* PGS, TS. Nguyễn Xuân Phương - Hiệu trưởng Trường Đại học Giao thông vận tải TPHCM:
Cần chuyển từ phát triển từng cảng riêng lẻ sang hệ sinh thái cảng biển, logistics, công nghiệp và dịch vụ hàng hải tích hợp. Sau sáp nhập, các cụm cảng Cát Lái - Hiệp Phước, Cái Mép - Thị Vải, khu vực Cần Giờ và hệ thống cảng sông tại Bình Dương cũ cùng nằm trong một đơn vị hành chính, tạo cơ hội thống nhất quy hoạch và tổ chức đầu tư.
Tuy nhiên, quy mô cầu bến chưa đồng nghĩa với năng lực cạnh tranh. Điểm nghẽn lớn nhất là hạ tầng kết nối sau cảng chưa theo kịp tốc độ phát triển. Không thể để xảy ra tình trạng “cảng xây trước, đường đến sau”. Đường bộ, đường sắt, luồng hàng hải, bến sà lan và trung tâm logistics phải được đầu tư đồng bộ với cảng.
Thành phố cần đẩy nhanh chuẩn bị đầu tư đường sắt Biên Hòa - Vũng Tàu, đồng thời tổ chức các tuyến sà lan container cố định để giảm áp lực đường bộ và chi phí vận chuyển.
Cần cơ chế điều phối thống nhất theo hướng “một hệ thống cảng, nhiều nhà khai thác, một cơ chế điều phối chiến lược”. Nhà nước tập trung quản lý quy hoạch, đất đai, mặt nước và hạ tầng dùng chung, doanh nghiệp giữ vai trò chủ đạo trong đầu tư, vận hành cầu bến và dịch vụ logistics.
Các cụm cảng cũng cần được phân vai rõ: Cái Mép - Thị Vải là cửa ngõ quốc tế nước sâu, Cần Giờ hướng tới trung chuyển quốc tế, Cái Mép Hạ gắn với khu thương mại tự do, Cát Lái - Hiệp Phước chuyển dần sang gom hàng, phân phối nội vùng.
Các dự án mới cần áp dụng tiêu chuẩn xanh, thông minh ngay từ thiết kế, kết hợp điện hóa thiết bị, điện bờ cho tàu và chia sẻ dữ liệu. Cùng với đó là hoàn thiện thể chế logistics quốc tế và đào tạo nhân lực đáp ứng yêu cầu vận hành cảng hiện đại.
* TS. Vũ Đình Ánh - nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu thị trường - giá cả thuộc Bộ Tài chính:
Hội thảo do Báo Tiền Phong phối hợp với Sở Xây dựng TPHCM tổ chức hôm nay không chỉ có ý nghĩa với TPHCM mà còn với cả nước.
Tôi cho rằng cơ sở hạ tầng không chỉ trực tiếp đóng góp vào tăng trưởng kinh tế mà quan trọng hơn phải trở thành động lực thúc đẩy tăng trưởng trong trung hạn và dài hạn.
TPHCM cần có những giải pháp đồng bộ về quy hoạch, nguồn lực và cơ chế để phát huy hiệu quả đầu tư hạ tầng. TPHCM đang đứng trước những mục tiêu phát triển rất lớn theo Nghị quyết 09, hướng tới trở thành thành phố có tầm vóc khu vực Đông Nam Á vào năm 2030, tầm châu lục vào năm 2045 và đô thị toàn cầu vào năm 2075.
Để đạt được những mục tiêu này, thành phố phải duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số trong thời gian dài. Đây là nhiệm vụ nặng nề, đòi hỏi sự chủ động và quyết tâm rất lớn.
Tôi cho rằng quy hoạch có vai trò đặc biệt quan trọng, nhất là trong bối cảnh chúng ta đang hướng tới tầm nhìn 100 năm. TPHCM cần quy hoạch đồng bộ mạng lưới giao thông và các loại hình hạ tầng, trong đó có hạ tầng viễn thông, hạ tầng số.
