Phóng viên Báo Tiền Phong có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Nam Phong, Phó Chủ tịch UBND xã Pù Luông, về định hướng phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng gắn với nâng cao đời sống người dân.
PV: Thưa ông, Pù Luông có nhiều lợi thế về cảnh quan thiên nhiên và bản sắc văn hóa. Du lịch địa phương thời gian qua phát triển ra sao?
Ông Nguyễn Nam Phong: Pù Luông được hình thành trên cơ sở sáp nhập ba đơn vị hành chính cũ gồm Thành Sơn, Lũng Niêm và Thành Lâm, với tổng diện tích hơn 81km2, dân số hơn 9.500 người. Đây là xã miền núi có nhiều tiềm năng phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng và du lịch văn hóa. Lợi thế của địa phương không chỉ là cảnh quan núi rừng, ruộng bậc thang, hang động mà còn ở đời sống, phong tục, tập quán và bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc.
Thời gian qua, xã xác định phát triển du lịch là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, vừa khai thác tiềm năng sẵn có, vừa tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân. Địa phương tập trung quảng bá hình ảnh Pù Luông, nâng cao chất lượng dịch vụ, xây dựng môi trường du lịch an toàn, thân thiện; đồng thời khuyến khích các hộ dân, cơ sở kinh doanh đầu tư, cải thiện nơi lưu trú và đa dạng hóa sản phẩm phục vụ du khách.
Trong 10 tháng đầu năm 2026, Pù Luông đón khoảng 240.000 lượt khách, 1/4 số đó là khách quốc tế. Doanh thu từ hoạt động du lịch và dịch vụ du lịch ước đạt 185,6 tỷ đồng. Toàn xã hiện có 71 cơ sở lưu trú, homestay với hơn 700 phòng; khoảng hơn 1.100 lao động tham gia trực tiếp và gián tiếp vào lĩnh vực này.
Du lịch đang đóng góp ngày càng rõ nét vào phát triển kinh tế địa phương. Không chỉ tạo việc làm tại các cơ sở lưu trú, dịch vụ ăn uống, hoạt động này còn thúc đẩy tiêu thụ nông sản, sản phẩm thủ công truyền thống, góp phần quảng bá hình ảnh và văn hóa Pù Luông.
PV: Du lịch cộng đồng mở ra những cơ hội sinh kế nào cho người dân, nhất là các hộ còn khó khăn, thưa ông?
Ông Nguyễn Nam Phong: Người dân có thể tham gia hoạt động du lịch bằng nhiều hình thức, phù hợp với điều kiện của từng gia đình. Không nhất thiết phải đầu tư cơ sở lưu trú, các hộ vẫn có thể sử dụng chính ngôi nhà của mình, cung cấp thực phẩm, nông sản, ẩm thực truyền thống, sản phẩm thủ công, hướng dẫn trải nghiệm hoặc tham gia các hoạt động văn hóa phục vụ du khách.
Khi lượng khách tăng, nhu cầu lưu trú, ăn uống, tham quan và trải nghiệm cũng tăng theo. Đây là cơ hội để người dân tiêu thụ sản phẩm do gia đình làm ra, phát triển dịch vụ và có thêm nguồn thu bên cạnh sản xuất nông nghiệp.
Những địa điểm như bản Đôn, Kho Mường, Hang Dơi, các tuyến trải nghiệm ruộng bậc thang và bản làng truyền thống đang góp phần tạo sức hút cho du lịch địa phương. Từ món ăn, trang phục, nghề thủ công đến phong tục, tập quán, những giá trị trong đời sống thường ngày của đồng bào nếu được gìn giữ, khai thác phù hợp sẽ trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng.
Khi sáp nhập, xã Pù Luông có khoảng 600 hộ nghèo, đến nay số hộ nghèo còn hơn 200 hộ. Trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội, du lịch đã góp phần tạo việc làm, mở thêm cơ hội sinh kế và cải thiện thu nhập cho người dân.
