Những người thầy lặng lẽ truyền nghề trong bệnh viện

TPO - Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 là dịp để nhớ đến những người thầy đã lặng lẽ truyền nghề trong bệnh viện. Ở Bạch Mai, bài học của nghề y bắt đầu từ giảng đường, tiếp tục trong những buổi giao ban và nhiều khi được ghi nhớ suốt đời từ một lần thăm khám bên giường bệnh.

Khi buồng bệnh cũng là lớp học

Trong bệnh viện, thời gian của người thầy thường được chia cho nhiều công việc. Có ca bệnh cần quyết định kịp thời, có người nhà đang chờ được giải thích, có sinh viên theo sau để học cách nhận biết triệu chứng và suy luận chẩn đoán. Công việc chữa bệnh và dạy học đan xen trong cùng một ngày, nhiều khi trong cùng một buổi đi buồng.

Một bác sĩ trẻ có thể đã đọc kỹ về bệnh trong sách, nhưng đứng trước một người bệnh cụ thể vẫn cần học cách đặt câu hỏi, quan sát và lắng nghe. Triệu chứng không phải lúc nào cũng xuất hiện đầy đủ như trong giáo trình. Người bệnh có hoàn cảnh, sức chịu đựng và những lo lắng riêng. Người thầy hướng dẫn học trò nhận ra những khác biệt ấy, rồi từ đó lựa chọn cách thăm khám phù hợp.

Điều được truyền lại không dừng ở một kết luận đúng. Đó còn là cách đi đến kết luận: hỏi bệnh có hệ thống, kiểm tra lại điều chưa rõ, cân nhắc kết quả xét nghiệm cùng những gì quan sát được. Sự cẩn trọng ấy giúp người học hiểu rằng kinh nghiệm rất quý, song kinh nghiệm cũng cần được soi xét bằng kiến thức mới và bằng chứng khoa học.

buong-benh.jpg
Dạy học ở bệnh viện phải luôn đi cùng sự an toàn và tôn trọng người bệnh.

Trong ký ức của nhiều thế hệ thầy thuốc Bạch Mai, Giáo sư Đặng Văn Chung là một người thầy như vậy. Sau năm 1954, ông tham gia xây dựng Bộ môn Nội của Trường Đại học Y Hà Nội, đồng thời trực tiếp làm chuyên môn tại Bệnh viện Bạch Mai. Theo tư liệu của bệnh viện, trong các buổi giảng lâm sàng, ông chú trọng uốn nắn sinh viên từ cách hỏi bệnh, khám bệnh, làm bệnh án đến lập luận chẩn đoán và diễn giải kết quả xét nghiệm.

Bài học của người thầy nội khoa vì thế gắn với từng người bệnh và từng chi tiết của công việc hằng ngày. Lời giảng có thể kết thúc sau một buổi học; cách suy nghĩ thận trọng, thái độ tôn trọng sự thật và người bệnh còn theo học trò khi họ trở thành bác sĩ. Đó cũng là cách một truyền thống chuyên môn được tiếp nối, không cần lúc nào cũng gọi tên.

Trong những ngày Bệnh viện Bạch Mai bị đánh phá năm 1972, Giáo sư Đỗ Doãn Đại, khi đó là Giám đốc, đã cùng cán bộ bệnh viện tổ chức tìm kiếm, cứu chữa người bị nạn và duy trì chăm sóc những bệnh nhân còn lại. Tinh thần trách nhiệm, sự bình tĩnh của ông cùng tập thể trong hoàn cảnh đặc biệt ấy là bài học cho các thế hệ học trò.

Dạy học ở bệnh viện còn có một yêu cầu đặc biệt, việc học phải luôn đi cùng sự an toàn và tôn trọng người bệnh. Người bệnh đến để được chăm sóc, không phải để trở thành đối tượng minh họa đơn thuần. Mỗi lần hướng dẫn tại buồng bệnh cần có sự giải thích phù hợp, giữ kín thông tin riêng tư và bảo đảm quyền lợi của người đang điều trị. Người thầy dạy điều ấy trước hết bằng chính thái độ của mình.

Một nghề được truyền bằng trách nhiệm

Nói đến người thầy ở Bạch Mai, không thể chỉ nhắc đến bác sĩ. Những người làm công tác điều dưỡng, kỹ thuật y học, dược, xét nghiệm và nhiều lĩnh vực khác cũng đang đào tạo các thế hệ kế tiếp. Họ hướng dẫn người học thực hành, sửa từng thao tác, nhắc nhở việc tuân thủ quy trình và cùng chịu trách nhiệm về chất lượng chăm sóc.

