Đặc cách tín dụng 18 dự án: Động thái kiến tạo những 'đầu tàu' kinh tế mới

Tư duy điều hành mới vì lợi ích phát triển dài hạn

Trong nhiều năm qua, bài toán lớn của Việt Nam không chỉ là huy động đủ nguồn lực cho phát triển hạ tầng mà còn là làm thế nào để dòng vốn được phân bổ đúng vào các lĩnh vực có khả năng tạo ra hiệu ứng lan tỏa mạnh nhất. Quyết định mới đây của Ngân hàng Nhà nước về việc cho phép các khoản tín dụng phát sinh đối với 18 dự án trọng điểm của Công ty Cổ phần Tập đoàn Mặt Trời (Sun Group), Tập đoàn Vingroup và Công ty Cổ phần Hạ tầng Hàng không Masterise không bị tính vào hạn mức tăng trưởng tín dụng của các ngân hàng thương mại được xem là lời giải mang tính đột phá cho bài toán này.

Theo cơ chế mới, trường hợp ngân hàng thương mại cấp tín dụng cho các dự án thuộc danh mục 18 dự án trọng điểm như các công trình phục vụ Hội nghị APEC, các dự án PPP, các dự án thuộc Cảng hàng không quốc tế Gia Bình... phần dư nợ phát sinh sẽ được loại trừ khi tính toán room tín dụng hằng năm của ngân hàng. Điều này đồng nghĩa với việc các tổ chức tín dụng có thêm dư địa để tài trợ vốn cho những dự án có quy mô rất lớn, thời gian triển khai kéo dài mà không làm ảnh hưởng đến khả năng cung ứng vốn cho nền kinh tế.

Các chuyên gia cho rằng, động thái của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước phát đi thông điệp rõ ràng rằng những dự án có ý nghĩa đặc biệt đối với năng lực cạnh tranh quốc gia cần được tiếp cận cơ chế đặc thù, nguồn lực đặc thù và phương thức huy động vốn đủ lớn, đủ dài hạn để bảo đảm triển khai thành công.

Điển hình như loạt công trình phục vụ APEC 2027 tại Phú Quốc do Sun Group làm chủ đầu tư, cơ chế mới ban hành sẽ là động lực lớn giúp dự án trọng điểm này về đích đúng hạn, góp phần vào thành công của hội nghị quốc tế quan trọng mà Việt Nam đăng cai. Với tổng mức đầu tư lên tới gần 91.600 tỷ đồng, Sungroup đang từng bước hình thành “hệ sinh thái lưu trú” quy mô lớn, trải dài từ khách sạn cao cấp đến căn hộ dịch vụ nhằm phát triển hạ tầng du lịch tại Phú QuốC. Trong đó, một phần nguồn cung sẽ được đưa vào vận hành kịp phục vụ APEC 2027, đồng thời tạo nền tảng lưu trú chất lượng cao cho sự phát triển dài hạn của đảo ngọc sau sự kiện.

Trao đổi với PV Tiền Phong, ông Nguyễn Xuân Bảo - Tổng Giám đốc Công ty CP Bam Land - cho rằng, Sungroup là doanh nghiệp điển hình của Việt Nam, là biểu tượng thể hiện sự dấn thân cống hiến, tạo nên những công trình trọng điểm cho đất nước. Sungroup cũng chính là chủ đầu tư của Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn - sân bay tư nhân đầu tiên của Việt Nam, dự án Cảng hàng không Phan Thiết - hạng mục hàng không dân dụng.

Ông Nguyễn Quang Huy - CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi - đánh giá, việc Ngân hàng Nhà nước loại trừ dư nợ của 18 dự án trọng điểm khỏi cách tính tăng trưởng tín dụng không đơn thuần là một điều chỉnh kỹ thuật, mà mang ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển quốc gia.

"Đây cũng là cách tiếp cận linh hoạt trong điều hành chính sách tiền tệ. Thay vì áp dụng một khuôn khổ tín dụng cứng nhắc cho mọi lĩnh vực, Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước đã lựa chọn cơ chế ưu tiên đối với các dự án có khả năng tạo ra lợi ích công cộng rất lớn, thúc đẩy tăng trưởng dài hạn và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia" - ông Huy nhấn mạnh.

Thực tế cho thấy, mọi nền kinh tế thành công đều trải qua giai đoạn đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng. Đường sắt tốc độ cao, sân bay quốc tế, hệ thống logistics hiện đại hay các công trình phục vụ hội nhập quốc tế không chỉ tạo ra giá trị trong ngắn hạn mà còn định hình không gian phát triển của cả nền kinh tế trong nhiều thập kỷ.