Chúng tôi xác định du lịch không chỉ là hoạt động kinh doanh của các cơ sở lưu trú mà phải tạo cơ hội cho nhiều nhóm dân cư cùng tham gia, nhất là những hộ còn khó khăn. Địa phương quan tâm phát triển sản phẩm du lịch gắn với nông nghiệp, ẩm thực, sản phẩm OCOP và nghề thủ công truyền thống. Khi sản phẩm địa phương được đưa vào phục vụ du khách, người dân có thêm đầu ra cho nông sản, hàng thủ công và cơ hội nâng cao giá trị sản phẩm.
Về lâu dài, du lịch chỉ thực sự đóng góp vào giảm nghèo bền vững khi người dân có việc làm, thu nhập ổn định và chủ động tham gia hoạt động sản xuất, kinh doanh. Vì vậy, địa phương xác định cần chú trọng đào tạo kỹ năng, hỗ trợ quảng bá và kết nối tiêu thụ sản phẩm cho người dân.
PV: Thưa ông, làm thế nào để người dân thực sự trở thành chủ thể, cùng hưởng lợi; đồng thời bảo tồn được cảnh quan và bản sắc văn hóa địa phương?
Ông Nguyễn Nam Phong: Người dân vừa là chủ thể gìn giữ cảnh quan, văn hóa, phong tục tập quán, vừa trực tiếp tham gia cung cấp sản phẩm, dịch vụ cho du khách. Nếu thiếu vai trò của cộng đồng, du lịch sẽ khó tạo được bản sắc và sức hấp dẫn lâu dài.
Xã định hướng phát triển du lịch gắn với đời sống của người dân, khuyến khích gìn giữ các giá trị văn hóa truyền thống và khai thác phù hợp thành sản phẩm trải nghiệm. Các hoạt động giới thiệu ẩm thực, trang phục, dân ca, dân vũ, trò chơi dân gian, nghề thủ công và trải nghiệm sản xuất nông nghiệp có thể trở thành một phần trong hành trình khám phá Pù Luông.
Địa phương cũng tăng cường liên kết giữa chính quyền, người dân, doanh nghiệp và các đơn vị lữ hành trong xây dựng, quảng bá sản phẩm. Khi các dịch vụ được kết nối thành tour, tuyến, người dân có thêm cơ hội cung cấp sản phẩm, tiếp cận nguồn khách ổn định hơn.
Điều quan trọng là phát triển du lịch phải đi đôi với bảo tồn, không chạy theo nhu cầu trước mắt mà làm biến dạng bản sắc cộng đồng. Du lịch cần mang lại lợi ích kinh tế nhưng không đánh đổi môi trường, cảnh quan và những giá trị truyền thống vốn tạo nên sức hấp dẫn của Pù Luông.
Trong định hướng phát triển, xã chú trọng tuyên truyền người dân giữ gìn nếp nhà sàn, các món ăn dân dã và bản sắc văn hóa lâu nay. Các cơ sở kinh doanh được khuyến khích áp dụng mô hình du lịch xanh, hạn chế sản phẩm nhựa dùng một lần, nâng cao trách nhiệm trong thu gom, xử lý rác thải và bảo vệ cảnh quan.
PV: Đâu là những khó khăn lớn nhất cần tháo gỡ để Pù Luông phát triển du lịch xanh tương xứng với tiềm năng, thưa ông?
Ông Nguyễn Nam Phong: Khó khăn trước hết là nguồn lực đầu tư còn hạn chế, trong khi nhu cầu hoàn thiện hạ tầng phục vụ du lịch ngày càng lớn. Một số tuyến giao thông kết nối đến các khu, điểm du lịch, bãi đỗ xe, hệ thống cấp nước, thoát nước, viễn thông và công trình vệ sinh công cộng chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu.
Các cơ sở kinh doanh du lịch phần lớn có quy mô nhỏ, hoạt động phân tán, khả năng đầu tư mở rộng còn hạn chế nên chất lượng lưu trú, dịch vụ chưa đồng đều. Nguồn nhân lực tại chỗ cũng còn thiếu, nhất là lao động có kỹ năng giao tiếp, nghiệp vụ phục vụ, ngoại ngữ, quản lý cơ sở lưu trú và quảng bá trên nền tảng số.
