Dấu chân giữa đại ngàn
Đối với những đoàn viên, thanh niên của Đội K93, hành trình tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trên đất Campuchia không chỉ là nhiệm vụ được giao, còn là cách để thế hệ trẻ hôm nay thể hiện sự tri ân, góp sức, nghĩa tình đồng đội với những hy sinh, mất mát của các bậc cha anh.
Qua hoạt động này, những thanh niên mang trên mình màu áo lính cũng cảm nhận sâu sắc hơn mất mát, sự hy sinh, vượt gian khó của những người đi trước để có được độc lập, tự do cho Tổ quốc hôm nay.
Hạ sĩ Lê Tuấn Anh, chiến sĩ Phân đội 3, Đội K93 vẫn nhớ như in những ngày đầu tham gia nhiệm vụ. Trên những cánh rừng rộng lớn, địa hình hiểm trở, những cuộc hành quân bộ kéo dài nhiều giờ liền là thử thách không nhỏ đối với người lính trẻ.
Có những ngày nắng nóng như đổ lửa, anh cùng đồng đội mang trên vai đầy đủ dụng cụ tìm kiếm, trang bị, lương thực. Không ít vị trí phải đào đi đào lại nhiều lần, kéo dài nhiều ngày mới xác định được chính xác điểm nghi có hài cốt liệt sĩ.
“Dù rất vất vả nhưng mỗi khi tìm thấy một hài cốt liệt sĩ, chúng tôi đều cảm thấy xúc động và tự hào, đã góp phần đưa các chú, các bác trở về với quê hương”, Tuấn Anh chia sẻ.
Cùng chung tâm trạng ấy, Hạ sĩ Tống Thanh Huy, chiến sĩ Phân đội 1, Đội K93 cho biết, khó khăn lớn nhất không nằm ở những cánh rừng hay những cung đường hành quân. Khó hơn ở việc xác minh, xác định vị trí có liệt sĩ được chôn cất từ nguồn tin của người dân địa phương, hay đồng đội kể lại, khi nhiều địa điểm đã qua hàng chục năm thay đổi. Nhiều đợt công tác, cán bộ, chiến sĩ phải bám địa bàn liên tục nhiều ngày, vượt qua đồi núi, rừng rậm, đào hàng chục hố khảo sát nhưng vẫn chưa thu được kết quả.
Thế nhưng, theo Huy, chính những câu chuyện về đồng đội đã hy sinh được các cựu chiến binh kể lại đã tiếp thêm động lực để anh và đồng đội không nản lòng. Mỗi người trong đội đều hiểu rằng, phía sau những cuộc tìm kiếm là nỗi mong chờ của thân nhân liệt sĩ suốt nhiều thập kỷ. Vì vậy, dù còn một tia hy vọng nhỏ nhất, những người lính K93, những thanh niên áo lính vẫn quyết tâm không bỏ cuộc.
Ðau đáu ngóng tìm đồng đội
Thượng tá Nguyễn Văn Xuyên - Đội trưởng Đội K93 cho biết, mỗi nguồn tin dù nhỏ nhất đều được đơn vị tổ chức xác minh cẩn trọng. “Có những lần anh em hành quân nhiều ngày trong rừng sâu chỉ để kiểm tra một thông tin do người dân cung cấp. Dù khó khăn đến đâu, chúng tôi cũng không bỏ qua bất kỳ cơ hội nào có thể giúp tìm thấy đồng đội”, Thượng tá Xuyên chia sẻ.
Trong hành trình ấy, Đội K93 còn nhận được sự đồng hành đặc biệt từ những cựu chiến binh từng chiến đấu trên chiến trường Campuchia. Dù tuổi đã cao, ký ức chiến tranh đã lùi xa hàng chục năm, nhưng nỗi trăn trở về những đồng đội còn nằm lại vẫn luôn thường trực.
Có người gọi điện từ quê nhà, có người gửi thư tay, có người còn trực tiếp cùng đoàn sang Campuchia khảo sát thực địa. Nhiều cựu chiến binh tự tay vẽ lại sơ đồ trận đánh, đánh dấu từng con suối, gò đất, cánh rừng theo ký ức của mình để giúp cán bộ, chiến sĩ khoanh vùng tìm kiếm.
Không ít cuộc điện thoại, bản đồ tay trở thành manh mối mở ra hy vọng mới cho hành trình tìm đồng đội. Đối với cán bộ, chiến sĩ Đội K93, đó không chỉ là nguồn thông tin mà còn là sự tiếp sức tinh thần. Bởi sau ngần ấy năm, nghĩa tình đồng chí, đồng đội vẫn nguyên vẹn như ngày nào.
Thượng tá Phan Thanh Vũ, Chính trị viên Đội K93 cho rằng, Chiến dịch “500 ngày đêm” là mệnh lệnh từ trái tim đối với mỗi cán bộ, chiến sĩ Đội K93. “Chúng tôi xác định, dù chỉ còn một nguồn tin nhỏ nhất cũng phải tổ chức xác minh, khảo sát. Mỗi bộ hài cốt liệt sĩ được tìm thấy là thêm một gia đình vơi bớt nỗi đau, thêm một người con của Tổ quốc được trở về với đất mẹ”, Thượng tá Vũ nói.
Để hoàn thành nhiệm vụ, đơn vị luôn duy trì mối quan hệ chặt chẽ với cấp ủy, chính quyền, lực lượng vũ trang và nhân dân Campuchia. Qua nhiều năm thực hiện công tác dân vận, khám bệnh, cấp thuốc, hỗ trợ đời sống người dân địa phương, đơn vị đã xây dựng được mối quan hệ gắn bó, tạo điều kiện thuận lợi cho nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.
"Chiến dịch 500 ngày đêm không chỉ là đợt thi đua cao điểm mà còn là mệnh lệnh từ trái tim đối với cán bộ, chiến sĩ Đội K93. Chúng tôi xác định dù chỉ còn một nguồn tin nhỏ nhất cũng phải tổ chức xác minh, khảo sát để tìm kiếm bằng được đồng đội". Thượng tá Phan Thanh Vũ, Chính trị viên Đội K93
Từ mùa khô 2001-2002 đến nay, riêng trên đất Campuchia, Đội K93 đã quy tập được hơn 2.200 bộ hài cốt liệt sĩ, trong đó xác định được danh tính 251 trường hợp, tại các tỉnh Tà Keo và Kampong Speu; đồng thời mở rộng tìm kiếm tại nhiều địa phương trong nước. Giai đoạn mùa khô 2025-2026, đơn vị tiếp tục quy tập được 76 bộ hài cốt liệt sĩ, trong đó có 61 hài cốt trên đất Campuchia.
Giữa đại ngàn Kampong Speu, những nhát cuốc vẫn tiếp tục lật từng lớp đất đỏ, những người lính vẫn lặng lẽ đi về phía trước. Họ hiểu rằng đâu đó giữa những cánh rừng sâu vẫn còn những đồng đội chưa thể trở về. Chừng nào còn thông tin, còn hy vọng, hành trình ấy sẽ còn tiếp tục - để những người con của Tổ quốc sau bao năm xa cách được trở về với đất mẹ.