Đặc biệt, cần quan tâm đến hạ tầng phục vụ trí tuệ nhân tạo - một xu thế có thể tạo ra những thay đổi lớn đối với phát triển kinh tế. Bên cạnh quy hoạch không gian, cần chú trọng quy hoạch thời gian và nguồn lực. Các dự án hạ tầng phải được triển khai đồng bộ về tiến độ, bảo đảm khả năng kết nối giữa các công trình.
TPHCM cần tính toán cụ thể nguồn lực thực hiện, bởi ngân sách nhà nước chỉ có thể đảm nhận một phần trong tổng nhu cầu đầu tư rất lớn.
Tôi rất mong các doanh nghiệp đóng góp ý kiến về khả năng tham gia phát triển hạ tầng, cũng như những cơ chế, chính sách cần thiết để khu vực ngoài nhà nước phát huy vai trò. Nguồn lực ngân sách có hạn, trong khi quy mô và tính phức tạp của các dự án ngày càng lớn, nên sự tham gia của doanh nghiệp có ý nghĩa quan trọng.
Tôi kỳ vọng TPHCM tiếp tục phát huy truyền thống sáng tạo, chủ động, đi đầu và dẫn dắt như trong thời kỳ đổi mới. Nếu phát huy được tinh thần đó trong những thập kỷ tới, TPHCM sẽ có thêm động lực thực hiện các mục tiêu phát triển của mình, đồng thời đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số của cả nước.
* PGS, TS. Trần Đình Thiên - nguyên Viện trưởng viện kinh tế Việt Nam:
Sau sáp nhập, TPHCM đứng trước “thời cơ ngàn năm có một”, nhưng để biến cơ hội thành kết quả, “siêu đô thị” cần có “siêu năng lực”.
Đất nước đang bước vào kỷ nguyên tăng trưởng mới, hướng tới mục tiêu “sánh vai” các nước phát triển và tăng trưởng hai con số, dựa vào kinh tế tư nhân, khoa học công nghệ và nguồn nhân lực sáng tạo.
Song nền kinh tế vẫn còn nhiều lực cản: Vốn đầu tư chiếm khoảng 36-38% GDP nhưng vòng quay tiền tệ chậm, doanh nghiệp Việt khó tìm đầu ra, thế giới bất ổn và chủ nghĩa bảo hộ gia tăng.
Số liệu năm 2024 cho thấy thành phố mới đóng góp khoảng 24% GDP cả nước, có diện tích khoảng 6.772 km² (lớn hơn Thượng Hải), dân số khoảng 13,5 triệu người và thu hút khoảng 6,7 tỷ USD vốn FDI, đều đứng đầu cả nước.
TPHCM có năm “không gian” cơ hội là biển, bầu trời, lòng đất, không gian số và văn hóa, tạo điều kiện để trở thành “cửa ngõ chiến lược của Đông Nam Á”.
Thành phố có thể trở thành trung tâm logistics khi các tuyến hàng hải dịch chuyển về phía Tây Bắc Thái Bình Dương, phát triển “kinh tế tầm thấp” gắn với công nghệ cao và AI, xây dựng trung tâm đổi mới sáng tạo, đồng thời khai thác công nghiệp văn hóa và kinh tế đêm.
Bên cạnh đó, tầm nhìn gồm 3 mốc: Nổi trội ở Đông Nam Á vào năm 2030, trở thành trung tâm châu Á vào năm 2045 và là đô thị toàn cầu từ năm 2075.
Giai đoạn 2026-2030, GRDP được kỳ vọng tăng 10%/năm, kinh tế số chiếm 40% GRDP, xây khoảng 200 km đường sắt đô thị. Đến năm 2045, thành phố hoàn thành hệ thống đường sắt đô thị và hướng tới phát thải ròng bằng 0.
