Đây là câu hỏi ngày càng được nhiều thí sinh đặt ra khi AI đang làm thay đổi cách doanh nghiệp tuyển dụng và vận hành. Nhiều công việc được tự động hóa, những vị trí mới liên tục xuất hiện, còn yêu cầu về kỹ năng cũng thay đổi nhanh hơn trước. Trong bối cảnh đó, lựa chọn ngành học không còn đơn thuần là chọn một nghề đang có nhu cầu cao, mà là chọn một hướng đi đủ linh hoạt để thích nghi với tương lai.
Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, năm 2025 cả nước có khoảng 1,06 triệu người thất nghiệp trong độ tuổi lao động. Thực tế này cho thấy áp lực cạnh tranh trên thị trường việc làm vẫn rất lớn. Điều doanh nghiệp tìm kiếm không chỉ là tấm bằng, mà là những nhân sự có năng lực đáp ứng yêu cầu công việc trong bối cảnh công nghệ liên tục thay đổi.
"Ngành hot" không phải là lựa chọn an toàn
Mỗi mùa tuyển sinh, những cụm từ như "ngành hot", "lương cao", "dễ xin việc" luôn thu hút sự quan tâm của học sinh và phụ huynh. Tuy nhiên, theo TS Nguyễn Trung Nhân, Trưởng phòng Đào tạo Trường Đại học Công nghiệp TP.HCM, không tồn tại khái niệm ngành "hot" một cách tuyệt đối.
Nhìn từ thực tế thị trường lao động hiện nay, nhận định này càng có cơ sở. Dưới tác động của AI và chuyển đổi số, nhu cầu nhân lực giữa các lĩnh vực liên tục thay đổi. Điều đó cho thấy lợi thế của người học không nằm ở việc theo đuổi một ngành đang được nhiều người lựa chọn, mà ở khả năng thích nghi và liên tục cập nhật kỹ năng.
Thực tế cho thấy, không ít người từng lựa chọn ngành học vì "đang hot" nhưng sau đó nhận ra bản thân không thực sự phù hợp. Nghệ sĩ Trung Anh - Founder 1977 Vlog từng chia sẻ trong podcast “XO18 - Xuyên không về tuổi 18” rằng anh từng theo học ngành Tài chính - Ngân hàng, một ngành vô cùng được săn đón ở thời điểm đó.
"Anh chỉ quan tâm là anh đã làm bố mẹ vui và anh có một ngôi trường để đi học tiếp, để được gọi là sinh viên đại học", Trung Anh nhớ lại. Nhìn lại hành trình của mình, anh thừa nhận bản thân từng có quãng thời gian học một ngành không thực sự yêu thích.
Câu chuyện của Founder 1977 Vlog Trung Anh là minh chứng cho việc theo đuổi một ngành học đang được săn đón chưa chắc đồng nghĩa với lựa chọn phù hợp với bản thân.
Câu chuyện này cũng là băn khoăn của không ít học sinh trước ngưỡng cửa chọn ngành. Một ngành học có thể mang lại nhiều cơ hội ở hiện tại, nhưng nếu không phù hợp với năng lực và sở thích, người học sẽ khó duy trì động lực để phát triển lâu dài
AI đang thay đổi cách doanh nghiệp tuyển dụng
Điều đó cũng đặt ra yêu cầu mới đối với các cơ sở đào tạo. Thay vì chỉ truyền đạt kiến thức, chương trình học cần liên tục cập nhật theo nhu cầu doanh nghiệp, tăng thời lượng thực hành và giúp sinh viên tiếp cận công nghệ ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.
Đây cũng là định hướng mà FPT Polytechnic theo đuổi với mô hình đào tạo "Thực học - Thực nghiệp". Sinh viên được tiếp cận các công cụ AI trong quá trình học, tham gia dự án thực tế cùng doanh nghiệp và rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp ngay từ những học kỳ đầu. Việc tích hợp AI vào chương trình đào tạo không nhằm thay thế người học, mà giúp sinh viên biết cách sử dụng công nghệ như một công cụ để nâng cao hiệu quả làm việc.
Những cuộc thi thực hành được tổ chức thường xuyên giúp sinh viên vận dụng kiến thức vào thực tiễn và tích lũy kinh nghiệm ngay từ khi còn trên ghế nhà trường
Học nhanh để thích nghi nhanh
Trong bối cảnh AI liên tục rút ngắn vòng đời của kỹ năng, thời gian đào tạo cũng trở thành một lợi thế cạnh tranh. Thay vì dành 4 năm mới bước vào thị trường lao động, sinh viên theo học chương trình đào tạo giáo dục nghề nghiệp khoảng 2 năm có thể đi làm sớm hơn, tích lũy kinh nghiệm thực tế sớm hơn và nhanh chóng cập nhật những công nghệ mới ngay trong môi trường doanh nghiệp. Bởi trên thực tế, doanh nghiệp ngày nay không chỉ tìm kiếm người có bằng cấp, mà cần những nhân sự có thể thích nghi với sự thay đổi, biết ứng dụng AI vào công việc và sẵn sàng học những điều mới.
Khi AI đang liên tục viết lại bản đồ nghề nghiệp, không ai có thể chắc chắn đâu sẽ là ngành "hot" của 5 năm tới. Nhưng người học hoàn toàn có thể chuẩn bị cho tương lai bằng cách lựa chọn đúng môi trường đào tạo, đúng ngành phù hợp với năng lực và không ngừng học hỏi. Bởi cuối cùng, điều giúp một người đứng vững không phải là theo kịp xu hướng, mà là đủ năng lực để thích nghi với mọi sự thay đổi.
