Tại đồi Phân Bùng, thuộc Khu Trung tâm lễ hội Đền Hùng, tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh được đặt trong một không gian rộng mở, hướng nhìn sang Bức tranh Ngày hội non sông trên Đất Tổ. Tượng được làm bằng đồng, cao 7,5 m, thể hiện hình tượng Người ngồi trên bệ đá khối tự nhiên.
Vị trí đặt tượng cao hơn trục hành lễ từ 2,5-3 m, tạo điểm nhấn cho không gian nhưng không che khuất tầm nhìn lên các đền thờ chính. Công trình cũng được tổ chức hài hòa với bức phù điêu Bác Hồ nói chuyện với cán bộ, chiến sĩ Đại đoàn Quân Tiên Phong hiện có.
Không gian xây dựng công trình rộng 7,6 ha, gồm tượng đài cùng các hạng mục phù điêu, khối phụ trợ, khán đài, đường dạo, công trình kiến trúc cảnh quan, sân vườn và cây xanh. Tổng thể được tổ chức gắn với cảnh quan Khu Trung tâm lễ hội, tạo thêm điểm nhấn văn hóa trong không gian Đền Hùng.
Theo các quy hoạch được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, Khu Di tích lịch sử Đền Hùng được phân định thành khu vực bảo vệ I và khu vực bảo vệ II. Khu vực bảo vệ I rộng 32,2 ha, gồm các đền thờ, lăng Vua Hùng và những công trình, cảnh quan gốc của di tích, tiếp tục được bảo tồn nguyên trạng. Khu vực bảo vệ II rộng 812,8 ha, gồm Khu Trung tâm lễ hội cùng các không gian cảnh quan, sinh thái, công trình văn hóa, lịch sử và khu dân cư hiện trạng.
Theo Quyết định số 801/QĐ-TTg ngày 6/5, khu vực bảo vệ I được giữ nguyên, đồng thời bổ sung hạng mục xây dựng tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh tại đồi Phân Bùng, thuộc Khu Trung tâm lễ hội và nằm trong khu vực bảo vệ II.
Việc lựa chọn vị trí và tổ chức không gian công trình gắn với một chuyện đặc biệt của Đất Tổ. Ngày 19/9/1954, trong lần về thăm Đền Hùng trước khi về tiếp quản Thủ đô Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh gặp gỡ cán bộ, chiến sĩ Đại đoàn Quân Tiên Phong và căn dặn: “Các Vua Hùng đã có công dựng nước. Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”.
8 năm sau, ngày 19/8/1962, Người trở lại Đền Hùng và căn dặn phải “bảo vệ, trồng thêm hoa, cây cối để Đền Hùng ngày càng trang nghiêm, đẹp đẽ và trở thành công viên lịch sử cho con cháu sau này đến tham quan”.
Hai lần về Đền Hùng của Chủ tịch Hồ Chí Minh để lại những lời căn dặn gắn với việc gìn giữ cội nguồn và trách nhiệm đối với non sông. Vì vậy, tượng đài Bác Hồ với Ngày hội non sông không chỉ là công trình kiến trúc mà còn được định hướng trở thành không gian giáo dục truyền thống tại Đất Tổ.
Từ hình tượng các Vua Hùng dựng nước đến hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh và lời căn dặn về trách nhiệm giữ nước, công trình tạo nên sự kết nối giữa các thời kỳ lịch sử. Đây là nơi đồng bào, du khách khi về Đất Tổ có thể tưởng nhớ các Vua Hùng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, đồng thời được nhắc nhớ về đạo lý uống nước nhớ nguồn.
Cùng với các hạng mục liên quan, tượng đài góp phần hoàn thiện không gian văn hóa của Khu Di tích lịch sử Đền Hùng, gắn việc bảo tồn cảnh quan với giáo dục truyền thống, bồi đắp lòng yêu nước và niềm tự hào dân tộc.
Công trình cũng hướng tới hình thành Không gian văn hóa Hồ Chí Minh tại vùng Đất Tổ, làm phong phú thêm giá trị văn hóa, giáo dục của Khu Di tích và góp phần trao truyền những giá trị về cội nguồn, lòng biết ơn và trách nhiệm gìn giữ non sông cho các thế hệ mai sau.