Về tổ chức không gian, TPHCM là “bộ não” điều phối và tài chính, Bình Dương là “đầu vào” công nghiệp, Bà Rịa - Vũng Tàu là “đầu ra” logistics và cảng biển. Các điểm tựa gồm sân bay Long Thành, cảng Cái Mép - Cần Giờ, trung tâm tài chính quốc tế, Vành đai 4-5, đường sắt tốc độ cao và mô hình “thành phố 15-45 phút”.
Dù vậy, vẫn còn ba thách thức là biến đổi khí hậu và nước biển dâng với nguy cơ đô thị bị “chìm”, yêu cầu chuyển mô hình tăng trưởng từ dựa vào vốn sang dựa vào công nghệ, và việc tháo gỡ cơ chế cũ, giải quyết các dự án tồn đọng.
* Ông Trần Quang Lâm - Giám đốc Sở Xây dựng TPHCM:
TPHCM sau khi hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu đã mở rộng không gian phát triển. Vấn đề đặt ra là làm sao biến không gian này thành động lực phát triển kinh tế, gắn với mục tiêu ổn định và phát triển bền vững.
Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị đã đặt ra những mục tiêu rất rõ cho thành phố. Đến năm 2030, TPHCM hướng đến trở thành đô thị nổi trội của Đông Nam Á. Trước mắt, thành phố phải giải quyết các điểm nghẽn về giao thông, ngập nước và ô nhiễm môi trường, đồng thời phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế theo yêu cầu đề ra.
Hiện nay, thành phố có nhiều tiềm năng, lợi thế với hệ thống cảng biển, cảng hàng không và các đầu mối giao thông lớn. Cùng những thay đổi về thể chế, đặc biệt là Luật Phát triển đô thị năm 2026, thành phố có thêm cơ chế, chính sách đặc thù để đẩy nhanh các dự án hạ tầng.
Điều quan trọng là phải cụ thể hóa những cơ chế này thành giải pháp thực tế, tháo gỡ các điểm nghẽn về giao thông, hạ tầng và nhà ở.
Về giao thông, từ nay đến năm 2030, thành phố tập trung hoàn thiện hệ thống đường vành đai 3, vành đai 4, kết nối với cao tốc, quốc lộ theo quy hoạch. Đây là hệ thống hạ tầng khung, cần được hoàn chỉnh để kết nối không gian phát triển mới.
Đối với đường sắt đô thị, thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 hoàn thành khoảng 255 km và đến năm 2035 đạt hơn 500 km. Đây không chỉ là mục tiêu để quyết tâm thực hiện mà là nhiệm vụ phải hoàn thành, dựa trên các cơ chế đặc thù, nguồn lực của thành phố, sự hỗ trợ của Trung ương và khả năng huy động vốn từ nhiều nhà đầu tư.
Bên cạnh đó, thành phố tiếp tục phát triển hệ thống cảng biển theo quy hoạch, nâng cấp sân bay Tân Sơn Nhất để đáp ứng công suất khoảng 50 triệu hành khách mỗi năm và nâng cấp sân bay Côn Đảo.
Thành phố cũng đặt mục tiêu cải tạo khoảng 398 kênh, rạch, kết hợp di dời khoảng 41.000 căn nhà ven sông, kênh, rạch để chỉnh trang đô thị và cải thiện khả năng thoát nước.
Về chuyển đổi xanh, thành phố đang tập trung phát triển hạ tầng phục vụ giao thông công cộng, chuyển đổi xe buýt sang sử dụng điện và từng bước chuyển đổi xanh trong lĩnh vực giao thông vận tải.
Hội thảo mong nhận được các ý kiến đề xuất giải pháp vận dụng hiệu quả cơ chế đặc thù, rút ngắn thủ tục đầu tư, đẩy nhanh tiến độ các dự án giao thông và đường sắt đô thị. Hội thảo cũng hướng đến việc phát triển đồng bộ nhà ở, y tế, giáo dục tại các khu công nghiệp; khai thác giá trị đất đai để tái đầu tư hạ tầng, thu hút vốn PPP và nguồn lực tư nhân.
