồi bị ảnh hưởng. Do không có đủ mặt bằng để thi công, đơn vị đã phải rút một dàn khoan cọc nhồi, điều chuyển sang dự án khác.
“Chúng tôi đã huy động nhân lực, máy móc và chuẩn bị các điều kiện cần thiết, nhưng không có mặt bằng thì không thể triển khai. Nếu tháng 11 không có thêm mặt bằng, hết công địa để thi công, buộc phải rút quân và máy vì không thể bù chi phí được”, ông Chu Văn Anh chia sẻ.
Không riêng Quốc Việt, các nhà thầu khác tại gói XL01 cũng đang chịu áp lực tương tự. Đại diện nhà thầu Khải Thành cho biết, tại khu vực nút giao Chợ Đệm (TP.HCM), nhiều vị trí thuộc các nhánh N1, N2, N4, N5 và cầu Ông Giáo vẫn chưa được giải phóng mặt bằng. Các vướng mắc chủ yếu liên quan đến đất, nhà của người dân và hệ thống hạ tầng kỹ thuật, đặc biệt là đường điện trung thế.
Riêng tại cầu Ông Giáo, nhà thầu Khải Thành còn 28 cọc khoan nhồi chưa thể triển khai, nhiều hạng mục liên quan đến kết cấu đường cũng phải tạm dừng do chưa có mặt bằng thi công.
Theo các nhà thầu, việc thiếu mặt bằng khiến dây chuyền thi công bị gián đoạn, gây khó khăn trong tổ chức nhân lực và bố trí thiết bị. Máy móc phải chờ đợi hoặc điều chuyển sang công trường khác, làm phát sinh chi phí và ảnh hưởng đến kế hoạch triển khai các hạng mục cầu, đường, nút giao. Nếu tình trạng này kéo dài, việc huy động trở lại nguồn lực cũng sẽ cần thêm thời gian, chi phí, tạo áp lực lớn hơn đối với tiến độ chung của dự án.
Nhà đầu tư sẵn sàng kinh phí, chờ hồ sơ để giải ngân
Trong khi các nhà thầu đang phải xoay xở vì thiếu công địa, phía nhà đầu tư khẳng định nguồn lực tài chính phục vụ công tác GPMB đã được chuẩn bị sẵn sàng.
Đại diện Công ty BOT Cao tốc Sài Gòn - Mỹ Thuận (doanh nghiệp dự án) cho biết, nhà đầu tư đã chuẩn bị kinh phí và có thể phối hợp ngay với các sở, ngành, địa phương để thực hiện chi trả, ứng trước nguồn vốn bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cho các hộ dân bị ảnh hưởng.
“Nếu có yêu cầu, ngay ngày mai chúng tôi sẽ chuyển tiền vào tài khoản của cơ quan có thẩm quyền để phối hợp thực hiện công tác GPMB, chi trả bồi thường. Mục tiêu của chúng tôi là sớm thông đường thực địa, nhưng muốn vậy thì trước hết phải thông đường trách nhiệm của các cơ quan, chính quyền địa phương có tuyến dự án đi qua”, đại diện doanh nghiệp dự án nhấn mạnh.
Dự án mở rộng cao tốc TP.HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận dài 96,13km, đi qua TP.HCM, Tây Ninh và Đồng Tháp, được khởi công ngày 19/12/2025. Đây là tuyến cao tốc huyết mạch kết nối TP. Hồ Chí Minh với hơn 20 triệu người dân các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long. Công trình không chỉ giúp giảm tải cho Quốc lộ 1 và các tuyến giao thông hiện hữu vốn thường xuyên chịu áp lực lớn, đặc biệt vào các dịp cao điểm, mà còn nâng cao năng lực vận tải, mở rộng không gian phát triển kinh tế, thu hút đầu tư và khai thác hiệu quả tiềm năng của khu vực miền Tây.
Vì vậy, đẩy nhanh tiến độ GPMB, bảo đảm điều kiện thi công liên tục có ý nghĩa quan trọng, không chỉ đối với mục tiêu hoàn thành dự án đúng kế hoạch mà còn sớm đưa những lợi ích về giao thông và phát triển kinh tế - xã hội đến với người dân, doanh nghiệp trong vùng.
