Một câu nhẹ miệng, một núi tiền bốc hơi
Kylian Mbappe vừa trải qua một bài học không dễ chịu về đời sống công chúng. Trong một đoạn phỏng vấn podcast được đăng tải cuối tháng 10/2026, tiền đạo người Pháp nhắc đến một meme trên mạng xã hội, trong đó khuôn mặt anh được ghép vào hình ảnh một nhân vật lịch sử. Cách Mbappe bình luận về meme này nhanh chóng gây tranh cãi tại Trung Quốc.
Phản ứng sau đó vượt xa phạm vi một cuộc tranh luận trên mạng xã hội. Ba doanh nghiệp Trung Quốc gồm Mengniu, Shanghai Milkground Food Tech và Eastroc Beverage tuyên bố chấm dứt hợp tác với Mbappe. Một số hoạt động quảng bá có hình ảnh cầu thủ này bị gỡ bỏ. Tiền đạo của Real Madrid phải đăng lời xin lỗi, bày tỏ sự hối tiếc và khẳng định không có ý định xúc phạm bất kỳ ai.
Sự việc bắt nguồn từ một cuộc trò chuyện mang tính giải trí, không phải phát biểu chính thức trong sự kiện thương mại hay họp báo. Có thể Mbappe không hình dung được một câu trả lời như vậy sẽ dẫn đến những hệ quả lớn đến thế. Nhưng với một ngôi sao có sức ảnh hưởng toàn cầu, những gì được nói ra trước máy quay rất khó còn được xem là chuyện riêng tư.
Trường hợp Mbappe cũng cho thấy một khía cạnh ít được chú ý trong quá trình phát triển sự nghiệp của các cầu thủ hàng đầu. Họ được đào tạo để thi đấu ở đẳng cấp cao nhất, được chăm sóc bởi những chuyên gia thể lực, dinh dưỡng, y tế và chiến thuật, được các thương hiệu lớn săn đón từ khi còn rất trẻ. Tuy nhiên, khả năng ứng xử trước công chúng, đặc biệt trong môi trường truyền thông quốc tế, không phải lúc nào cũng được chuẩn bị tương xứng.
Đây không phải vấn đề riêng của Mbappe. Tháng 7/2021, Ousmane Dembele và Antoine Griezmann cũng phải lên tiếng xin lỗi sau khi những đoạn video ghi lại trong chuyến du đấu Nhật Bản của Barcelona năm 2019 bị phát tán trên mạng xã hội.
Trong một đoạn video, Dembele vừa quay phim vừa đưa ra những lời bình phẩm mang tính chế giễu ngoại hình và ngôn ngữ của các nhân viên khách sạn đang sửa tivi trong phòng, trong khi Griezmann đứng bên cạnh bật cười. Một đoạn video khác còn ghi lại Griezmann sử dụng cụm từ nhại giọng người châu Á mang tính chế giễu.
Những hình ảnh này khiến cả hai đối mặt với làn sóng chỉ trích vì hành vi bị cho là phân biệt đối xử với người châu Á, gây phẫn nộ trong công chúng Nhật Bản. Sự việc kéo theo hệ quả thương mại: Konami chấm dứt hợp đồng đại sứ thương hiệu với Griezmann, trong khi Hiroshi Mikitani, Chủ tịch Rakuten - nhà tài trợ của Barcelona và đơn vị tổ chức chuyến du đấu - công khai bày tỏ sự thất vọng.
Barcelona sau đó ra thông cáo xin lỗi người hâm mộ và các đối tác Nhật Bản. Dembele giải thích rằng anh không nhắm đến bất kỳ cộng đồng nào và chỉ đùa cợt với bạn bè, nhưng thừa nhận những hình ảnh được công khai có thể khiến những người xuất hiện trong video tổn thương. Griezmann cũng khẳng định phản đối mọi hình thức phân biệt đối xử và xin lỗi nếu đã xúc phạm người Nhật Bản.
Những bài học có thể thấy từ… Hollywood
Bóng đá không phải ngành duy nhất đối diện với vấn đề này. Hollywood từng chứng kiến nhiều vụ bê bối, những phát ngôn gây tranh cãi và những cuộc khủng hoảng hình ảnh tác động trực tiếp đến sự nghiệp của diễn viên. John Cena là một ví dụ.
Tháng 5/2021, trong chiến dịch quảng bá phim Fast & Furious 9, Cena có phát ngôn gọi Đài Loan là một quốc gia trong cuộc phỏng vấn với truyền hình Đài Loan. Sau khi câu nói gây phản ứng tại Trung Quốc, nam diễn viên đăng video xin lỗi bằng tiếng Trung trên Weibo, bày tỏ sự tôn trọng đối với Trung Quốc và người dân nước này.
