Văn kiện Hà Nội được thông qua với sự đồng thuận cao, đưa ra các khuyến nghị thực tiễn về nhận diện, bảo tồn, quản lý và giám sát di sản. Các đại biểu đánh giá đây là bước phát triển tiếp theo từ Hiến chương Venice (1964), Văn kiện Nara về Tính xác thực (1994) và Văn kiện Nairobi (2025), đồng thời bổ sung những cách tiếp cận mới về tính xác thực của di sản.
Văn kiện nhấn mạnh tính xác thực cần được nhìn nhận trong bối cảnh lịch sử, văn hóa và xã hội của từng di sản, gắn với sự đa dạng văn hóa, cơ sở khoa học, đối thoại cởi mở và ứng dụng công nghệ có trách nhiệm. Mối liên hệ giữa các yếu tố vật thể và phi vật thể, vai trò của cộng đồng và yêu cầu tăng cường hợp tác quốc tế cũng được đề cao.
Văn kiện Hà Nội khẳng định sự thay đổi và thích ứng không nhất thiết làm mất đi tính xác thực của di sản. Ngược lại, đây có thể là phương thức giúp di sản tiếp tục tồn tại và được trao truyền qua nhiều thế hệ trong bối cảnh xã hội không ngừng biến đổi.
Người dân, nghệ nhân và cộng đồng địa phương được xác định là những chủ thể nắm giữ tri thức, cần tham gia trực tiếp vào quá trình nhận diện, đánh giá và bảo vệ tính xác thực của di sản. Văn kiện đồng thời đưa ra các đề xuất ở nhiều cấp độ trong cơ chế thực hiện Công ước Di sản Thế giới 1972, dành cho các quốc gia thành viên, Ủy ban Di sản Thế giới, các cơ quan tư vấn ICOMOS, ICCROM, IUCN và Trung tâm Di sản Thế giới UNESCO.
Phát biểu kết luận, ông Hoàng Đạo Cương - Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Phó Chủ tịch Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam - cho rằng Hội nghị đóng góp những tri thức và kinh nghiệm quan trọng của khu vực vào tiến trình đối thoại quốc tế về tính xác thực.
Theo Thứ trưởng Hoàng Đạo Cương, tính xác thực cần được nhận diện trong bối cảnh lịch sử, văn hóa và xã hội của từng di sản, đồng thời cân nhắc mối liên hệ giữa yếu tố vật thể và phi vật thể. Tính xác thực cũng gắn với quá trình kế thừa, thích ứng, trong đó cộng đồng giữ vai trò quan trọng trong nhận diện, quyết định và bảo vệ giá trị di sản.
Thứ trưởng nêu ba định hướng Việt Nam sẽ phối hợp với UNESCO và các quốc gia thành viên thúc đẩy trong thời gian tới, gồm tiếp tục duy trì đối thoại về tính xác thực trước những thách thức mới, tăng cường chia sẻ kinh nghiệm, nghiên cứu so sánh và đào tạo nâng cao năng lực, đồng thời chuyển kết quả nghiên cứu, đối thoại thành chính sách và công cụ bảo vệ di sản phù hợp với Công ước 1972.
Trưởng đại diện Văn phòng UNESCO tại Việt Nam Jonathan Baker chúc mừng việc thông qua Văn kiện Hà Nội, đồng thời nhấn mạnh sự tham gia của nghệ nhân, nhà thực hành văn hóa, đại diện cộng đồng và thế hệ trẻ trong các phiên thảo luận.
Theo ông Jonathan Baker, những cuộc đối thoại về tính xác thực của di sản trước đây chủ yếu dành cho giới chuyên gia, trong khi Hội nghị lần này đã đưa tiếng nói của những người trực tiếp thực hành văn hóa vào quá trình xây dựng Văn kiện Hà Nội. Ông đánh giá đây là điểm mới quan trọng của Hội nghị.
Giám đốc Trung tâm Di sản Thế giới UNESCO Lazare Eloundou Assomo đánh giá việc thông qua Văn kiện Hà Nội là cột mốc quan trọng đối với cam kết chung trong thực hiện Công ước Di sản Thế giới. Theo ông, văn kiện mang đến góc nhìn rõ ràng, lập luận chặt chẽ và dấu ấn đặc trưng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Ông Assomo khẳng định Trung tâm Di sản Thế giới sẽ phối hợp với ba cơ quan tư vấn để đưa kết quả Hội nghị vào tiến trình thảo luận quốc tế. Ông đồng thời đánh giá Việt Nam là “điểm đến đặc biệt có ý nghĩa” của Hội nghị, nơi văn hóa giữ vị trí quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội.
Theo Giám đốc Trung tâm Di sản Thế giới, Hà Nội là hình mẫu tiêu biểu cho sự song hành giữa lịch sử và đời sống đương đại, nơi di sản không chỉ được bảo tồn mà còn được diễn giải và trao truyền qua các thế hệ. Mượn câu tục ngữ “Uống nước nhớ nguồn”, ông Assomo ghi nhận đóng góp của Việt Nam đối với tương lai của Công ước Di sản Thế giới.
Hội nghị kết thúc với việc thông qua Văn kiện Hà Nội, mở ra triển vọng hợp tác mới nhằm củng cố tính bao trùm và bền vững của hệ thống Di sản Thế giới trên cơ sở tôn trọng sự đa dạng văn hóa. Những kết quả của Hội nghị được kỳ vọng tiếp tục được thúc đẩy tại Khóa họp thứ 49 của Ủy ban Di sản Thế giới, dự kiến diễn ra tại Istanbul vào năm 2027.
