Nông dân khó khăn, hợp tác xã mất uy tín
Ngày 23/7, Sở Tư pháp, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau phối hợp với UBND xã Trí Phải tổ chức gặp đại diện Công ty TNHH Tập đoàn nông nghiệp sạch hữu cơ Toàn Cầu (Công ty Toàn Cầu), nông dân, hợp tác xã (HTX) liên quan việc công ty này còn nợ một phần tiền mua lúa, gạo.
Tại cuộc họp, đại diện một số HTX phản ánh Công ty Toàn Cầu đã nhiều lần cam kết thanh toán nợ, nhưng không thực hiện, khiến hoạt động sản xuất, kinh doanh của HTX, nông dân gặp nhiều khó khăn, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của người dân. Hầu hết khoản nợ này phát sinh khi công ty mua lúa vụ Đông Xuân 2025-2026 của người dân.
Ông Lương Hồng Thắm - Phó Giám đốc HTX Quyết Thắng - cho biết, HTX đã liên kết với Công ty Toàn Cầu thu mua lúa, gạo với tổng giá trị hơn 4,1 tỷ đồng. Đến nay, công ty còn nợ khoảng 2,6 tỷ đồng tiền lúa.
Theo ông Thắm, khi ký kết, công ty cam kết thanh toán trong vòng 72 giờ sau khi nhận hàng. Tuy nhiên, tới nay đã khoảng 7 tháng, doanh nghiệp vẫn chưa thực hiện hết nghĩa vụ thanh toán, khiến HTX mất uy tín với người dân. Để hỗ trợ các hộ có hoàn cảnh khó khăn và những hộ thuê đất sản xuất, HTX phải vay tiền bên ngoài để tạm ứng thanh toán trước một phần tiền Công ty Toàn Cầu đang nợ.
Ông Huỳnh Minh Triều - Giám đốc HTX Đoàn Phát - cho biết, ngày 19/5, HTX đã làm việc trực tiếp với lãnh đạo Công ty Toàn Cầu để đối chiếu công nợ. Tới nay, công ty này còn nợ HTX hơn 2,7 tỷ đồng tiền mua lúa. Sau đó, công ty tiếp tục nhiều lần hứa hẹn qua điện thoại sẽ trả. Gần đây nhất, công ty có văn bản đề nghị đến ngày 20/7 sẽ thanh toán toàn bộ tiền mua lúa. Riêng với tiền nợ mua gạo, công ty đề nghị HTX nhận lại số gạo đã bán trước đó.
Theo ông Triều, các thành viên HTX không đồng ý nhận lại gạo. "Việc chậm thanh toán kéo dài khiến người dân mất niềm tin vào mô hình liên kết sản xuất, tiêu thụ thông qua HTX. Điều này ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động của HTX", ông Triều nói.
Tại cuộc họp, một số người dân cũng đang bị Công ty Toàn Cầu nợ tiền, họ cũng bày tỏ bức xúc vì nhiều lần công ty này cam kết trả, nhưng vẫn kéo dài. Người dân đề nghị cơ quan chức năng sớm vào cuộc làm rõ vụ việc, để bảo đảm quyền lợi của HTX và nông dân.
“Chúng tôi đề nghị ngành chức năng cho đại diện doanh nghiệp làm văn bản cam kết, xác định rõ thời điểm thanh toán, ký xác nhận ngay tại cuộc họp mới cho đại diện công ty ra về”, ông Trần Văn Bá (ngụ ấp 8, xã Trí Phải) bức xúc yêu cầu.
Tiếp tục hứa, xin giảm giá, trả bằng gạo
Tại cuộc họp, ông Nguyễn Minh Trung Đức - Giám đốc Công ty Toàn Cầu - đã đưa ra một số phương án xử lý công nợ. Cụ thể, với tiền mua lúa, doanh nghiệp cam kết đến ngày 5/8 sẽ thanh toán toàn bộ số tiền còn nợ.
Tuy nhiên, Công ty Toàn Cầu xin điều chỉnh giá tính theo giá thị trường, không tính giá theo giá ghi trong hợp đồng.
"Tạm xin bà con tính giá lúa theo giá thị trường thời điểm đó, không tính theo giá ưu đãi trong hợp đồng. Lúc đó giá thị trường 8.000 đồng/kg, giá trên hợp đồng 9.000 đồng/kg, trước mắt tính giá là 8.000 đồng/kg, đến ngày 5/8 công ty sẽ thanh toán toàn bộ số nợ còn lại theo giá tính này", ông Đức đề xuất.