Sở Xây dựng và Báo Tiền Phong kỳ vọng những ý kiến tại hội thảo cung cấp cơ sở khoa học, đề xuất chính sách thiết thực, phục vụ công tác tham mưu và triển khai các dự án hạ tầng chiến lược của TPHCM theo mục tiêu tại Nghị quyết số 09 của Bộ Chính trị.
* Ông Nguyễn Tường Văn - Thứ trưởng Bộ Xây dựng:
TPHCM có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng, là đầu tàu, động lực phát triển kinh tế của cả vùng Đông Nam Bộ cũng như toàn quốc.
Trong giai đoạn phát triển mới, sau quá trình quy hoạch, mở rộng không gian đô thị và sáp nhập hành chính, đầu tư phát triển hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại là một trong những đột phá chiến lược hàng đầu để thành phố duy trì tốc độ tăng trưởng cao và bền vững.
Hạ tầng không chỉ là mạch máu giao thông kết nối mà còn là chìa khóa mở rộng không gian đô thị theo mô hình đa cực, đa trung tâm, giảm tải cho khu vực lõi lịch sử, nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy logistics, phát triển cảng biển và cải thiện chất lượng môi trường sống của người dân.
Tuy nhiên, thực tiễn triển khai thời gian qua cho thấy phát triển hạ tầng đô thị vẫn còn những điểm nghẽn về thể chế, cơ chế thu hút nguồn lực, kết nối liên vùng và sự đồng bộ giữa quy hoạch hạ tầng với phát triển nhà ở, đô thị.
Để hội thảo đạt kết quả thiết thực, đóng góp quan trọng vào quá trình hoạch định chính sách của Trung ương và địa phương, tôi đề nghị các đại biểu, chuyên gia và nhà khoa học tập trung thảo luận, làm rõ nội dung trọng tâm về quy hoạch và định hướng không gian phát triển, thể chế và nguồn lực, phát triển hạ tầng vận tải và nhà ở.
Bộ Xây dựng lắng nghe, ghi nhận đầy đủ ý kiến, đề xuất tâm huyết, chất lượng tại hội thảo hôm nay để tiếp tục hoàn thiện hệ thống thể chế, pháp luật về quy hoạch, xây dựng, phát triển đô thị, nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất cho TPHCM bứt phá, phát huy tối đa vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước.
* Nhà báo Phùng Công Sưởng - Tổng Biên tập Báo Tiền Phong:
TPHCM luôn giữ vai trò là đầu tàu kinh tế, trung tâm văn hóa, khoa học kỹ thuật và đổi mới sáng tạo lớn nhất của cả nước. Trong bối cảnh TPHCM bước vào giai đoạn phát triển mới sau khi thực hiện các bước sáp nhập và mở rộng không gian hành chính, yêu cầu nâng cao năng lực cạnh tranh, tạo dư địa tăng trưởng mới và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
Trong mọi chu kỳ phát triển đô thị, hạ tầng giao thông và hạ tầng kỹ thuật đồng bộ luôn đóng vai trò là mạch máu, là điểm tựa quyết định sự thành bại.
Một hệ thống hạ tầng kết nối thông suốt không chỉ giúp mở rộng không gian phát triển đô thị, giảm thiểu áp lực cho khu vực trung tâm, mà còn là đòn bẩy quan trọng để thu hút dòng vốn đầu tư, tối ưu hóa năng lực logistics, phát triển hệ thống cảng biển, vận tải đa phương thức và nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân.
Tuy nhiên, thực tiễn phát triển cũng đang đặt ra cho TPHCM không ít thách thức. Làm thế nào để giải quyết hiệu quả bài toán nguồn vốn đầu tư công và thu hút nguồn lực xã hội hóa cho các dự án hạ tầng trọng điểm? Quy hoạch và định hướng chiến lược đa cực, đa trung tâm cần được triển khai ra sao để tạo ra các cực tăng trưởng mới? Phát triển nhà ở và hệ thống giao thông thông minh phải song hành như thế nào với quá trình mở rộng đô thị để bảo đảm tính đồng bộ và hài hòa?