Cena không phải người thiếu kinh nghiệm trước công chúng. Anh từng là ngôi sao đấu vật chuyên nghiệp, sau đó xây dựng sự nghiệp điện ảnh và tham gia nhiều chiến dịch quảng bá quốc tế. Dù có người đại diện, nhà quản lý và chuyên gia truyền thông hỗ trợ việc tương tác với khán giả, từ chuẩn bị nội dung đến tư vấn cách phản hồi khi xuất hiện tranh cãi, Cena vẫn không tránh khỏi một sự cố đáng tiếc.
Tất nhiên, nhắc đến trường hợp của Cena không phải để nói rằng mọi phát ngôn của diễn viên đều được viết sẵn hay họ phải tuân theo một kịch bản cứng nhắc. Một nghệ sĩ vẫn cần cá tính và khả năng thể hiện quan điểm riêng. Nhưng giao tiếp và tương tác với khán giả là một phần công việc thường xuyên của họ.
Biết cách thể hiện bản thân, trả lời những câu hỏi khó mà vẫn giữ được sự tự nhiên trước máy quay cũng là những kỹ năng cần được rèn luyện. Điều đó không dễ dàng, ngay cả với những diễn viên Hollywood, chứ chưa nói đến các cầu thủ.
Khi sự nổi tiếng luôn rất gần với tai tiếng
Bóng đá có một đặc điểm khiến vấn đề càng trở nên đáng chú ý: nhiều cầu thủ bước vào đời sống công chúng từ rất sớm. Họ có thể rời gia đình để gia nhập học viện khi mới 12-13 tuổi, dành phần lớn thời gian cho tập luyện và thi đấu, rồi bất ngờ trở thành gương mặt được hàng triệu người theo dõi khi chưa có nhiều trải nghiệm ngoài môi trường bóng đá.
Trong khi đó, các hợp đồng thương mại, hoạt động quảng bá và mạng xã hội đưa họ đến gần hơn với những lĩnh vực đòi hỏi kỹ năng hoàn toàn khác. Một cầu thủ có thể rất giỏi trong việc đọc trận đấu nhưng chưa chắc hiểu hết cách một câu nói được tiếp nhận ở những nền văn hóa khác nhau. Người đại diện có thể xử lý hợp đồng và hỗ trợ truyền thông, nhưng không thể thay cầu thủ chịu trách nhiệm cho mọi hành vi của anh ta.
Danh tiếng có thể đến từ những bàn thắng, danh hiệu và khoảnh khắc xuất thần trên sân cỏ. Nó thậm chí có thể lớn đến mức đưa một cầu thủ trở thành biểu tượng quốc gia, như trường hợp của Cristiano Ronaldo hay Lionel Messi. Nhưng vị thế càng lớn, trách nhiệm đi kèm càng nặng nề.
Ngày 30/9, Ronaldo rời trại tập trung của đội tuyển Bồ Đào Nha tại Copenhagen sau bất đồng với HLV trưởng Jorge Jesus về vai trò của anh trong đội hình. Tiền đạo này cho rằng HLV đã không thực hiện cam kết về thời gian thi đấu sau khi anh phải ngồi dự bị trong trận gặp Na Uy; trong khi Jesus phủ nhận có thỏa thuận như vậy. Ronaldo sau đó xin lỗi vì rời đội tuyển và không chào người hâm mộ, đồng thời chấp nhận án phạt của Liên đoàn bóng đá Bồ Đào Nha: treo giò 30 ngày và phạt 255 euro.
Đây không đơn thuần là bất đồng giữa một cầu thủ và HLV. Với vị thế đội trưởng và biểu tượng của bóng đá Bồ Đào Nha, cách Ronaldo phản ứng trước một quyết định chuyên môn dĩ nhiên được cả đất nước quan tâm.
Danh tiếng có thể đem lại cho một ngôi sao sự chú ý và những đặc quyền nhất định, nhưng không thể làm nhẹ đi trách nhiệm của họ với những hành xử hằng ngày. Trong thời đại mạng xã hội khiến thông tin lan truyền với tốc độ chóng mặt, cuộc sống của một ngôi sao bóng đá gần như luôn nằm dưới ánh đèn công chúng.
Quản lý hình ảnh vì thế không thể chỉ là việc của người đại diện hay đội ngũ truyền thông. Bản thân cầu thủ cũng cần hiểu rằng mỗi phát ngôn, hành động của mình, dù diễn ra trong căn bếp nhà họ hay phòng thay đồ ở CLB, vẫn có thể tạo ra những tác động vượt xa phạm vi sân cỏ.
Với Mbappe hay Ronaldo, không phải họ không nhận ra sức ảnh hưởng của bản thân mình. Đó suy cho cùng vẫn chỉ là một sự cố vạ miệng, một hành xử bị cảm xúc chi phối quá đà. Nhưng trường hợp của hai siêu sao ấy chính là lời nhắc đầy sức nặng cho nhiều cầu thủ, rằng việc trở thành người nổi tiếng tự thân nó cũng tạo ra cho họ một công việc mới, một công việc đòi hỏi tất cả kỹ năng, hiểu biết và sự trân trọng toàn thời gian.