Đối với phần chênh lệch giá cam kết trong hợp đồng và giá thị trường còn lại, ông Đức đề nghị bà con cho thanh toán sau, khi nhà máy sản xuất thuốc của công ty hoàn thiện, có giấy phép sản xuất và đi vào hoạt động, có nguồn thu.
Riêng khoản nợ liên quan đến hợp đồng gạo, lãnh đạo Công ty Toàn Cầu đề nghị, công ty sẽ trả lại bằng gạo tương ứng số gạo các HTX đã giao trước đây trên số nợ còn lại. Toàn bộ chi phí bốc xếp, vận chuyển sẽ do công ty chi trả.
Sau khi nghe ý kiến các bên, ông Phạm Quốc Sử - Phó Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Cà Mau - cho rằng, phương án thanh toán công nợ do Công ty Toàn Cầu đưa ra tại cuộc họp vẫn còn nhiều nội dung chưa rõ ràng, chưa bảo đảm quyền lợi của nông dân.
Về phương án Công ty Toàn Cầu trả lại gạo thay vì tiền, theo ông Sử, gạo các HTX đã giao cho doanh nghiệp từ nhiều tháng trước, giờ trả lại thay vì thanh toán bằng tiền là không phù hợp. Sau nhiều tháng, giá trị thị trường và chất lượng gạo có thể đã thay đổi. Phương án như vậy tạo ra sự mất cân bằng về lợi ích, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh các tranh chấp mới. Do đó, không thể chấp nhận hình thức thanh toán như doanh nghiệp đề xuất.
Phó Giám đốc Sở Tư pháp Cà Mau cũng cho biết, cơ quan chức năng sẽ không để người dân tiếp tục tự thương lượng với doanh nghiệp. Sở sẽ phối hợp cùng chính quyền địa phương làm việc trực tiếp với Công ty Toàn Cầu để thống nhất một phương án thanh toán cụ thể, rõ ràng và bảo đảm quyền lợi hợp pháp của các HTX và nông dân.
Trao đổi với báo chí bên lề cuộc họp, ông Nguyễn Minh Trung Đức - Giám đốc Công ty Toàn Cầu - khẳng định, sau khi đã thanh toán và trừ các khoản công nợ vật tư, hiện tại số công nợ của công ty với HTX, nông dân tại Cà Mau khoảng 3,8 tỷ đồng.
Trong khi đó, ông Phạm Quốc Sử - Phó Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Cà Mau - khẳng định: “Tính đến nay, số tiền Công ty Toàn Cầu còn nợ HTX, người dân Cà Mau vẫn còn hơn 11 tỷ đồng và không thay đổi. Con số này chúng tôi đã tổng hợp, đối chiếu theo công nợ của các HTX và văn bản đối chiếu công nợ của công ty”.
Ngày 20/7, ông Lê Văn Sử - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau xác nhận, tỉnh vừa có quyết định chuyển toàn bộ hồ sơ vụ việc Công ty Toàn Cầu nợ tiền mua lúa nông dân sang Cơ quan Cảnh sát điều tra - Công an tỉnh Cà Mau. Để cơ quan điều tra kiểm tra, xác minh và xử lý theo thẩm quyền.
Động thái trên được UBND tỉnh Cà Mau đưa ra sau khi xem xét báo cáo của Sở Tư pháp. Qua rà soát vụ việc, Sở này nhận định, số tiền Công ty Toàn Cầu còn nợ là "nguồn sống trực tiếp" của người dân. Việc nợ kéo dài khiến các HTX, xã viên rơi vào tình trạng thiếu vốn nghiêm trọng, phải tự bỏ tiền của HTX để trả trước một phần cho dân. Nguy cơ phát sinh yêu cầu vượt cấp, khi xuất hiện số lượng đơn thư khiếu nại ngày càng tăng.
"Hành vi của Công ty Toàn Cầu không đơn thuần là vi phạm hành chính hay dân sự, mà có dấu hiệu hình sự về tội 'Lừa đảo và Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản' theo quy định tại Điều 174 và Điều 175 Bộ Luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017", Sở Tư pháp Cà Mau nhận định.
