Điện tử công nghệ cao mở đường cho tăng trưởng xuất khẩu
Những năm gần đây, điện tử và linh kiện công nghệ cao đang nổi lên là ngành hàng xuất khẩu chủ lực của Nghệ An. Nếu trước đây xuất khẩu của tỉnh chủ yếu dựa vào nông sản, khoáng sản hoặc hàng gia công đơn giản thì nay cơ cấu xuất khẩu đã có sự thay đổi rõ rệt nhờ sự phát triển mạnh của công nghiệp chế biến, chế tạo.
Sự xuất hiện của hàng loạt tập đoàn lớn như Luxshare-ICT, Goertek, Foxconn, Ju Teng, Everwin Precision, Sunny Optical Technology… đã tạo bước ngoặt lớn cho ngành công nghiệp xuất khẩu của tỉnh. Các dự án này tập trung chủ yếu tại Khu kinh tế Đông Nam, VSIP Nghệ An và WHA Industrial Zone với quy mô vốn lớn, dây chuyền hiện đại và năng lực sản xuất quy mô công nghiệp.
Năm 2025, nhiều nhà máy điện tử liên tục mở rộng sản xuất, đưa Nghệ An trở thành điểm sản xuất linh kiện điện tử mới của khu vực Bắc Trung Bộ. Các sản phẩm điện tử, linh kiện và thiết bị công nghệ cao đang chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong tổng kim ngạch xuất khẩu của tỉnh.
Không chỉ tạo ra giá trị xuất khẩu lớn, ngành điện tử còn tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ tới toàn bộ nền kinh tế địa phương. Hàng chục nghìn lao động được tuyển dụng vào các nhà máy sản xuất, kéo theo sự phát triển của các ngành logistics, thương mại, dịch vụ và công nghiệp hỗ trợ.
Đặc biệt, sự hiện diện của các doanh nghiệp FDI lớn đang tạo cơ hội cho doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Nhiều doanh nghiệp địa phương bắt đầu tham gia cung ứng bao bì, linh kiện phụ trợ, vận chuyển và các dịch vụ hỗ trợ sản xuất.
Song song với điện tử, dệt may và da giày tiếp tục là nhóm ngành xuất khẩu quan trọng của Nghệ An. Với lợi thế nguồn lao động dồi dào và chi phí cạnh tranh, nhiều doanh nghiệp trong lĩnh vực này đang mở rộng quy mô sản xuất để đáp ứng nhu cầu từ thị trường Hoa Kỳ, EU, Hàn Quốc và Nhật Bản.
Các sản phẩm may mặc, giày dép của Nghệ An ngày càng đa dạng về mẫu mã và chất lượng. Nhiều doanh nghiệp đã đầu tư công nghệ mới, nâng cao năng lực quản trị và cải thiện điều kiện lao động nhằm đáp ứng yêu cầu của các thị trường khó tính.
Cùng với đó, việc tận dụng các hiệp định thương mại tự do như EVFTA hay CPTPP đang tạo lợi thế lớn cho ngành dệt may, da giày của tỉnh trong việc mở rộng thị trường xuất khẩu.
Một lĩnh vực khác cũng ghi nhận sự tăng trưởng tích cực là sản xuất vật liệu xây dựng và khoáng sản chế biến. Nếu như trước đây khoáng sản chủ yếu xuất khẩu ở dạng thô thì nay nhiều doanh nghiệp đã chuyển sang chế biến sâu với các sản phẩm như bột đá siêu mịn, đá mỹ nghệ, hạt phụ gia nhựa…
Xu hướng này giúp nâng cao giá trị gia tăng, giảm phụ thuộc vào khai thác tài nguyên thô và phù hợp với định hướng phát triển bền vững của tỉnh.
Nông sản, chế biến gỗ và viên nén năng lượng tạo dấu ấn bền vững
Bên cạnh công nghiệp điện tử, nhóm ngành nông lâm sản chế biến tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu xuất khẩu của Nghệ An. Đây không chỉ là thế mạnh truyền thống mà còn là lĩnh vực có nhiều tiềm năng phát triển theo hướng xanh và bền vững.
