Chiến dịch mang tên Dự án Tự do được phát động để hộ tống các tàu chở dầu và các tàu thương mại khác đi qua eo biển Hormuz. Khi công bố chiến dịch này hôm 3/5, ông Trump mô tả đây là một nỗ lực nhân đạo chứ không phải là một chiến dịch tấn công.
“Dựa trên yêu cầu của Pakistan và các quốc gia khác”, cũng như “tiến bộ đáng kể” trong các cuộc đàm phán với đại diện Iran, Washington và Tehran đã “đồng thuận” tạm dừng chiến dịch hộ tống tàu thuyền “trong một thời gian ngắn”, ông Trump bất ngờ tuyên bố trên mạng xã hội hôm 5/5.
Ông cho biết, việc tạm dừng hộ tống nhằm mục đích cho các nhà đàm phán thêm thời gian để xem liệu một “thỏa thuận hoàn chỉnh và cuối cùng” có thể được hoàn tất hay không.
Chỉ vài giờ trước đó, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói với các nhà báo rằng chiến dịch tấn công ban đầu - Epic Fury - đã “kết thúc”, và nói thêm: “Giờ chúng ta chuyển sang Dự án Tự do”.
Chiến dịch này nhanh chóng trở thành điểm nóng mới nhất giữa Washington và Tehran. Quân đội Iran cảnh báo bất kỳ lực lượng vũ trang nước ngoài nào tiến vào eo biển Hormuz sẽ bị nhắm mục tiêu, nhấn mạnh rằng việc đi lại an toàn qua tuyến đường thủy này phải được phối hợp với lực lượng Iran.
Các quan chức Mỹ cho biết giai đoạn đầu của Dự án Tự do đã cho phép một số tàu đi qua eo biển. Tờ New York Post đưa tin, 11 con tàu đã đi qua tuyến đường thủy này trong vòng 24 giờ kể từ khi chiến dịch bắt đầu, so với chỉ hai tàu vào ngày hôm trước.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ hôm 4/5 tuyên bố rằng lực lượng Mỹ đã phá hủy một số tàu nhỏ của Iran bị cáo buộc cố gắng can thiệp chiến dịch hộ tống. Tehran bác bỏ tuyên bố này, trong khi truyền thông Iran đưa tin lực lượng Iran đã bắn cảnh cáo gần các tàu hải quân Mỹ.
“Dự án Tự do chính là Dự án Bế tắc”, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi viết trên Twitter, cảnh báo Mỹ “hãy cẩn thận kẻo bị kéo trở lại vào vũng lầy”.
Eo biển Hormuz đã trở thành tâm điểm của cuộc khủng hoảng kể từ khi Mỹ và Israel phát động các cuộc tấn công vào Iran hồi cuối tháng 2. Mỹ và Iran đã đạt được một thỏa thuận ngừng bắn mong manh vào đầu tháng 4, nhưng căng thẳng vẫn tiếp diễn về vấn đề hàng hải. Tehran gọi lệnh phong tỏa hải quân của Washington là “hành động chiến tranh” và vi phạm thỏa thuận ngừng bắn.
Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth ngày 5/5 khẳng định thỏa thuận ngừng bắn “chưa kết thúc” bất chấp các cuộc đụng độ ở eo biển.