Nhận thức rõ tầm quan trọng của vấn đề này, Báo Tiền Phong phối hợp cùng Sở Xây dựng TPHCM tổ chức hội thảo hôm nay với mong muốn tạo dựng một diễn đàn đối thoại thẳng thắn, đa chiều và chất lượng giữa các cơ quan quản lý Nhà nước, các chuyên gia, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp.
Chúng tôi tin tưởng rằng, với sự góp mặt của các chuyên gia kinh tế, quy hoạch hàng đầu cùng đại diện các doanh nghiệp hạ tầng, bất động sản uy tín, hội thảo sẽ tập trung thảo luận, phân tích sâu sắc các chủ đề trọng tâm, gồm đánh giá bức tranh tổng thể và dư địa phát triển hạ tầng TPHCM; giải pháp phát triển hệ thống cảng biển, vận tải thông minh, kết nối liên vùng; cơ chế, chính sách đột phá nhằm khơi thông nguồn lực đầu tư, định hướng quy hoạch đa cực và phát triển nhà ở đồng bộ.
Những ý kiến đóng góp, đề xuất tại hội thảo hôm nay sẽ là cơ sở thực tiễn và khoa học quan trọng để Ban tổ chức tổng hợp, chuyển tải tới các cơ quan có thẩm quyền, góp phần hoạch định các chính sách phát triển hạ tầng hiệu quả cho TPHCM trong thời gian tới.
* Chủ trì Hội thảo Đầu tư phát triển hạ tầng đồng bộ - Động lực tăng trưởng kinh tế và mở rộng không gian phát triển TPHCM:
Nhà báo Phùng Công Sưởng - Tổng Biên tập Báo Tiền Phong, Trưởng Ban tổ chức hội thảo; ông Nguyễn Tường Văn - Thứ trưởng Bộ Xây dựng; ông Trần Quang Lâm - Thành ủy viên, Ủy viên Ủy ban nhân dân TPHCM, Giám đốc Sở Xây dựng TPHCM.
* Về phía lãnh đạo các sở, ngành TPHCM:
- Bà Lê Thị Hoa - Trưởng Ban Dân chủ giám sát và Phản biện xã hội cơ quan Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TPHCM
- Ông Huỳnh Phạm Tuấn Anh - Phó Giám đốc Sở Quy hoạch Kiến trúc TPHCM
- Bà Vũ Minh Huyền - Phó Trưởng ban Ban Quản lý Đường sắt đô thị kiêm Giám đốc Ban Hạ tầng kỹ thuật
- Ông Nguyễn Quốc Hiển - Ban Nghiên cứu phát triển TPHCM
- TS. Phạm Trần Hải - Phó phòng Nghiên cứu Quản lý đô thị, Viện Nghiên cứu Phát triển TPHCM
- Ông Trần Hoàng Giang - Phó Giám đốc Tư vấn lập quy hoạch tổng thể TPHCM
* Lãnh đạo sở ngành các địa phương lân cận TPHCM:
- Ông Nguyễn Thành Ngoãn - Phó Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Tây Ninh
- Ông Nguyễn Thanh Long - Phó Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Lâm Đồng
* Chuyên gia, nhà khoa học:
- PGS, TS. Trần Đình Thiên - nguyên Viện trưởng viện kinh tế Việt Nam
- TS. Vũ Đình Ánh - nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu thị trường - giá cả thuộc Bộ Tài chính
- KTS. Ngô Viết Nam Sơn - Chủ tịch NgoViet Architects & Planners
- Ông Trần Chí Dũng - Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị TPHCM
- TS Phạm Viết Thuận - Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TPHCM
- Ông Nguyễn Văn Tất - nguyên Phó Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam
- Ông Khương Văn Mười - Nguyên Phó Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam
- Ông Lê Hoàng Châu - Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TPHCM
- PGS.TS Nguyễn Xuân Phương - Hiệu trưởng Đại học Giao thông Vận tải TPHCM