Bên cạnh đó, sản phẩm du lịch chưa thật sự phong phú; sự liên kết giữa điểm tham quan, cơ sở lưu trú, dịch vụ ăn uống và sản phẩm địa phương còn hạn chế. Công tác thu gom, phân loại, xử lý rác thải tại một số khu vực cũng cần được quan tâm hơn. Khi lượng khách tăng, yêu cầu bảo vệ môi trường, cảnh quan và hệ sinh thái càng trở nên cấp thiết.
PV: Ngày hội Du lịch cộng đồng Pù Luông năm 2026 mang chủ đề “Kết nối cộng đồng - Lan tỏa bản sắc - Kiến tạo điểm đến xanh”. Theo ông, địa phương sẽ làm gì để hoạt động quảng bá tạo ra hiệu quả thực chất?
Ông Nguyễn Nam Phong: Các sự kiện văn hóa, thể thao và du lịch là dịp giới thiệu cảnh quan, con người, bản sắc văn hóa và sản phẩm đặc trưng của địa phương. Tuy nhiên, hiệu quả quảng bá cần được tiếp nối bằng những sản phẩm cụ thể, có khả năng thu hút khách và tạo nguồn thu cho cộng đồng.
Thời gian tới, xã định hướng đẩy mạnh quảng bá hình ảnh Pù Luông trên nền tảng số, mạng xã hội và các phương tiện thông tin đại chúng; đồng thời kết nối với doanh nghiệp lữ hành, cơ sở lưu trú và điểm du lịch để xây dựng chương trình, tour, tuyến phù hợp.
Địa phương tập trung hoàn thiện sản phẩm du lịch cộng đồng, sinh thái, trải nghiệm văn hóa và nông nghiệp; khuyến khích giới thiệu sản phẩm OCOP, nông sản, ẩm thực, hàng thủ công truyền thống đến du khách. Mục tiêu là để khách không chỉ tham quan mà còn có thêm hoạt động trải nghiệm, mua sắm, tìm hiểu đời sống cộng đồng và kéo dài thời gian lưu trú.
Cùng với quảng bá, chất lượng dịch vụ và môi trường du lịch phải được cải thiện thường xuyên. Các cơ sở kinh doanh cần nâng cao kỹ năng phục vụ, bảo đảm an toàn, vệ sinh môi trường và xây dựng hình ảnh thân thiện để tạo ấn tượng, khuyến khích du khách quay trở lại.
PV: Để hiện thực hóa mục tiêu phát triển du lịch xanh, nâng cao đời sống người dân, xã có kiến nghị gì với tỉnh và các sở, ngành, thưa ông?
Ông Nguyễn Nam Phong: Địa phương mong muốn tỉnh và các sở, ngành quan tâm hỗ trợ nguồn lực đầu tư, nâng cấp hạ tầng phục vụ du lịch, nhất là giao thông kết nối các khu, điểm tham quan, hệ thống điện, nước, viễn thông, bãi đỗ xe, biển chỉ dẫn, công trình vệ sinh công cộng và hệ thống thu gom, xử lý rác thải.
Cùng với đó, xã cần được hỗ trợ khảo sát, xây dựng sản phẩm du lịch đặc trưng gắn với cảnh quan thiên nhiên, văn hóa truyền thống, trải nghiệm nông nghiệp và sản phẩm thủ công; kết nối các sản phẩm thành chương trình, tour, tuyến phù hợp.
Địa phương cũng đề nghị hỗ trợ đào tạo nghiệp vụ du lịch cộng đồng, kỹ năng giao tiếp, phục vụ khách, quản lý cơ sở lưu trú, ngoại ngữ và quảng bá trên nền tảng số cho người dân, hộ kinh doanh. Đặc biệt, cần có cơ chế, chính sách phù hợp để hộ dân, hợp tác xã, tổ hợp tác và doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn, đầu tư phát triển du lịch cộng đồng và các dịch vụ phục vụ du khách.
Chúng tôi kỳ vọng du lịch phát triển bền vững sẽ tạo thêm việc làm, tăng thu nhập, thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm địa phương. Qua đó, người dân có thêm lựa chọn sinh kế, từng bước giảm sự phụ thuộc vào sản xuất nông nghiệp truyền thống và cải thiện chất lượng cuộc sống.