Chị Lưu Thị Hằng (trú tại Bình Dương) từng rơi vào những tháng ngày hoang mang tột độ khi cậu con trai bước vào tuổi dậy thì có những hành vi lệch nhịp. Ví như, con hay cãi lại hoặc có những biểu hiện căng thẳng tột độ, thậm chí bỏ nhà đi sau khi bị bố mắng nặng lời.
Tương tự, khi con nhỏ nếu không nghe lời, vợ chồng chị Hoàng Thị Hà (trú tại Bắc Ninh) sẽ dùng đòn roi. Chị từng nhầm sự sợ hãi ấy với việc con ngoan. Khi vào lớp 8, con bắt đầu phản kháng. Mỗi lần con có thái độ mà chị cho là chưa đúng, vợ chồng chị lại la mắng nặng lời hơn. Con đóng cửa phòng, hạn chế giao tiếp với cha mẹ.
Theo các chuyên gia, khi con còn nhỏ, mọi lời chỉ dẫn hay định hướng của cha mẹ đều được trẻ tiếp nhận. Thế nhưng, khi bước sang tuổi dậy thì, trẻ bắt đầu bộc lộ thái độ chống đối. Những cuộc tranh cãi căng thẳng ngày càng nhiều, trẻ không còn nghe lời, dần thu mình vào không gian riêng đẩy quan hệ gia đình vào trạng thái căng thẳng.
Nghiên cứu về Hành vi Sức khỏe ở trẻ em độ tuổi đi học (HBSC) do Tổ chức Y tế thế giới (WHO) thực hiện năm 2024 tại khu vực châu Âu cho thấy, tỷ lệ thanh thiếu niên nhận được mức độ hỗ trợ cao từ gia đình đã sụt giảm nghiêm trọng, chỉ còn 68%.
Tại Việt Nam, một khảo sát của Bộ GD&ĐT cho thấy, có tới 67% học sinh THPT từng trải qua cảm giác căng thẳng cực độ. Trong đó, 25% số học sinh được khảo sát có dấu hiệu trầm cảm từ nhẹ đến trung bình.
Đáng lo ngại hơn, nguyên nhân không chỉ đến từ áp lực thành tích hay sự thay đổi nội tiết tố, mà còn đến từ sự thờ ơ của gia đình. Nhiều phụ huynh thường coi đó là sự "dở chứng" hay "bướng bỉnh" nhất thời của tuổi mới lớn để rồi bỏ lỡ "thời điểm vàng" chữa lành vết thương tinh thần cho con.
Cha mẹ cần có phương pháp trong nuôi dạy con tuổi dậy thì
Theo Thạc sĩ tâm lý Nguyễn Thị Lanh (Công ty Minh Trí Thành), ở giai đoạn dậy thì nhu cầu khẳng định cái tôi, mong muốn được tôn trọng và nhu cầu sở hữu không gian riêng tư của trẻ trở nên mạnh mẽ. Trẻ không còn coi cha mẹ là trung tâm vũ trụ, mà bắt đầu hướng ra thế giới bên ngoài.
Thế nhưng, nhiều phụ huynh vẫn duy trì tư duy kiểm soát con. Phụ huynh vào phòng mà không gõ cửa, tự ý lục cặp, kiểm tra nhật ký hay đồ đạc cá nhân của con... vi phạm ranh giới cá nhân của trẻ và đẩy con ra xa hơn.
Bên cạnh đó, một số cha mẹ chỉ dùng duy nhất một phương pháp giáo dục cho tất cả các giai đoạn phát triển của con. Trong khi, ở tuổi dậy thì trẻ đã thay đổi về mặt sinh học và tâm lý. Nếu không có sự đồng hành của cha mẹ, trẻ dễ rơi vào những lệch lạc hành vi hoặc khủng hoảng tâm lý kéo dài.
Nhiều phụ huynh cũng lầm tưởng việc thay đổi phương pháp dạy con theo hướng mềm mỏng hơn là sự "lùi bước" hoặc thất bại trong việc giữ gìn uy quyền. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, sự thay đổi đó không phải là sự thoái lui, mà là một bước tiến cần thiết và văn minh.
Tuổi dậy thì của con cũng là bài kiểm tra độ trưởng thành của cha mẹ. Chỉ khi cha mẹ chủ động bước qua cái tôi của mình, sợi dây kết nối gia đình mới có thể được giữ vững, giúp con tự tin vững bước vào đời.
