Ngày 4/6, UBND tỉnh Quảng Ngãi cho biết, Văn phòng Chính phủ vừa có văn bản truyền đạt ý kiến của Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà - Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, liên quan đến việc huy động các chuyên gia cùng thiết bị radar xuyên đất phục vụ công tác tìm kiếm mộ tập thể liệt sĩ tại phường Kon Tum và Đăk Cấm.
Theo đó, Phó Thủ tướng đề nghị Đại học Quốc gia TPHCM tạo điều kiện để các giảng viên thuộc Bộ môn Vật lý địa cầu, Khoa Vật lý - Vật lý kỹ tham gia hoạt động khảo sát, khai quật, tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại phường Kon Tum và Đăk Cấm (tỉnh Quảng Ngãi).
Các chuyên gia sẽ sử dụng radar xuyên đất cùng nhiều thiết bị chuyên dụng khác để phát hiện các dấu hiệu bất thường dưới lòng đất, từ đó hỗ trợ xác định vị trí nghi có hài cốt liệt sĩ. Đây được xem là giải pháp công nghệ hiện đại nhằm nâng cao hiệu quả công tác tìm kiếm, quy tập trên địa bàn các tỉnh phía Nam.
Theo kế hoạch, từ ngày 5-6/6, các chuyên gia sẽ tham gia hỗ trợ khảo sát, khai quật, tìm kiếm tại khu vực đường Trường Chinh, phường Kon Tum và phường Đăk Cấm (tỉnh Quảng Ngãi). Đây là những địa điểm đang được cơ quan chức năng xác định có dấu hiệu liên quan đến các mộ tập thể liệt sĩ trong chiến tranh.
Trong ngày 4/6, các giảng viên Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia TPHCM) cùng đội ngũ kỹ sư, chuyên gia đã bắt đầu triển khai thiết bị radar xuyên đất tại khu vực đường Trường Chinh (phường Đăk Cấm).
Giai đoạn đầu tập trung khảo sát khu đất trống rộng khoảng 900m² nằm phía Đông Bắc Nghĩa trang Liệt sĩ phường Đăk Cấm và đoạn đường Trường Chinh từ số nhà 206 đến 282.
PGS.TS Lê Văn Anh Cường - Trưởng bộ môn vật lý địa cầu, khoa vật lý - vật lý kỹ thuật, Trường đại học Khoa học tự nhiên, cho biết, máy radar sẽ sử dụng sóng điện từ lan truyền vào trong lòng đất và nhận lại các sóng phản xạ. Từ đó, các nhà nghiên cứu sẽ có được các lát cắt, giúp thấy được các cấu trúc bên dưới mặt đất.
“Thiết bị này từng được đưa vào sử dụng trong dự án tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại tỉnh Quảng Nam cũ (nay là TP. Đà Nẵng). Từ kết quả của radar đo đạc, khoanh vùng, lực lượng chức năng đã phát hiện một số hài cốt liệt sĩ tại đây”, PGS.TS Cường thông tin.
Theo ông Nguyễn Xuân Thắng - thành viên nhóm nghiên cứu hỗn hợp Việt Nam - Hoa Kỳ, radar xuyên đất sẽ giúp nhận diện các dấu hiệu bất thường như rãnh nước, hố chôn hoặc những biến đổi địa chất có khả năng liên quan đến nơi an táng liệt sĩ. Các kết quả khảo sát sẽ được đối chiếu với bản đồ quân sự, tư liệu lịch sử và lời kể nhân chứng để xác định chính xác hơn các vị trí cần khai quật.
“Việc ứng dụng radar giúp thu hẹp đáng kể phạm vi tìm kiếm, tiết kiệm thời gian, nhân lực và chi phí so với phương pháp đào khảo sát thủ công trên diện rộng”, ông Thắng nói.
Theo đánh giá của các chuyên gia, radar xuyên đất hiện được sử dụng phổ biến tại nhiều quốc gia trong các lĩnh vực khảo cổ học, địa chất, xây dựng và tìm kiếm các công trình ngầm. Đối với công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, công nghệ này đặc biệt phát huy hiệu quả tại những khu vực đã đô thị hóa hoặc có nhiều biến đổi địa hình sau chiến tranh.
Việc huy động đội ngũ nhà khoa học cùng các thiết bị công nghệ hiện đại nằm trong chuỗi hoạt động thực hiện “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, kéo dài đến ngày 27/7/2027.
Theo kế hoạch, sáng 5/6, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Quảng Ngãi sẽ chỉ đạo Đội K53 thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh tổ chức lễ khai quật, thăm dò, tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ tại khu vực đường Trường Chinh, thuộc phường Đăk Cấm và phường Kon Tum.
