Ngày 8/10, WWF công bố Báo cáo Sức sống Hành tinh (LPR) năm 2026. Điểm đáng quan tâm nhất của báo cáo là kích thước của các quần thể động vật hoang dã được theo dõi đã giảm trung bình 73% trong vòng 52 năm qua.
Chỉ số Sức sống Hành tinh (LPI), do Hội Động vật học London (ZSL) xây dựng, bao gồm xu hướng của 35.803 quần thể thuộc 5.790 loài động vật có xương sống trong giai đoạn từ 1970 đến 2022.
Báo cáo ghi nhận mức suy giảm mạnh nhất thuộc về các hệ sinh thái nước ngọt (-85%), tiếp theo là hệ sinh thái trên cạn (-69%) và hệ sinh thái biển (-59%).
Về nguyên nhân, mất mát và suy thoái môi trường sống là mối đe dọa được ghi nhận phổ biến nhất đối với các quần thể động vật hoang dã, tiếp theo là khai thác quá mức, biến đổi khí hậu, ô nhiễm, các loài ngoại lai xâm hại và dịch bệnh.
Theo WWF, những mối đe dọa này bắt nguồn từ những thất bại mang tính hệ thống trong các lĩnh vực thực phẩm, năng lượng và tài chính.
Trong đó, hệ thống thực phẩm là nguyên nhân hàng đầu làm mất môi trường sống; hệ thống năng lượng làm gia tăng biến đổi khí hậu, trong khi hệ thống tài chính lại tiếp sức cho các hoạt động gây hại.
Một số loài có xu hướng phục hồi
Mặc dù xu hướng tổng thể là tiêu cực do quy mô suy giảm quá lớn, Báo cáo cũng chỉ ra, một nửa số quần thể vẫn giữ ở mức ổn định hoặc đang tăng trưởng.
Báo cáo cũng nhấn mạnh sự phục hồi của các quần thể rùa xanh, cá ngừ vây xanh, hổ và voi Nam Phi - minh chứng cho thấy các biện pháp can thiệp bảo tồn đúng trọng tâm có thể mang lại kết quả rõ rệt.
Tiến sĩ Kirsten Schuijt, Tổng Giám đốc WWF Quốc tế chia sẻ, đa dạng sinh học vẫn đang suy thoái ở mức báo động. Tuy nhiên, ngay giữa những suy giảm nghiêm trọng đó, vẫn có cơ sở để chúng ta hy vọng. Báo cáo Sức sống Hành tinh 2026 mang đến những bằng chứng cho thấy nhiều quần thể loài đang ở mức ổn định hoặc dần phục hồi.
Để tiếp nối và nhân rộng những thành công này, theo Tiến sĩ Kirsten Schuijt, các ngành công nghiệp và hệ thống đang đẩy nhanh sự mất mát của tự nhiên bắt buộc phải chuyển đổi. Quá trình này thực chất đã và đang diễn ra - dù chưa phải ở khắp mọi nơi và cũng chưa đạt đến quy mô cần thiết, nhưng đã đủ để chứng minh rằng thay đổi là hoàn toàn có thể.
“Giờ là lúc chúng ta tăng tốc quy mô cho những chuyển dịch mang tính hệ thống đó. Cùng nhau, chúng ta hoàn toàn có thể hồi sinh hành tinh của mình”, Tiến sĩ Kirsten Schuijt nói.
Tại Việt Nam, theo ông Thibault Ledecq, Giám đốc Bảo tồn của WWF-Việt Nam, các hệ sinh thái của Việt Nam đang chịu nhiều áp lực từ các hoạt động phát triển không bền vững và tác động của biến đổi khí hậu. Giữa những thách thức đó, các nỗ lực bảo tồn đang cho thấy nhiều kết quả tích cực.
Chúng tôi có một ví dụ điển hình. Kết quả từ cuộc khảo sát bẫy ảnh có hệ thống quy mô và toàn diện nhất từng được thực hiện tại Việt Nam cho thấy số lượng các loài hoang dã có xu hướng ổn định hoặc gia tăng. Trong 21 điểm khảo sát trên toàn quốc, không có địa điểm nào ghi nhận sự suy giảm.
“Điều này cho thấy những gì có thể đạt được khi chính phủ, cộng đồng và các tổ chức bảo tồn cùng chung tay bảo vệ và phục hồi các hệ sinh thái tự nhiên”, ông Thibault Ledecq nói.
Các chuyên gia cũng cho rằng, nhân loại cũng đang đứng trước cơ hội để hành động nếu các quốc gia tập trung thực hiện các mục tiêu đã cam kết trong Khung Đa dạng Sinh học Toàn cầu Kunming - Montreal (KMGBF) và Thỏa thuận Paris.
Đặc biệt, với việc các hội nghị Liên Hợp Quốc về đa dạng sinh học và khí hậu sẽ diễn ra trong hai tháng tới, các chính phủ đang đứng trước cơ hội vàng để biến những tham vọng trên giấy thành hành động thực tế.
Cơ hội đầu tiên là Hội nghị các bên tham gia Công ước về Đa dạng Sinh học (COP17), khởi động vào ngày 19 tháng 10 tại Yerevan, Armenia.
Để đạt được các mục tiêu đa dạng sinh học đến năm 2030 - bao gồm việc ngăn chặn và đảo ngược đà suy giảm, các chuyên gia cho rằng, thế giới cần triển khai nhanh hơn, đầu tư lớn hơn, cam kết chính trị mạnh mẽ hơn cùng sự tham gia sâu rộng của toàn bộ nền kinh tế và xã hội.
Tiến sĩ Andrew Terry, Giám đốc Bảo tồn tại ZSL chia sẻ, các đội ngũ của ZSL trên toàn cầu đã chứng kiến nhiều loài sinh vật và hệ sinh thái hồi sinh mạnh mẽ khi các mối đe dọa được giảm thiểu và các hoạt động bảo tồn được duy trì liên tục.
“Càng có nhiều người chung tay hành động nhanh chóng và quyết liệt để bảo vệ động vật hoang dã cùng các hệ sinh thái, chúng ta càng sớm biến kiến thức thành hành động, chạm tới những điểm bùng phát tích cực để kiến tạo một tương lai khỏe mạnh và kiên cường hơn”, TS Andrew Terry nói.