Vị chuyên gia cho rằng, nếu được triển khai đồng bộ về dự án, cơ chế, nguồn vốn, quản trị và giám sát thực thi, 18 dự án trọng điểm sẽ không chỉ tạo ra các công trình hạ tầng hiện đại mà còn góp phần hình thành không gian phát triển mới, động lực tăng trưởng mới và nền tảng cạnh tranh mới cho nền kinh tế Việt Nam.

Cơ hội trở thành những "đầu tàu" kinh tế

Một điểm đáng chú ý trong cơ chế tín dụng mới là Chính phủ không chỉ hỗ trợ các dự án trọng điểm mà còn tạo điều kiện để những doanh nghiệp tư nhân lớn có đủ năng lực tham gia thực hiện các công trình mang tầm quốc gia.

Cách làm này được chuyên gia đánh giá là phù hợp với kinh nghiệm của nhiều nền kinh tế phát triển tại châu Á như Nhật Bản hay Hàn Quốc. Trong giai đoạn công nghiệp hóa, các quốc gia này đều xây dựng những doanh nghiệp đầu tàu đủ mạnh để dẫn dắt các ngành kinh tế, làm chủ thị trường trong nước và từng bước cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Theo ông Huy, điều cần thiết là tối đa hóa tỷ lệ doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng để các dự án trọng điểm trở thành "bệ phóng" nâng cấp năng lực doanh nghiệp Việt Nam. Quá trình tham gia các công trình quy mô lớn sẽ buộc doanh nghiệp phải cải thiện tiêu chuẩn quản trị, công nghệ và chất lượng, từ đó từng bước đủ sức cạnh tranh bình đẳng với các doanh nghiệp quốc tế.

Đối với Việt Nam, việc hình thành các doanh nghiệp quy mô lớn, có năng lực tài chính, công nghệ và quản trị để đảm nhận những dự án hàng tỷ USD sẽ góp phần nâng cao nội lực của nền kinh tế, giảm dần sự phụ thuộc vào khu vực có vốn đầu tư nước ngoài. Quan trọng hơn, các dự án trọng điểm không chỉ tạo việc làm cho các chủ đầu tư mà còn hình thành hệ sinh thái kinh tế rộng lớn, kéo theo sự tham gia của hàng nghìn doanh nghiệp trong các lĩnh vực xây dựng, vật liệu, cơ khí, logistics, công nghệ, tư vấn thiết kế và công nghiệp hỗ trợ.

Ở góc độ thị trường, chính sách này cũng tạo ra kỳ vọng tích cực đối với một chu kỳ tăng trưởng mới. Lợi ích sẽ lan tỏa đến nhiều lĩnh vực như ngân hàng, xây dựng, vật liệu, hạ tầng, bất động sản khu công nghiệp, logistics, du lịch và dịch vụ; mở ra cơ hội phát triển cho các doanh nghiệp có khả năng tham gia sâu vào chuỗi cung ứng.

Chuyên gia tài chính Nguyễn Trí Hiếu cho biết, việc các ngân hàng thương mại cấp tín dụng cho 18 dự án trọng điểm là chưa có tiền lệ. Đây là thông tin tích cực cho các dự án lớn. Khi hạ tầng được hoàn thiện, tăng trưởng đầu tư công đảm bảo sẽ hỗ trợ cho mục tiêu tăng trưởng 2 con số.

Ông Hiếu nhấn mạnh, việc loại trừ khỏi room tín dụng không có nghĩa là miễn chuẩn tín dụng. Ngân hàng Nhà nước vẫn yêu cầu ngân hàng theo dõi riêng dư nợ phát sinh, yêu cầu chủ đầu tư xác nhận mục đích sử dụng vốn, cam kết tổng dư nợ cho từng dự án không vượt quá tổng nhu cầu vốn đã báo cáo. Các ngân hàng vẫn phải tự thẩm định hiệu quả dự án, khả năng trả nợ và tự chịu trách nhiệm với quyết định cho vay của mình.

Theo các chuyên gia, cơ chế tín dụng đặc thù được thiết kế đúng trọng tâm, không chỉ giúp tháo gỡ điểm nghẽn về vốn cho các dự án trọng điểm, mà còn mở ra một cách tiếp cận mới trong huy động nguồn lực xã hội cho những công trình có sức lan tỏa dài hạn đối với nền kinh tế.