Nhìn lại một năm sắp xếp lại giang sơn

Một năm nhìn lại cuộc sắp xếp lịch sử

"Có những thời khắc lịch sử, một ngày bằng cả một thập niên dồn lại. Có những quyết sách chỉ tính bằng ngày nhưng mở ra những đổi thay mà nhiều quốc gia phải mất hàng thập niên mới đi qua".

Đó là lời dẫn mở đầu bộ phim tài liệu Một năm sắp xếp lại giang sơn: Tinh gọn, gần dân, hiệu quả, phát sóng trên VTV, nhìn lại chặng đường một năm kể từ khi mô hình tổ chức bộ máy mới chính thức được vận hành trên phạm vi cả nước.

Phim đặt vấn đề: trong bối cảnh Việt Nam sau 40 năm đổi mới đã đạt nhiều thành tựu quan trọng, song để hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2030 và tầm nhìn 2045, đất nước cần một mô hình quản trị mới với bộ máy tinh gọn hơn, hiệu lực và hiệu quả hơn.

Từ thực tiễn đó, tác phẩm lý giải vì sao việc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy không còn là lựa chọn mà trở thành yêu cầu tất yếu. Việc duy trì mô hình cũ với nhiều tầng nấc trung gian sẽ làm gia tăng chi phí xã hội, kéo dài thủ tục hành chính và làm giảm năng lực cạnh tranh quốc gia.

Một trong những điểm nhấn của bộ phim là tái hiện quá trình triển khai cuộc cải cách với tinh thần "Trung ương làm gương, địa phương hưởng ứng". Phim điểm lại hàng loạt dấu mốc quan trọng, từ bài viết Tinh - Gọn - Mạnh - Hiệu năng - Hiệu lực - Hiệu quả của Tổng Bí thư Tô Lâm cuối năm 2024 đến việc các quyết sách được triển khai theo phương châm "việc đã chín, đã rõ, có lợi cho dân, cho nước thì phải làm ngay".

Chỉ trong vài tháng, hệ thống chính trị đã đồng loạt chuẩn bị cho cuộc sắp xếp trên phạm vi toàn quốc. Ngày 1/7/2025 trở thành cột mốc lịch sử khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp chính thức vận hành đồng bộ, kết thúc hoạt động của cấp huyện và đưa mô hình quản trị mới vào thực tiễn.

Sau khi sắp xếp, cả nước giảm từ 63 xuống còn 34 tỉnh, thành phố, hơn 10.000 đơn vị hành chính cấp xã được tổ chức lại còn 3.321 xã, phường và đặc khu. Hệ thống chính trị giảm hơn 247.000 biên chế so với năm 2021, đồng thời tinh gọn hàng nghìn đầu mối ở các cơ quan Đảng, Chính phủ và chính quyền địa phương.

Đây không đơn thuần là thay đổi trên bản đồ hành chính mà là sự chuyển đổi trong tư duy quản trị quốc gia, cách phân cấp, phân quyền và phương thức phục vụ người dân.

Những lát cắt thực tiễn

Không chỉ dừng ở những con số, phim còn ghi nhận thực tế vận hành của bộ máy mới tại nhiều địa phương. Tại phường Hà Đông (Hà Nội), mỗi ngày chính quyền tiếp nhận hàng trăm hồ sơ thủ tục hành chính nhưng vẫn duy trì tỷ lệ giải quyết đúng và trước hạn gần 100%.

"18 năm công tác trong môi trường xã, phường thì tôi thấy một năm vừa qua là bước ngoặt cũng như là dấu ấn mà tôi nhớ mãi", chị Nguyễn Thị Thu - Phó Chánh Văn phòng Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân phường Hà Đông, TP. Hà Nội cho biết.

Ở phường Giảng Võ, việc phân định rõ thẩm quyền giúp chính quyền tăng cường đối thoại với người dân trong công tác giải phóng mặt bằng, không phát sinh trường hợp cưỡng chế. Trong khi đó, tại xã Bản Lầu (Lào Cai), chuyển đổi số giúp người dân thực hiện nhiều thủ tục ngay trên môi trường trực tuyến nhờ sự hỗ trợ của các tổ công nghệ số cộng đồng.

Thông qua những lát cắt thực tế, bộ phim cho thấy cải cách hành chính và chuyển đổi số được xem là "xương sống" để mô hình mới vận hành hiệu quả. Chính phủ đã cắt giảm hơn 2.000 thủ tục hành chính và hơn 2.000 điều kiện kinh doanh, góp phần giảm đáng kể chi phí và thời gian thực hiện thủ tục của người dân, doanh nghiệp.

Phim cũng đề cập những khó khăn trong giai đoạn đầu vận hành, như việc nhiều địa phương vẫn phải sử dụng nhiều phần mềm quản lý chưa đồng bộ, khiến dữ liệu chưa thể liên thông hoàn toàn. Theo đó, cải cách hành chính chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi đi cùng chuyển đổi số và thống nhất quy trình xử lý.

Ở phần cuối, Một năm sắp xếp lại giang sơn: Tinh gọn, gần dân, hiệu quả khẳng định việc hoàn thành sắp xếp mới chỉ là bước khởi đầu. Nhiệm vụ tiếp theo là nâng cao chất lượng vận hành bộ máy, tiếp tục hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền và chuyển đổi số nhằm xây dựng nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp.

Khép lại bằng thông điệp "một bộ máy tinh gọn hơn hôm nay là nền tảng cho một quốc gia phát triển nhanh hơn ngày mai", bộ phim nhấn mạnh mục tiêu cuối cùng của cuộc cải cách không nằm ở việc giảm đầu mối hay tinh giản biên chế, mà hướng đến xây dựng một nền quản trị hiệu quả hơn, đưa chính quyền đến gần người dân hơn và tạo động lực cho sự phát triển bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.