Khởi đầu từ việc giữ lại vỏ hộp sữa để đổi quà, một người mẹ bất ngờ nhận ra thói quen ấy dần lan sang hai con nhỏ. Chia sẻ trong nhóm Facebook “Chiến binh giải cứu vỏ hộp sữa”, chị đăng hình những chồng vỏ hộp đã được vệ sinh sạch sẽ, ép gọn cùng các món quà đổi được như túi xách hay các sản phẩm sữa Vinamilk.
“Bỗng nhận ra, mình không chỉ đang tích vỏ sữa để đổi quà, mà còn vô tình dạy các con biết tiết kiệm, biết tái chế, và trân trọng những điều tưởng chừng rất nhỏ bé”, chị viết.
Từ đổi quà đến những thói quen sống xanh
Câu chuyện của người mẹ trên không phải trường hợp cá biệt. Thời gian gần đây, mạng xã hội xuất hiện ngày càng nhiều chia sẻ về việc thu gom vỏ hộp sữa sau sử dụng. Phần lớn các chia sẻ này xoay quanh chương trình “Vỏ xinh được tái sinh” của Vinamilk.
Được thí điểm từ năm 2024, chương trình nhanh chóng nhận được sự hưởng ứng của cộng đồng. Riêng năm 2025, hơn 3,6 triệu vỏ hộp sữa đã được thu gom, góp phần tái sinh hơn 100.000 sản phẩm xanh từ nguồn vật liệu tưởng như đã hoàn thành vòng đời sử dụng.
Bước sang năm 2026, “Vỏ xinh được tái sinh” tiếp tục được mở rộng tại 110 cửa hàng Vinamilk ở Hà Nội, Quảng Ninh, Đà Nẵng và TP.HCM. Sau gần 3 tháng triển khai, gần 11 tấn vỏ hộp sữa đã được thu gom.
Nhưng giá trị của chương trình không chỉ nằm ở số lượng vỏ hộp được giữ lại. Điều đáng chú ý là ngày càng nhiều người tiêu dùng xem việc giữ lại vỏ hộp sau sử dụng không chỉ là một hoạt động đổi quà, mà còn là cách trực tiếp góp phần bảo vệ môi trường.
“Nếu trước đây người tiêu dùng thường được xem là điểm cuối của chuỗi giá trị, thì ngày nay họ đang trở thành một mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái phát triển bền vững", ông Lê Hoàng Minh, Giám đốc điều hành Sản xuất kiêm Trưởng dự án Net Zero của Vinamilk đánh giá.
Nhưng để một chiếc vỏ hộp thực sự bước vào vòng đời mới, sự tham gia của người tiêu dùng mới chỉ là điểm khởi đầu. Theo quy định về trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR), doanh nghiệp có thể lựa chọn đóng góp tài chính cho Quỹ Bảo vệ Môi trường hoặc tự tổ chức hoạt động thu gom, tái chế. Ngay từ năm 2025, Vinamilk đã phối hợp với các đơn vị được cấp phép để thu gom và tái chế 6/7 mã bao bì, với tổng khối lượng hơn 10.000 tấn, vượt tỷ lệ bắt buộc ở một số mã.
Trong năm nay, Vinamilk tiếp tục nâng quy mô tái chế lên hơn 13.200 tấn bao bì các loại. Không dừng lại ở đó, doanh nghiệp còn đẩy mạnh các chương trình tương tác nhằm thay đổi cách người tiêu dùng nhìn nhận về giá trị của bao bì sau sử dụng. Các workshop hướng dẫn người tiêu dùng tái chế vỏ hộp giúp những khái niệm như phân loại rác, tái chế và kinh tế tuần hoàn trở nên dễ hiểu, dễ tiếp cận hơn, đặc biệt với thế hệ trẻ.
Riêng tại Net Zero Workshop do Vinamilk tổ chức trong khuôn khổ Ngày hội Sức trẻ Học sinh - Sinh viên TP.HCM năm 2026, gần 16.000 vỏ hộp giấy đã được thu gom chỉ trong hai ngày. Nếu xếp nối tiếp theo chiều dọc, lượng vỏ hộp này sẽ đạt chiều cao tương đương 6 lần tòa nhà Landmark 81.
