Trung Quốc khép lại Asiad 20 với 341 huy chương, trong đó có 169 HCV. Con số này cao hơn gấp đôi thành tích 83 HCV của chủ nhà Nhật Bản và vượt kỷ lục 165 HCV mà Trung Quốc từng lập tại Doha năm 2006. Đáng chú ý, đây là lần thứ 12 liên tiếp đoàn thể thao Trung Quốc đứng đầu bảng vàng, tính từ kỳ Á vận hội New Delhi 1982.
HCV trải rộng ở nhiều môn
Khoảng cách của Trung Quốc với các nước trên bảng tổng sắp huy chương chỉ là một phần của câu chuyện. Trung Quốc giành huy chương ở 36 môn và có HCV ở 29 môn trong chương trình gồm 43 môn. Điều đó cho thấy thành tích không phụ thuộc vào một vài ngôi sao hay một môn duy nhất: các môn mũi nhọn tạo ra lượng vàng lớn, trong khi nhiều đội tuyển khác vẫn đóng góp huy chương cho đoàn.
Bơi và nhảy cầu là hai ví dụ rõ nhất về mức độ áp đảo. Trung Quốc giành 30 trong 41 HCV bơi, còn ở nhảy cầu họ đoạt trọn cả 10 HCV. Riêng chiếc vàng cuối cùng của Lian Junjie là HCV nhảy cầu thứ 100 liên tiếp của Trung Quốc tại Asiad. Tính chung, hai môn này đem về 40 HCV, chiếm gần một phần tư tổng số vàng của đoàn.
Độ dày lực lượng ở nhảy cầu thể hiện qua cả những nhà vô địch Olympic lẫn lớp vận động viên trẻ. Hội đồng Olympic châu Á (OCA) ghi nhận các VĐV Trung Quốc chưa bỏ lỡ HCV nhảy cầu nào kể từ khi môn này ra mắt Asiad năm 1974. Trên đường tới chiếc HCV lịch sử thứ 100, Lian phải chịu sức ép sát sao từ Rikuto Tamai của Nhật Bản, trong khi đồng đội trẻ Zhao Renjie (15 tuổi) giành HCĐ. Chuỗi thành tích kéo dài nhiều thập kỷ đi cùng khả năng đưa người mới vào đội hình cạnh tranh ngay ở sân chơi lớn.
Sức mạnh của Trung Quốc còn lan sang nhiều môn khác. Đoàn giành 17 HCV điền kinh, 16 HCV bắn súng, 7 HCV thể dục dụng cụ và 6 HCV bóng bàn. Ở những môn có thể thống kê kỷ lục, các VĐV Trung Quốc lập 8 kỷ lục thế giới, 11 kỷ lục châu Á và 22 kỷ lục đại hội, trong các môn như bắn súng, bắn cung, điền kinh, bơi, cử tạ và xe đạp lòng chảo. Họ cũng giành vàng ở leo núi tốc độ, BMX tự do và thể thao điện tử, đồng thời lần đầu đoạt huy chương Asiad ở môn lướt sóng.
Lớp kế cận đã sẵn sàng
Những kết quả của Trung Quốc có được bởi sự kết hợp giữa kinh nghiệm và sức trẻ. Đoàn Trung Quốc có 815 VĐV thi đấu ở 38 môn và 369 nội dung, trong đó có 36 nhà vô địch Olympic, cùng độ tuổi trung bình là 24. Có 548 VĐV lần đầu dự Asiad, còn nhóm sinh từ năm 2005 trở đi chiếm 27%.
Trong đội ngũ nhân sự còn có 69 chuyên gia nước ngoài đến từ 24 quốc gia và vùng lãnh thổ. Đây là những dấu hiệu cho thấy Trung Quốc vừa mang tới đại hội lực lượng giàu kinh nghiệm, vừa tạo cơ hội cho lứa kế tiếp tích lũy kinh nghiệm thi đấu quốc tế.
Các gương mặt trẻ biến tiềm năng ấy thành kết quả cụ thể. Kình ngư 19 tuổi Zhang Zhanshuo giành 7 HCV, trở thành VĐV bơi đầu tiên đoạt bảy HCV tại một kỳ Asiad. Yu Zidi (13 tuổi) giành ba HCV và lập kỷ lục châu Á ở nội dung 200m hỗn hợp cá nhân, cùng các kỷ lục đại hội ở 200m bướm và 400m hỗn hợp cá nhân.
Trên đường chạy, Chen Yujie (17 tuổi) vô địch 100m nữ với thành tích kỷ lục đại hội 11,06 giây. Những tấm HCV của họ cho thấy lực lượng kế cận đã đủ sức tạo ảnh hưởng ngay tại đại hội, thay vì chỉ được chuẩn bị cho tương lai.
Hệ thống đào tạo có chiều sâu
Đằng sau nguồn lực ấy là một quá trình đào tạo được tổ chức theo nhiều tầng. Quyết định của Tổng cục Thể thao Trung Quốc và Bộ Giáo dục xác định mạng lưới đào tạo trẻ gồm các trường thể thao, trường học và câu lạc bộ; các đơn vị thể thao và giáo dục cùng tham gia phát hiện, đào tạo và phát triển VĐV.
Kế hoạch thể thao giai đoạn 2026 - 2030 tiếp tục đặt mục tiêu củng cố thể thao thành tích cao, đồng thời đưa phát triển nhân tài và khoa học công nghệ thể thao vào nhóm nhiệm vụ hỗ trợ. Từ các chính sách này và cơ cấu đoàn dự Asiad, có thể thấy chiều sâu của Trung Quốc gắn với việc tuyển chọn, huấn luyện và bổ sung lực lượng qua nhiều chu kỳ.
Trung Quốc không giành chiến thắng ở mọi nội dung. Nhật Bản đánh bại đội nam Trung Quốc ở chung kết đồng đội bóng bàn, còn Triều Tiên giành 7 HCV cử tạ, nhiều hơn 5 HCV của Trung Quốc. Tờ Tân Hoa Xã cho rằng các môn bóng bàn, cầu lông và cử tạ chịu sức ép cạnh tranh ngày càng lớn.
Những kết quả này cho thấy các đối thủ vẫn có thể vượt Trung Quốc ở từng môn, nhưng không làm thay đổi bức tranh chung: đoàn thể thao Trung Quốc có đủ nhiều đội tuyển mạnh để bù đắp và duy trì khoảng cách trên bảng vàng.
Asiad 20 cho thấy Trung Quốc mạnh ở cả khả năng thống trị những môn thế mạnh lẫn độ rộng của lực lượng tranh huy chương. Thành tích 169 HCV là kết quả của các đội tuyển giàu truyền thống, lớp VĐV trẻ đã trưởng thành và một hệ thống chuẩn bị dài hạn. Thử thách tiếp theo là chuyển ưu thế ở châu lục thành thành tích tương xứng tại Olympic Los Angeles 2028.