- PGS.TS Hoàng Công Gia Khánh - Hiệu trưởng Trường ĐH Kinh tế - Luật, Đại học Quốc gia TPHCM
- PGS.TS. Lê Văn Thương - Hiệu trưởng Trường ĐH Kiến trúc TPHCM
- TS Nguyễn Thanh Trọng - Phó Hiệu trưởng Đại học Quốc tế Miền Đông
- TS. Nguyễn Văn Đức - Viện Đường sắt tốc độ cao, Trường ĐH Giao thông vận tải TPHCM
- PGS. TS Trần Hùng Sơn - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Công nghệ Ngân hàng, Trường Đại học Kinh tế - Luật, Đại học Quốc gia TPHCM
- TS. Nguyễn Thạc Quang - Phó Giám đốc Thường trực, Phân hiệu Trường Đại học Giao thông Vận tải tại TPHCM
* Về phía lãnh đạo các doanh nghiệp:
- Ông Khuất Việt Hùng - Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Sovico
- Ông Nguyễn Văn Thành - Phó tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Đầu tư Hạ tầng Kỹ thuật TPHCM (CII)
- Ông Nguyễn Văn Thanh Huy - Phó tổng Giám đốc Tập đoàn Becamex
- Ông Lê Nguyễn Bảo Trọng - Giám đốc Phòng Kinh tế kỹ thuật Tập đoàn Becamex
- Ông Nguyễn Quốc Trung - Phó tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Đầu tư Địa ốc Đại Quang Minh
- Ông Nguyễn Kim Huy - Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ TPHCM
- Ông Đỗ Thanh Bình - Phó tổng Giám đốc Tập đoàn Bcons
- TS Vũ Xuân Dũng - Giám đốc Khối Thiết kế 2, Tập đoàn Bcons
- Ông Đào Ngọc Vinh - Tổng Giám đốc Tổng công ty Tư vấn Thiết kế Giao thông vận tải - TEDI
- Bà Đỗ Thu Hường - Phó giám đốc Marketing Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn
- Ông Nguyễn Văn Tuấn - Giám đốc truyền thông Vingroup
- Bà Phạm Mai Hoa - Đại diện Khối Marcom Tập đoàn Sun Group
- Ông Vũ Tuấn Hải - Quản lý phát triển dự án Tổng công ty Xây dựng số 1
- Ông Trần Hiếu - Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị DKRA Group
- Ông Nguyễn Viết Hùng - Tổng Giám đốc H - Holdings
- Ông Phan Đình Phúc - Tổng giám đốc Seenee
- Ông Nguyễn Thanh Tuấn - Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty TNHH Vận chuyển Thương mại Biển Xanh
- Ông Phạm Châu Long - chuyên gia Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận
- Ông Châu Vĩnh Thuận An - Tổng giám đốc Công ty TNHH MTV Xây dựng Bình Minh
Báo Tiền Phong phối hợp với Sở Xây dựng TPHCM tổ chức Hội thảo “Đầu tư phát triển hạ tầng đồng bộ - Động lực tăng trưởng kinh tế và mở rộng không gian phát triển TPHCM”, sáng 16/10.
Sau sáp nhập (1/7/2025) địa giới hành chính TPHCM mở rộng, với hơn với 168 xã, phường và đặc khu. Do đó, yêu cầu cấp thiết về việc mở rộng không gian đô thị để vượt qua những giới hạn về hạ tầng, đáp ứng quy mô dân số ngày càng lớn và vươn tầm trở thành siêu đô thị kết nối quốc tế trở nên cấp thiết.
Các tham luận của hội thảo sẽ phân tích về bức tranh tổng thể về hạ tầng TPHCM sau khi sáp nhập, cùng những định hướng quan trọng cho không gian phát triển mới của TPHCM, phân tích động lực để TPHCM vươn tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức 2 con số trong giai đoạn mới, phát triển hệ thống cảng biển, khả năng đáp ứng nhu cầu giáo dục, y tế, văn hóa và an sinh cho người dân.
