Nguy cơ mất tiền không chỉ đến từ tài khoản khách hàng
Phát biểu tại Hội thảo và Triển lãm Smart Banking 2026 ngày 22/10, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng cho biết, hệ thống ngân hàng hiện xử lý khoảng 100 triệu giao dịch thanh toán mỗi ngày, với tổng giá trị khoảng 1,2 triệu tỷ đồng.
Quy mô giao dịch lớn, cùng sự phụ thuộc ngày càng cao vào công nghệ và các đối tác trong hệ sinh thái số, khiến một sự cố tại một điểm có thể gây tác động lan rộng đến toàn hệ thống.
Theo ông Phạm Tiến Dũng, các cuộc tấn công mạng hiện nay không chỉ nhắm vào tài khoản khách hàng, mà còn hướng đến chiếm đoạt tiền của chính ngân hàng. Vì vậy, các tổ chức tín dụng phải giám sát đồng thời an ninh mạng và hoạt động giao dịch, thay vì chỉ tập trung bảo vệ hạ tầng công nghệ.
“Đề nghị lãnh đạo các ngân hàng trực tiếp chỉ đạo, triển khai quyết liệt nội dung này”, ông Phạm Tiến Dũng nhấn mạnh và lưu ý trách nhiệm bảo đảm an toàn không chỉ thuộc về bộ phận công nghệ thông tin hay an ninh mạng mà còn liên quan trực tiếp đến các bộ phận nghiệp vụ, vận hành và quản lý giao dịch.
Trước những mối đe dọa ngày càng phức tạp, các ngân hàng cần chuyển từ tư duy chỉ bảo vệ hệ thống sang xây dựng khả năng chống chịu. Điều này đòi hỏi phải phát hiện sớm nguy cơ, ứng phó nhanh, duy trì các dịch vụ thiết yếu và khôi phục hoạt động hiệu quả khi xảy ra sự cố.
Áp lực bảo đảm an toàn càng lớn khi thanh toán số tăng trưởng mạnh. Theo số liệu Ngân hàng Nhà nước công bố tại hội thảo, trong 8 tháng đầu năm 2026, giao dịch thanh toán qua Internet đạt hơn 4,4 tỷ lượt, tăng 46,5% so với cùng kỳ. Giao dịch qua điện thoại di động đạt 14 tỷ lượt, tăng 35,3%.
Khối lượng giao dịch tăng nhanh đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực phát hiện bất thường, ngăn chặn gian lận và bảo vệ dòng tiền theo thời gian thực.
Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng cũng lưu ý việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong ngân hàng phải gắn với hiệu quả thực tế. “AI phải tạo ra giá trị thực chất, chứ không chỉ tạo ra ấn tượng về mặt công nghệ”, ông nói.
Ba chuyển dịch lớn của ngành ngân hàng
Ông Đào Minh Tú - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam - chỉ ra ba chuyển dịch lớn của ngành ngân hàng: Từ tự động hóa riêng lẻ sang hệ sinh thái AI thông minh; ứng dụng AI để phát hiện, ngăn chặn gian lận theo thời gian thực; từng bước hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về quản trị rủi ro AI.
Theo ông Tú, ngành ngân hàng cần đổi mới sáng tạo dựa trên AI có trách nhiệm, củng cố niềm tin khách hàng và nâng cao khả năng chống chịu trước các cuộc tấn công mạng. Việc ứng dụng công nghệ phải đi đôi với bảo vệ dữ liệu và kiểm soát rủi ro.
Tại TPBank, ông Nguyễn Hưng - Tổng Giám đốc ngân hàng, cho biết đơn vị đã triển khai hơn 60 ứng dụng AI tại 13 khối nghiệp vụ. TPBank cũng triển khai trợ lý GenAI T'AioX, tính năng Paste to Pay và mô hình an ninh 3 lớp “phòng - chống - phản ứng nhanh”, nhằm bảo vệ dòng tiền theo thời gian thực.
Từ góc độ an ninh mạng, ông Harmon Wang - Tổng Giám đốc StreamCube Technology - cũng nhấn mạnh yêu cầu xây dựng hệ thống phòng chống gian lận toàn diện, thay vì triển khai các giải pháp riêng lẻ. Việc này cần sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, lực lượng chức năng, ngân hàng và các đơn vị cung cấp dịch vụ.