Hành trình phía sau một chiếc vỏ hộp được tái sinh
So với chôn lấp hoặc đốt bỏ, tái chế không chỉ giúp giảm phát thải mà còn hạn chế nhu cầu khai thác nguyên liệu mới và tiết kiệm năng lượng trong quá trình sản xuất. Nhưng thách thức lớn nhất của ngành tái chế nằm ở khâu thu gom và phân loại sau tiêu dùng, khi nhiều loại bao bì có khả năng tái chế vẫn đang trộn lẫn với rác thải sinh hoạt.
Vỏ hộp sữa là một ví dụ điển hình. Do được cấu tạo từ nhiều lớp vật liệu khác nhau, loại bao bì này đòi hỏi quy trình thu gom và tái chế chuyên biệt. Trong khi người tiêu dùng, dù có ý thức phân loại, cũng thường không biết gửi về đâu; còn các cơ sở thu mua phế liệu thì ít mặn mà do chi phí xử lý cao và giá trị thu hồi thấp. Vì vậy, phần lớn vỏ hộp sau sử dụng vẫn kết thúc vòng đời tại các bãi chôn lấp.
Trong bối cảnh đó, đại diện Công ty Cổ phần Công nghệ GRAC - một đơn vị chuyên cung cấp các giải pháp hỗ trợ tái chế, đánh giá cao cách giải bài toán tuần hoàn bao bì của Vinamilk, từ các chương trình hướng đến cộng đồng như “Vỏ xinh được tái sinh” đến việc chủ động triển khai trách nhiệm tái chế theo quy định EPR.
“Khi Vinamilk triển khai chương trình, người dân có động lực để phân loại rác ngay tại nguồn, vì họ biết vỏ hộp của mình sẽ được tái chế chứ không bị bỏ đi. Khi có nguồn vật liệu được phân loại và thu hồi ổn định, các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực môi trường sẽ có thêm điều kiện để đầu tư công nghệ, mở rộng hoạt động và phát triển các giải pháp kinh tế tuần hoàn”, anh Hồ Lê Thiên Ân, Quản lý Dự án Thu gom và Tái chế của GRAC chia sẻ.
Từ một hoạt động đổi quà đơn giản, những chiếc vỏ hộp sữa sau sử dụng đang tạo ra những giá trị lớn hơn nhiều so với vòng đời vốn có của một loại bao bì.
“Khi ngày càng nhiều người chủ động tham gia, giá trị tạo ra không chỉ dừng ở lượng chất thải được thu gom hay tỷ lệ tái chế gia tăng, mà còn góp phần hình thành những thói quen và lựa chọn tiêu dùng có trách nhiệm hơn”, ông Minh chia sẻ.
Có lẽ đó cũng là giá trị bền vững nhất mà chương trình tạo ra: biến những khái niệm tưởng chừng xa vời như tái chế hay kinh tế tuần hoàn thành những bài học gần gũi trong mỗi gia đình. Như lời nhắn nhủ của người mẹ ở đầu bài viết: “Từ những chiếc vỏ sữa hôm nay, mong các con lớn lên cùng ý thức sống xanh và biết yêu thương môi trường từ những hành động giản dị nhất”.
Hợp tác thí điểm kết nối chuỗi giá trị tái chế bao bì tại 4 địa phương
Vinamilk, Quỹ Bảo vệ Môi trường Việt Nam (VEPF) và Tetra Pak Việt Nam sẽ triển khai chương trình thí điểm thu gom, tái chế bao bì và hỗ trợ thực hiện trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) tại Hà Nội, Quảng Ninh, Đà Nẵng và TP.HCM.
Mô hình dự kiến kết nối 110 cửa hàng Vinamilk và 15 trường học, tạo mạng lưới thu gom, phân loại và tái chế bao bì sau sử dụng, đồng thời cung cấp dữ liệu thực tiễn cho quá trình triển khai EPR và kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam.
Trong khuôn khổ chương trình, các cơ quan quản lý, doanh nghiệp, đơn vị thu gom, logistics và tái chế cũng sẽ cùng thảo luận về những giải pháp nhằm mở rộng hoạt động thu hồi vật liệu, kết nối các mắt xích trong chuỗi giá trị tái chế và thúc đẩy sự phát triển của thị trường tái chế trong nước.
