Từ món đồ “rẻ như cho” đến kỷ lục Champions League
Rạng sáng 5/11, Como vùi dập Lens với tỷ số kinh hoàng 9-1 ở vòng bảng Champions League 2026/27. Theo UEFA, đây là lần đầu tiên một đội bóng ghi 9 bàn trên sân khách ở kỷ nguyên Champions League, tính từ năm 1992. Nhưng cũng đội bóng vừa khiến cả châu Âu sốc nặng ấy, vào tháng 3/2017, từng nằm gọn trong một phong bì kín với giá 237.000 euro.
Khi đó, Como đã phá sản và bị đem ra đấu giá từ năm 2016. Không ai chịu mua cho đến lần đấu giá thứ tư, khi giá được hạ xuống. Quản tài viên Francesco Di Michele cho biết đã có 31 bên hỏi mua trong những tháng trước, từ các doanh nhân Trung Quốc, Ấn Độ, Dubai, Brazil đến nhiều nhóm Italia nhưng tất cả sau đó đều bỏ cuộc.
Người cuối cùng xuống tiền là bà Akosua Puni Essien, vợ cựu tiền vệ Chelsea Michael Essien. Thương vụ được công bố ngày 16/3/2017, với mức giá 237.000 euro được trao trong một phong bì kín, theo Sky Sport Italia, cao hơn giá khởi điểm 10.000 euro.
Món hàng bà Puni nhận không trọn gói. Sky Sport Italia cho biết thương vụ không bao gồm thương hiệu Como và trung tâm thể thao Orsenigo, còn đội bóng đổi tên thành FC Como. Bà Puni khi đó 41 tuổi, mang quốc tịch Anh gốc Ghana và từng phụ trách truyền thông cho Essien trước khi hai người kết hôn năm 2013. Tiếp quản Como, bà chủ mới hứa đưa đội bóng lên Serie B trong 3 năm và chú trọng đào tạo trẻ.
Nhưng chỉ sau ba tháng, mọi thứ đổ vỡ. Theo tờ Calcio e Finanza, đơn xin gia nhập Liên đoàn Bóng đá Italia (FIGC) của FC Como hết hạn hôm 28/6/2017 mà tiền vẫn chưa về. Tờ báo này cho biết bà Puni chỉ xuất hiện tại thành phố Como vài lần, còn ê-kíp của bà trong những tuần cuối chủ yếu đưa ra các lời trấn an. CLB đã giới thiệu HLV Mark Iuliano, cựu tuyển thủ Italia từng khoác áo Juventus, nhưng chưa thực hiện bất kỳ thương vụ chuyển nhượng nào.
Lịch sử sang trang
Hệ quả đến ngay sau đó. FIGC không chấp nhận hồ sơ của FC Como cho mùa giải 2017/18. Cuối tháng 7/2017, nhóm doanh nhân do Massimo Nicastro đứng đầu thành lập Como 1907 Srl, pháp nhân mới được trao quyền kế thừa truyền thống bóng đá thành phố và được nhận vào Serie D (hạng Tư). Nhờ vậy, bóng đá Como vẫn có đại diện thi đấu và mùa 2017/18 đội bóng về nhì bảng A của Serie D.
Còn công ty của bà Puni đi theo hướng khác. Đầu tháng 10/2017, Tòa án Como tuyên bố FC Como phá sản, kèm khoản nợ 90.000 euro liên quan đến việc sử dụng cơ sở vật chất tại Orsenigo, trung tâm vốn không nằm trong thương vụ ban đầu. Phu nhân của Essien cũng bị báo chí đưa tin là không trả lương cho nhân viên và cầu thủ.
Vụ việc là lời giải thích thêm cho những thắc mắc tại sao pháp nhân Como 1907, chứ không phải công ty của bà Puni, được tiếp quản năm 2019 thông qua hệ thống đầu tư của gia đình tỷ phú Robert Budi Hartono và Michael Bambang Hartono, chủ sở hữu tập đoàn Djarum (Indonesia).
Thời điểm đó, Como vừa vô địch bảng B Serie D mùa 2018/19 nhưng vẫn còn khá xa với vị thế của một CLB tiềm năng. Chủ tịch Mirwan Suwarso, cố vấn lâu năm của gia đình Hartono, kể với tạp chí Spear’s rằng ban đầu họ mua Como để làm phim trường, quay phim tài liệu về bóng đá Italia cho truyền hình Indonesia.
Nhưng lịch sử Como đã sang trang từ màn đổi chủ đó. Đội bóng leo dần lên các nấc thang mà họ chưa từng hình dung ra: vô địch Serie C mùa 2020/21 để lên Serie B, thăng hạng Serie A hồi tháng 5/2024 sau 21 năm vắng bóng, rồi mùa 2025/26 cán đích thứ tư dưới thời HLV Cesc Fabregas. Vé Champions League lần đầu trong lịch sử được chốt ở vòng cuối mùa đó, khi Como thắng Cremonese 4-1 còn Milan thua Cagliari.
Chặng đường lịch sử ấy cũng vô cùng tốn kém. Football Benchmark ước tính Como lỗ lũy kế khoảng 191 triệu euro trong 6 năm tài chính gần nhất, còn chủ sở hữu đã rót khoảng 390 triệu euro vào CLB và các hoạt động liên quan. Nhưng đổi lại, những khoản đầu tư lớn đã giúp Como đạt được bước tiến vượt xa mọi kỳ vọng.
Hiện đội bóng không chỉ bay cao trên sân cỏ mà còn tăng mạnh giá trị đội hình. Theo Transfermarkt, tổng giá trị thị trường các cầu thủ Como đã lên gần 600 triệu euro, trong khi ban lãnh đạo CLB thậm chí cho rằng đội bóng của họ sẽ sớm có giá tới 1 tỷ euro.
Những con số ấy cho thấy Como đã đi một chặng đường rất xa kể từ cuộc đấu giá năm 2017, khi vợ Michael Essien chỉ bỏ ra 237.000 euro để sở hữu đội bóng. Dự án của nữ doanh nhân này cuối cùng đổ bể, nhưng từ những đổ vỡ ấy, bóng đá Italia lại chứng kiến một Como mới, mạnh mẽ vươn lên và gây sốc cho cả châu Âu như hiện nay.
