Theo báo cáo Gemini Đông Nam Á đầu tiên vừa được Google công bố với khảo sát được thực hiện tại 6 thị trường có lượng người dùng Gemini lớn nhất gồm Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam. Kết quả cho thấy, gần 70% các câu lệnh trong khu vực được nhập bằng tiếng bản địa. Việt Nam đứng đầu với tỷ lệ 89%, tiếp theo là Thái Lan (87%) và Indonesia (84%).
Bình thường hóa ảo giác AI
Trước thực trạng nêu trên, nghiên cứu sinh ngành Khoa học máy tính Võ Tuyết Ngân - Bí thư Đoàn trường Cao đẳng Cộng đồng Cà Mau cho rằng, việc người Việt thuộc nhóm dẫn đầu về tần suất ứng dụng AI là tín hiệu tích cực, cho thấy khả năng tiếp cận và hội nhập nhanh với công nghệ mới.
Theo chị Ngân, việc ứng dụng AI đang tạo ra sự phân hóa rõ rệt trong giới trẻ. Một bộ phận sử dụng AI theo hướng đối phó, tạo ra những sản phẩm hời hợt và ngày càng phụ thuộc vào công nghệ. Trong khi đó, nhóm biết coi AI là “cộng sự trí tuệ” có thể học nhanh kiến thức mới, kiểm nghiệm nhiều giả thuyết và nâng cao đáng kể năng suất lao động.
Vì vậy, rủi ro lớn nhất không phải là cả một thế hệ bị “rỗng não”, mà là khoảng cách năng lực giữa nhóm làm chủ AI và nhóm lệ thuộc vào AI sẽ ngày càng giãn rộng.
Đặc biệt, khi chính sách miễn phí 1 năm gói Google One AI Premium (bao gồm mô hình Gemini Pro cao cấp nhất và 2TB lưu trữ) dành riêng cho học sinh, sinh viên Việt Nam đã tạo ra cú hích rất lớn về lưu lượng người dùng. Rào cản chi phí được xóa bỏ, biến Gemini từ một công cụ xa xỉ thành "trợ lý quốc dân" trong môi trường học đường.
Khi người trẻ được trao cho một "trí tuệ nhân tạo cấp độ pro" mà chưa chuẩn bị đủ năng lực hoài nghi và tư duy phản biện, hệ lụy nghiêm trọng sẽ xảy ra.
"Đáng lo ngại nhất là tình trạng “bình thường hóa ảo giác AI”. Các mô hình trí tuệ nhân tạo có thể đưa ra thông tin sai lệch nhưng được trình bày bằng giọng điệu chắc chắn, thuyết phục. Nếu học sinh, sinh viên lười đọc tài liệu gốc và thiếu kỹ năng đối chiếu nguồn, các em rất dễ tiếp nhận thông tin sai mà không nhận ra", chị Ngân nhấn mạnh.
Hiện tượng “bình thường hóa ảo giác AI” có mối liên hệ trực tiếp với nguy cơ “thối não” trong môi trường số. Khi thường xuyên tiếp nhận những câu trả lời trôi chảy, mạch lạc và đầy tự tin từ AI, người dùng trẻ rất dễ mặc nhiên coi đó là thông tin chính xác, dù nội dung có thể sai lệch, thiếu căn cứ hoặc hoàn toàn do máy tạo ra.
Nếu việc kiểm chứng không trở thành một thói quen bắt buộc, học sinh, sinh viên có thể dần lười suy nghĩ, ngại đọc tài liệu gốc và suy giảm khả năng phân biệt giữa tri thức đã được xác thực với thông tin do AI tạo sinh. Đây chính là một biểu hiện của “thối não”: Não bộ quen tiếp nhận câu trả lời có sẵn, mất dần khả năng tập trung, phản biện và tự giải quyết vấn đề.
Tạo "ốc đảo" mà AI khó chạm tới
Chia sẻ với Tiền Phong, ông Ngô Hữu Thống - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Ứng dụng Công nghệ và Phát triển Nhân lực AiOV cho rằng, AI không trực tiếp loại bỏ các chuyên gia, nhưng một nhân sự biết vận hành AI linh hoạt hoàn toàn có thể đảm đương khối lượng và chất lượng công việc tương đương với ba nhân sự làm việc theo phương thức thủ công trước đây.
AI đang giải phóng con người khỏi những tác vụ đơn điệu để tập trung vào những giá trị sáng tạo và chiến lược cao hơn. Việc thích nghi nhanh chóng với tư duy "giải quyết vấn đề bằng AI" chính là chiếc chìa khóa để người lao động không chỉ giữ vững vị thế mà còn bứt phá mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới này.
Khi AI có thể truy xuất và xử lý khối lượng kiến thức chuyên sâu của bất kỳ lĩnh vực nào chỉ trong vài giây, giá trị của con người không còn nằm ở việc học thuộc lòng hay thực hiện các tác vụ đơn lẻ trong một ngách hẹp.
![7a-557.jpg](https://cdn.tienphong.vn/images/1ovrQr2Ubtrg2tOv7H6zDq6STvbkKoF6ZLXSZmCSbw8TZ1yiicVvYgWAre9JXjKK/7a-557.jpg.avif "Theo các chuyên gia, người trẻ cần trang bị khả năng "thẩm mỹ tinh tế" nội dung mà AI tạo nên.")
Sức mạnh thực sự nằm ở khả năng kết nối những điểm dữ liệu rời rạc giữa các lĩnh vực tưởng chừng không liên quan để tạo ra một giải pháp toàn diện. Nếu AI là một bộ xử lý cực mạnh ở "chiều dọc" chuyên môn, thì con người phải là người điều phối ở "chiều ngang", biết cách đem tư duy tâm lý học vào thiết kế công nghệ, hay ứng dụng sự thấu cảm xã hội để định hướng cho các thuật toán đạo đức.
Một người trẻ có khả năng đứng ở giao lộ của nhiều lĩnh vực khác nhau sẽ sở hữu tầm nhìn bao quát và khả năng sáng tạo mà AI khó lòng sao chép được. Chính vì vậy, việc mở rộng biên giới tri thức và học cách "lồng ghép" các kỹ năng sẽ giúp các bạn giữ vững thế chủ động, biến AI từ một đối thủ tiềm tàng thành một cộng sự đắc lực để hiện thực hóa những ý tưởng đột phá.
Một sinh viên ngành nông nghiệp biết sử dụng dữ liệu để tối ưu hóa năng suất, hay một nhân sự ngành ngôn ngữ biết huấn luyện AI để dịch thuật văn hóa sâu sắc, đều sẽ trở nên quý giá hơn bao giờ hết.
Hãy nhớ rằng những giá trị cốt lõi thuộc về con người như sự thấu cảm, trách nhiệm đạo đức và khả năng thẩm mỹ tinh tế chính là những "ốc đảo" mà AI chưa thể chạm tới. Chỉ cần bạn chủ động biến AI thành trợ thủ gia tăng khả năng sáng tạo, những ngành truyền thống sẽ được hồi sinh với một diện mạo mới mẻ và đầy sức sống trong kỷ nguyên số.
