Những bước tiến của trí tuệ nhân tạo, đặc biệt kể từ khi ChatGPT xuất hiện, khiến câu hỏi về ý nghĩa của việc là con người trở thành chủ đề gây nhiều tranh luận. Sự phát triển của AI cũng đặt ra câu hỏi liệu máy tính có thể đạt tới trạng thái có ý thức hay không.
Trong bối cảnh đó, từ điển Cambridge đã công bố human (con người) là từ của năm 2026. Từ này được Cambridge định nghĩa là "có những phẩm chất, khuyết điểm và cảm xúc của con người, khác với thần linh, động vật hoặc máy móc".
Theo từ điển Cambridge, ý nghĩa và cách sử dụng từ “human” ngày càng trở nên quan trọng trong thời đại AI. Ông Colin McIntosh - chuyên gia biên soạn từ điển Cambridge - cho biết AI đang thay đổi cách chúng ta nói về việc là con người.
“Những lo ngại về những gì con người có thể mất đi khi giao việc tư duy cho AI đã khiến chúng ta phải xem xét lại mức độ phụ thuộc vào công nghệ này, từ các nhà toán học hàng đầu đến giáo viên dạy trẻ nhỏ”, ông McIntosh nói.
Tiến sĩ Tom McClelland - chuyên gia triết học khoa học tại Đại học Cambridge - cho rằng việc lựa chọn human làm từ của năm đặc biệt đáng chú ý khi nhận thức của con người về chính mình đang thay đổi.
“Chúng ta đang cố gắng hiểu sự khác biệt giữa trí tuệ con người và trí tuệ nhân tạo, giữa những sinh vật sống như chúng ta và những thực thể nhân tạo mà chúng ta đang tạo ra. Điều gì tạo nên sự khác biệt của con người? Đó là ý thức, khả năng sáng tạo hay lòng trắc ẩn?”, ông McClelland đặt câu hỏi.
Theo ông, không có điều gì là tất yếu đối với tương lai của AI. Tương lai của công nghệ này phụ thuộc vào những lựa chọn của con người.
Sự gia tăng gần đây của những từ ghép như human-made (do con người tạo ra) cho thấy từ này ngày càng được sử dụng để phân biệt các sản phẩm hoặc phẩm chất của con người với AI.
“Chính sự quan tâm trở lại đối với ý nghĩa của việc là con người đã phản ánh tinh thần thời đại và đưa 'human’ trở thành từ của năm do từ điển Cambridge bình chọn”, ông McIntosh cho biết.
Bình luận về quyết định của từ điển Cambridge, tỷ phú Bill Gates cho rằng AI đang khiến chúng ta suy nghĩ sâu sắc hơn về ý nghĩa của việc là con người.
“AI có thể giúp chúng ta chữa bệnh, cải thiện giáo dục và mang lại cho mọi người nhiều thời gian hơn để dành cho những điều quan trọng nhất. Tuy nhiên, chúng ta cần cân nhắc kỹ lưỡng về cách AI hiện diện trong cuộc sống, bao gồm cả những lĩnh vực mà chúng ta muốn con người tiếp tục giữ vai trò trung tâm. Thước đo thành công của AI phải là mức độ công nghệ này cải thiện cuộc sống của con người”, tỷ phú Bill Gates nhấn mạnh.
Trong năm 2026, nhiều nhân vật nổi tiếng đã lên tiếng bảo vệ vai trò và giá trị của con người trước sự phát triển của AI.
Tỷ phú Bill Gates đề xuất dành riêng một số công việc cho con người, chẳng hạn như chăm sóc người khác, và không bao giờ để máy móc đảm nhận những công việc này.
Geoffrey Hinton, người được mệnh danh là cha đỡ đầu của AI và từng đoạt giải Nobel, cảnh báo: “Chúng ta đang tạo ra những thực thể xa lạ. Tôi sẵn sàng ích kỷ và lựa chọn con người”.
Trong thông điệp Magnifica Humanitas, Giáo hoàng Leo XIV đề cập đến những hình thức phi nhân hóa mới và trách nhiệm cấp thiết phải gìn giữ sâu sắc tính người.
Diễn viên Scarlett Johansson và Cate Blanchett, nghệ sĩ Tayla Parx, LeAnn Rimes và Billie Eilish, cùng các nhà văn Jodi Picoult và Jonathan Franzen đã lên tiếng phản đối những hành vi mà họ gọi là cuộc tấn công vào khả năng sáng tạo của con người.