Không thể giám sát những vấn đề mới bằng tư duy cũ
Sáng 30/7, tại Hà Nội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổ chức Diễn đàn của Quốc hội về hoạt động giám sát với chủ đề: “Nâng tầm hoạt động giám sát của Quốc hội: Từ định hướng chiến lược đến hành động thực tế trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI”.
Phát biểu khai mạc, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu rõ, giám sát là một trong ba chức năng hiến định của Quốc hội; là phương thức quan trọng để kiểm soát quyền lực nhà nước, bảo đảm Hiến pháp và pháp luật được thực thi nghiêm minh; đồng thời là động lực thúc đẩy hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực quản trị quốc gia và củng cố niềm tin của nhân dân.
Theo Chủ tịch Quốc hội, những kết quả đạt được thời gian qua là nền tảng quan trọng, nhưng yêu cầu phát triển mới của đất nước đang đặt ra những đòi hỏi cao hơn đối với hoạt động giám sát của Quốc hội.
“Không thể giám sát những vấn đề mới bằng tư duy cũ, phương thức cũ và công cụ cũ. Quốc hội Khóa XVI cần kiến tạo một phương thức giám sát mới: có tầm nhìn chiến lược, chủ động dự báo, dựa trên dữ liệu và bằng chứng, tập trung đúng trọng tâm, đi đến cùng trách nhiệm và kết quả”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, giám sát không chỉ để xem xét việc đã làm, mà phải góp phần định hình việc cần làm; không chỉ phát hiện hạn chế, mà phải tháo gỡ điểm nghẽn, cảnh báo rủi ro, thúc đẩy hành động và kiến tạo phát triển.
Không dàn trải, không chạy theo sự vụ
Trên tinh thần đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị diễn đàn tập trung làm rõ 4 định hướng lớn. Trước tiên là việc lựa chọn đúng những vấn đề chiến lược, những “điểm nghẽn của điểm nghẽn”, những lĩnh vực sử dụng nhiều nguồn lực quốc gia và những vấn đề cử tri, nhân dân đặc biệt quan tâm; không dàn trải, không né tránh, không chạy theo sự vụ.
Bên cạnh đó, gắn chặt hoạt động giám sát với hoàn thiện thể chế và tổ chức thi hành pháp luật. Mọi kiến nghị giám sát phải được chuyển hóa thành sửa đổi chính sách, xác định rõ trách nhiệm và tạo chuyển biến thực chất.
Đồng thời, Chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh đến việc đổi mới mạnh mẽ phương thức giám sát trên nền tảng dữ liệu, bằng chứng và công nghệ; từng bước hình thành phương thức giám sát số, nâng cao năng lực phân tích, dự báo và cảnh báo sớm.
Định hướng thứ tư được lãnh đạo Quốc hội nêu rõ là siết chặt việc thực hiện các kết luận, kiến nghị sau giám sát; xác định rõ trách nhiệm, thời hạn, kết quả và theo dõi đến cùng việc thực hiện.
“Tinh thần phải thật rõ: Giám sát có trọng tâm; kết luận có địa chỉ; kiến nghị có thời hạn; trách nhiệm được xác định; kết quả phải được đo bằng chuyển biến thực tế”, Chủ tịch Quốc hội bày tỏ.
Lãnh đạo Quốc hội đề nghị các đại biểu trao đổi thẳng thắn, đi vào trọng tâm, tập trung trả lời ba câu hỏi lớn: Giám sát vấn đề gì để tạo chuyển biến lớn nhất? Giám sát bằng phương thức nào để bảo đảm thực chất nhất? Và làm thế nào để mọi kết luận, kiến nghị giám sát đều được thực hiện đến cùng?
Chủ tịch Quốc hội yêu cầu, kết quả của Diễn đàn phải được chắt lọc thành những định hướng, nhiệm vụ và giải pháp có tính khả thi, làm cơ sở xây dựng Định hướng trọng tâm hoạt động giám sát nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI và tiếp tục hoàn thiện cơ chế tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND.
Tăng cường phối hợp giữa giám sát với kiểm tra, thanh tra, kiểm toán
Phát biểu dẫn đề Diễn đàn, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga cho rằng, giá trị của một định hướng giám sát không chỉ nằm ở tính đúng đắn về chủ trương mà còn được khẳng định bằng khả năng tổ chức thực hiện.
Điều đó đòi hỏi sự đổi mới đồng bộ từ xây dựng chương trình, lựa chọn phương thức giám sát, tăng cường phối hợp giữa các cơ quan đến theo dõi, đôn đốc việc thực hiện kết luận, kiến nghị giám sát và đánh giá kết quả sau giám sát.
Theo bà Nga, nhiều tham luận thống nhất rằng, đổi mới hoạt động giám sát không chỉ là đổi mới về nội dung mà còn phải đổi mới về phương pháp, cách thức tổ chức và các điều kiện bảo đảm.
Cùng với đó, cần tiếp tục phát huy vai trò của các cơ quan của Quốc hội, các chuyên gia, nhà khoa học và sự tham gia của nhân dân; tăng cường phối hợp giữa hoạt động giám sát với kiểm tra, thanh tra, kiểm toán và các cơ chế kiểm soát quyền lực khác, bảo đảm thống nhất, tránh chồng chéo và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.