Hiện nay, Nghệ An đã hình thành nhiều vùng nguyên liệu tập trung quy mô lớn đối với các sản phẩm chủ lực như chè, mía, sắn, lạc, rau màu và cây ăn quả. Việc liên kết giữa nông dân với doanh nghiệp chế biến đang từng bước hình thành chuỗi sản xuất – chế biến – tiêu thụ ổn định, tạo nguồn cung bền vững cho xuất khẩu.
Đáng chú ý, nhiều sản phẩm nông nghiệp của tỉnh đã chuyển mạnh từ xuất khẩu nguyên liệu sang chế biến sâu nhằm nâng cao giá trị gia tăng. Các sản phẩm như nước ép trái cây, sữa, dược liệu, chè chế biến, tinh bột sắn… ngày càng có chỗ đứng trên thị trường quốc tế.
Song song với đó, việc áp dụng các tiêu chuẩn sản xuất tiên tiến như VietGAP, HACCP cùng hệ thống truy xuất nguồn gốc đang giúp hàng hóa của Nghệ An đáp ứng tốt hơn yêu cầu của các thị trường khó tính như EU, Nhật Bản hay Hoa Kỳ. Đến nay, nhiều mã số vùng trồng đã được cấp cho các sản phẩm lúa, lạc, rau màu và cây ăn quả nhằm phục vụ xuất khẩu chính ngạch. Hệ thống mã QR truy xuất nguồn gốc cũng được triển khai rộng rãi, giúp nâng cao uy tín và khả năng cạnh tranh của hàng hóa trên thị trường quốc tế.
Trong lĩnh vực lâm nghiệp, chế biến gỗ đang nổi lên là một trong những ngành xuất khẩu có tốc độ tăng trưởng nhanh. Từ nguồn nguyên liệu rừng trồng dồi dào, nhiều doanh nghiệp đã đầu tư các nhà máy sản xuất ván MDF, viên nén gỗ, đồ gỗ nội thất và sản phẩm gỗ xuất khẩu.
Đặc biệt, viên nén gỗ đang trở thành mặt hàng có tiềm năng lớn trong bối cảnh nhiều quốc gia thúc đẩy sử dụng năng lượng sạch và giảm phát thải carbon. Thị trường Nhật Bản, Hàn Quốc và châu Âu hiện có nhu cầu lớn đối với sản phẩm này.
Việc phát triển ngành viên nén không chỉ giúp nâng cao giá trị của sản phẩm lâm nghiệp mà còn tận dụng hiệu quả phụ phẩm từ chế biến gỗ và sản xuất nông nghiệp, góp phần phát triển kinh tế tuần hoàn.
Ngoài ra, ngành thủy sản chế biến cũng đang từng bước mở rộng quy mô sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm để đáp ứng nhu cầu xuất khẩu. Dù chưa chiếm tỷ trọng lớn như điện tử hay dệt may, nhưng đây vẫn là lĩnh vực có nhiều tiềm năng phát triển trong thời gian tới.
Ông Nguyễn Văn Hiệp, Trưởng phòng Quản lý thương mại, Sở Công Thương Nghệ An cho biết, định hướng đến năm 2030, Nghệ An sẽ tiếp tục phát triển các ngành xuất khẩu mũi nhọn theo hướng công nghệ cao, chế biến sâu, thân thiện môi trường và có giá trị gia tăng lớn. Trong đó, tỉnh ưu tiên thu hút các dự án điện tử, công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, chế biến nông lâm sản và logistics.
“Bên cạnh việc mở rộng quy mô sản xuất, Nghệ An cũng chú trọng nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước nhằm hình thành hệ sinh thái sản xuất bền vững. Tỉnh đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng thương mại điện tử xuyên biên giới, truy xuất nguồn gốc và quản trị thông minh để nâng cao năng lực cạnh tranh”, ông Hiệp cho hay.
Với những nền tảng đã được tạo dựng, cùng lợi thế về nguồn lao động, hạ tầng và khả năng thu hút đầu tư, các ngành hàng xuất khẩu mũi nhọn của Nghệ An được kỳ vọng sẽ tiếp tục tăng trưởng mạnh trong thời gian tới, góp phần đưa tỉnh trở thành trung tâm sản xuất và xuất khẩu quan trọng của khu vực Bắc Trung Bộ.
