14 giờ ngày 15/10, tại Hà Nội, Thủ tướng Chính phủ sẽ gặp mặt, đối thoại với thanh niên năm 2026 với chủ đề: “Phát huy vai trò thanh niên Việt Nam trong khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, góp phần thúc đẩy tăng trưởng và tạo việc làm”. Tham gia đối thoại có gần 300 đại biểu đại diện thanh niên.
Trao đổi với Tiền Phong, doanh nhân trẻ Nguyễn Xuân Lục - Nhà sáng lập và CEO doanh nghiệp công nghệ WATATECH, Gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu năm 2023 gửi gắm ý kiến, đề xuất đến chương trình Thủ tướng Chính phủ đối thoại với thanh niên năm 2026.
Từ sử dụng AI đến làm chủ công nghệ Việt
Hơn 17 năm làm việc trong lĩnh vực công nghệ, bắt đầu từ một lập trình viên đến nay, anh Nguyễn Xuân Lục đã có cơ hội chứng kiến công nghệ thay đổi cách con người làm việc, doanh nghiệp vận hành và các quốc gia cạnh tranh. Đồng thời, càng làm rõ thêm hành trình khởi nghiệp không chỉ xây dựng doanh nghiệp hay theo đuổi thành công của riêng mình, mà là biến tri thức thành sản phẩm, biến ý tưởng thành giá trị kinh tế và tạo ra cơ hội phát triển cho cộng đồng.
Từ góc nhìn của chủ doanh nghiệp công nghệ, anh Lục cho rằng Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá. Để cơ hội thành lợi thế cạnh tranh thực sự, cần tạo điều kiện để thanh niên tiếp cận công nghệ mới, đồng thời có khả năng làm chủ, sáng tạo và đưa công nghệ vào giải quyết những bài toán thực tế của nền kinh tế.
Trong quá trình xây dựng WATATECH, anh Lục nhận thấy nhiều doanh nghiệp Việt Nam có nhu cầu chuyển đổi số và ứng dụng AI, nhưng vẫn gặp khó khăn trong việc kết nối dữ liệu, tích hợp hệ thống và chuyển những khoản đầu tư công nghệ thành hiệu quả kinh doanh thực tế.
Đây chính là cơ hội để doanh nghiệp công nghệ Việt Nam phát huy năng lực. Thay vì chỉ sử dụng những công cụ có sẵn, chúng ta cần phát triển các giải pháp phù hợp với điều kiện Việt Nam, am hiểu nghiệp vụ trong nước và có khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
“Đích đến của chuyển đổi số không phải là có thêm bao nhiêu phần mềm, cũng không phải ứng dụng AI chỉ để chạy theo xu hướng. Điều quan trọng là công nghệ giúp doanh nghiệp tăng năng suất, giảm chi phí, hỗ trợ người lao động làm việc hiệu quả hơn và tạo ra giá trị mới cho nền kinh tế”, anh Lục nói.
Khơi thông nguồn lực đổi mới sáng tạo
Để khơi thông nguồn lực đổi mới sáng tạo, CEO công nghệ WATATECH Nguyễn Xuân Lục đề xuất tập trung vào 3 nhóm giải pháp.
Đầu tiên, tạo cơ chế để doanh nghiệp trẻ thử nghiệm và thương mại hóa công nghệ.
Theo anh Lục, một trong những khó khăn của doanh nghiệp công nghệ là khoảng cách giữa việc phát triển được một giải pháp và đưa giải pháp đó vào ứng dụng thực tế. Doanh nghiệp có thể có đội ngũ kỹ sư giỏi, có ý tưởng tốt, nhưng vẫn thiếu môi trường thử nghiệm, khách hàng đầu tiên và cơ hội chứng minh hiệu quả.
Vì vậy, anh kiến nghị Chính phủ và các địa phương nghiên cứu cơ chế đặt hàng công nghệ, chương trình thử nghiệm có kiểm soát và kết nối doanh nghiệp trẻ với các bài toán thực tế trong sản xuất, y tế, giáo dục, nông nghiệp và quản trị công.
"Quá trình này cần có tiêu chí lựa chọn minh bạch, mục tiêu đầu ra cụ thể, cơ chế đánh giá hiệu quả và quy định rõ về dữ liệu, an toàn thông tin, sở hữu trí tuệ. Những giải pháp chứng minh được hiệu quả có thể được xem xét nhân rộng theo quy định", anh Lục nói.
Thứ hai, gắn hỗ trợ vốn với cơ hội tiếp cận khách hàng và thị trường. Cần phát triển các cơ chế vốn mồi, quỹ đồng đầu tư và công cụ bảo lãnh phù hợp với từng giai đoạn phát triển của doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, đi kèm tiêu chí thẩm định minh bạch và kiểm soát rủi ro.
Đồng thời, tăng cường kết nối doanh nghiệp công nghệ Việt với các tập đoàn lớn, doanh nghiệp sản xuất, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và mạng lưới đối tác quốc tế. Các chương trình hỗ trợ xuất khẩu dịch vụ số cũng cần giúp doanh nghiệp tiếp cận thông tin thị trường, tiêu chuẩn kỹ thuật, quy định pháp lý và cơ hội hợp tác ở nước ngoài.
Thứ ba, đào tạo nhân lực AI gắn với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Anh Lục cho rằng, AI sẽ làm thay đổi nhiều công việc, nhưng đồng thời mở ra những ngành nghề và cơ hội việc làm mới. Điều quan trọng là thanh niên cần được chuẩn bị để thích ứng, thay vì chỉ đứng trước sự thay đổi với tâm lý lo ngại.
Anh kiến nghị tăng cường hợp tác giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp trong xây dựng chương trình đào tạo về AI, dữ liệu, tự động hóa, kỹ năng số và ngoại ngữ. Doanh nghiệp nên tham gia từ khâu xác định nhu cầu nhân lực, thiết kế nội dung thực hành đến đánh giá năng lực đầu ra.
Bên cạnh đào tạo sinh viên, cần mở rộng các chương trình nâng cao kỹ năng và đào tạo lại cho người lao động đang làm việc. Không chỉ kỹ sư công nghệ, mà nhân sự kế toán, logistics, sản xuất, quản trị và thương mại cũng cần được trang bị khả năng ứng dụng AI vào công việc. Đặc biệt, cần mở rộng cơ hội tiếp cận công nghệ cho thanh niên ở các địa phương có điều kiện học tập, thực hành, kết nối doanh nghiệp và tham gia thị trường lao động số.
Doanh nhân trẻ phải là người kiến tạo giá trị
CEO WATATECH cho rằng, chính sách thuận lợi là điều kiện quan trọng, nhưng không thể thay thế tinh thần tự học, sự kiên trì và trách nhiệm của người khởi nghiệp. Nhà nước có thể tạo môi trường, nhưng doanh nghiệp phải chứng minh năng lực bằng sản phẩm, chất lượng, hiệu quả và uy tín.
Trách nhiệm của doanh nghiệp công nghệ là phát triển kinh doanh, xây dựng môi trường để người trẻ trưởng thành, đầu tư cho năng lực đội ngũ và tạo ra những sản phẩm giải quyết được nhu cầu thực tế của xã hội.
Điều chúng ta cần không chỉ là tạo thêm việc làm cho thanh niên hôm nay, mà còn là tạo cơ hội để thanh niên làm chủ công nghệ, xây dựng doanh nghiệp và kiến tạo những việc làm có giá trị cao hơn cho Việt Nam ngày mai", anh Nguyễn Xuân Lục - CEO công nghệ WATATECH.
