Thêm tiếng nói cho nông sản Việt
Chúng tôi gặp ông Nguyễn Thanh Tùng tại trụ sở VIETCOM ven cạnh sông Hồng, ông kể lại câu chuyện từ chuyến đi Cù Lao Chàm mà mình nhớ mãi. Ba ngày, hai đêm ở đảo cùng cộng sự, điều khiến ông suy nghĩ là cuộc sống của những người gắn bó với nghề yến.
Công việc vất vả, nguy hiểm, nhưng thu nhập của những người thợ chỉ hơn 10 triệu đồng mỗi tháng. Trong khi đó, yến Cù Lao Chàm khi ra thị trường có giá từ 120-180 triệu đồng/kg.
Khoảng cách ấy khiến ông suy ngẫm: người trực tiếp chăm sóc, khai thác đang được hưởng bao nhiêu trong giá trị của sản phẩm? Nỗi băn khoăn theo ông đến những vùng trồng sâm, cà phê và cả những lần trở về quê nhà Đức Phổ, Quảng Ngãi, nơi nhiều người thân vẫn miệt mài với ruộng vườn.
“Việt Nam nằm trong nhóm xuất khẩu cà phê hàng đầu thế giới, nhưng giá Robusta trong thương mại quốc tế thường được tham chiếu theo hợp đồng giao tại London. Giá mua bán từng lô hàng còn phụ thuộc chất lượng, thời điểm, điều kiện giao hàng và mức chênh lệch do các bên thỏa thuận”, ông nói.
Từ những trải nghiệm khi làm việc ở nước ngoài, Chủ tịch VIETCOM quan tâm đến cách các thị trường hàng hóa kết nối người bán với người mua, tổ chức giao dịch và hình thành giá. “Tại sao chúng ta xuất khẩu rất nhiều loại nông sản, nhưng giá lại nơi khác quyết định. Tôi muốn làm một điều gì đó để giá trịnông sản Việt được ghi nhận xứng đáng hơn, lợi ích trở lại nhiều hơn với người sản xuất”, ông Tùng đặt vấn đề khi bắt đầu theo đuổi mục tiêu thành lập một sở giao dịch cho hàng Việt.
Sẵn sàng đón cơ hội mới
Từ ý tưởng đến một thị trường có thể hoạt động là cả quá trình chuẩn bị kỹ lưỡng về con người, công nghệ, tài chính và nghiệp vụ.
Những năm qua, ông cùng cộng sự đã đến các vùng trồng, tìm hiểu thị trường nước ngoài để xây dựng kết nối. Cà phê, hồ tiêu, trầm hương, yến sào, sâm Ngọc Linh và các sản phẩm nông sản là những nhóm hàng doanh nghiệp quan tâm nghiên cứu.
Theo ông Tùng, VIETCOM đã dành khoảng 4 năm cho hành trình này. Đến thời điểm này, doanh nghiệp có gần 100 cán bộ, trong đó các nhân sự đều được đào tạo bài bản về kinh tế, có kinh nghiệm giao dịch hàng hóa và vận hành hệ thống.
Để được cấp phép thành lập sở giao dịch hàng hóa, theo quy định doanh nghiệp phải có vốn điều lệ từ 1.500 tỷ đồng trở lên, cùng các điều kiện về công nghệ, mô hình tổ chức và điều lệ hoạt động. Đến nay VIETCOM đã cơ bản hoàn tất các khâu chuẩn bị và sẵn sàng cho việc kiểm tra, đánh giá trước khi vận hành; đồng thời không ngừng mở rộng mạng lưới đối tác trong và ngoài nước.
Điều đáng mừng là vừa qua Việt Nam thành lập Trung tâm tài chính quốc tế tại TPHCM và Đà Nẵng; như luồng “gió Đông” mở thêm cơ hội cho quá trình chuẩn bị ấy. Theo ông Tùng, đây là bước đi tạo động lực để các doanh nghiệp có ý tưởng, nguồn lực và năng lực công nghệ tìm kiếm cơ hội tham gia những hoạt động tài chính, giao dịch hàng hóa gắn với thị trường quốc tế.
“Với VIETCOM, lựa chọn Đà Nẵng là mong muốn kết nối thế mạnh vùng nguyên liệu miền Trung, Tây Nguyên với một hệ sinh thái tài chính đang hình thành. Chúng tôi kỳ vọng cơ chế dành cho trung tâm sẽ tạo điều kiện để doanh nghiệp hoàn thiện mô hình, thu hút đối tác trong và ngoài nước, từng bước đưa hàng hóa Việt Nam đến với thị trường rộng lớn hơn”, ông Tùng chia sẻ.
Ông Tùng kỳ vọng thông tin minh bạch sẽ giúp người bán tiếp cận khách hàng thuận lợi hơn, đồng thời mở thêm khả năng giao dịch trước kỳ thu hoạch để chủ động đầu ra, quản trị biến động giá.
“Theo dõi những bản tin giá hàng hóa quốc tế, chúng tôi nghĩ đến một ngày khách hàng quốc tế sẽ biết rõ hơn cà phê, trầm hương hay yến sào mình sử dụng đến từ vùng nào của Việt Nam. Giá giao dịch khi ấy đi cùng sự nhận diện về chất lượng và xuất xứ, đặc biệt là quảng bá được thương hiệu hàng Việt Nam”, ông Tùng chia sẻ.
Chủ tịch VIETCOM cam kết dành 50% lợi nhuận từ hoạt động giao dịch hàng hóa để hỗ trợ trở lại vùng sản xuất, đặc biệt là người nông dân khi mô hình đi vào hoạt động.
Từ hành trình đã trải qua, Tùng cho rằng những cơ chế dành cho Trung tâm tài chính quốc tế sớm được cụ thể hóa, tạo điều kiện để doanh nghiệp triển khai hoạt động, thu hút đối tác và đóng góp trở lại cho nền kinh tế. Với lĩnh vực giao dịch hàng hóa, điều ông trăn trở là việc đáp ứng các yêu cầu hiện hành đã cần nhiều thời gian, nguồn lực; nếu tiếp tục phát sinh thêm điều kiện, quá trình chuẩn bị sẽ càng kéo dài.
“Tôi chỉ mong rằng Nhà nước không sinh ra thêm những điều luật mới”, ông Tùng bày tỏ khi được hỏi về kiến nghị để thúc đẩy triển khai mô hình.
Nếu các bước triển khai thuận lợi, dự kiến hệ thống có thể bắt đầu vận hành trong tháng 2/2027. Từng đồng hành với nhiều sự kiện văn hoá lớn của đất nước, Chủ tịch VIETCOM Nguyễn Thanh Tùng nay đứng trước cơ hội hiện thực hóa một tâm nguyện khác: góp phần nâng vị thế hàng Việt trên thị trường quốc tế.