Với điều dưỡng, bài học có khi bắt đầu từ một thay đổi nhỏ trong tình trạng người bệnh, từ cách giữ vệ sinh, phòng ngừa nhiễm khuẩn hay giải thích cho người nhà việc chăm sóc. Đó là những công việc cần tri thức, kỹ năng và sự bền bỉ. Khi được người thầy hướng dẫn chu đáo, sinh viên hiểu rằng sự an toàn của người bệnh được tạo nên từ cả những việc tưởng như rất nhỏ.

benh-vien.jpg
Y học thay đổi nhanh, người thầy cũng luôn phải học

TS. Bùi Minh Thu, Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Y tế Bạch Mai, có nhiều năm gắn bó với công tác điều dưỡng và đào tạo. Trong đợt dịch COVID-19 năm 2021, bà cùng đoàn giảng viên, sinh viên của trường vào Thành phố Hồ Chí Minh hỗ trợ phòng, chống dịch. Tư liệu của bệnh viện kể lại, khi một sinh viên trong đoàn mắc bệnh, bà đến động viên, đưa em đi điều trị và tiếp tục theo dõi, giữ liên lạc trong những ngày sau đó.

Câu chuyện ấy cho thấy một mặt khác của nghề dạy học trong ngành y. Người thầy không chỉ hướng dẫn công việc, mà còn phải quan tâm đến sức khỏe, tâm lý và sự trưởng thành của người học. Đối với những sinh viên lần đầu làm việc trong hoàn cảnh nhiều áp lực, sự đồng hành của thầy cô và đồng nghiệp có ý nghĩa thiết thực.

Ở chiều ngược lại, những người thầy cũng luôn phải học. Y học thay đổi nhanh; phương pháp điều trị, thiết bị và yêu cầu chăm sóc ngày càng cao. Một bài giảng từng phù hợp có thể cần được cập nhật. Một kỹ năng được truyền từ thế hệ trước phải tiếp tục được kiểm nghiệm, bổ sung bằng những tiến bộ mới. Giữ sự khiêm tốn trước tri thức là điều quan trọng với cả người dạy và người học.

Trong môi trường lâm sàng, người học cũng cần được khuyến khích hỏi, trao đổi và thừa nhận điều mình chưa biết. Một câu hỏi đúng lúc có thể giúp phát hiện sai sót; một cuộc thảo luận thẳng thắn có thể giúp cả nhóm lựa chọn phương án tốt hơn. Người thầy giỏi tạo ra môi trường để học trò dám suy nghĩ, đồng thời hiểu rõ giới hạn năng lực và trách nhiệm của mình.

Đưa tri thức đến gần người bệnh hơn

Bài học ở Bạch Mai không dừng lại trong khuôn viên bệnh viện. Nhiều năm qua, đội ngũ thầy thuốc của bệnh viện tham gia đào tạo, hội chẩn, chuyển giao kỹ thuật cho các cơ sở y tế ở địa phương. Khi một kỹ thuật được triển khai an toàn ở tuyến dưới, người bệnh có thêm cơ hội điều trị gần nhà, giảm được những chuyến đi xa và bớt phần vất vả cho gia đình.

benh-vien-1231.jpg
Công nghệ đang mở thêm con đường để chia sẻ tri thức

Trên cương vị Giám đốc Bệnh viện từ năm 2022, PGS.TS. Đào Xuân Cơ đã cùng tập thể lãnh đạo chú trọng đào tạo, chỉ đạo tuyến và chuyển giao kỹ thuật. Tại hội nghị tổng kết công tác chỉ đạo tuyến năm 2024, ông nhấn mạnh ý nghĩa của việc chia sẻ tri thức, hỗ trợ các cơ sở y tế nâng cao năng lực khám, chữa bệnh. Ông hiện là Thứ trưởng Bộ Y tế, Bí thư Đảng ủy Bệnh viện Bạch Mai.

Sự hỗ trợ ấy không chỉ là chuyển giao thiết bị hay hướng dẫn một lần. Để một cơ sở y tế làm chủ kỹ thuật, cần thời gian đào tạo, thực hành, theo dõi kết quả và giải quyết những khó khăn phát sinh. Đội ngũ tại chỗ phải được chuẩn bị về nhân lực, quy trình, điều kiện bảo đảm và khả năng phối hợp. Người thầy có trách nhiệm không làm thay mãi, mà giúp đồng nghiệp từng bước tự tin thực hiện công việc phù hợp với năng lực của cơ sở.

Công nghệ đang mở thêm con đường cho việc chia sẻ tri thức. PGS.TS. Vũ Văn Giáp, hiện là Phó Giám đốc phụ trách, điều hành bệnh viện, đã cùng tập thể lãnh đạo tham gia thúc đẩy hợp tác đào tạo và hội chẩn từ xa. Theo Bệnh viện Bạch Mai, đến tháng 10/2026, sau hơn 2 năm triển khai Project ECHO, bệnh viện đã vận hành 11 chương trình, tổ chức hơn 300 phiên học và hội chẩn trực tuyến, thu hút hơn 14.000 lượt cán bộ y tế tham dự từ 25 tỉnh, thành phố.

Dẫu vậy, một đường truyền tốt chưa tự tạo ra một giờ học tốt. Nội dung phải sát nhu cầu của cơ sở; người học cần có điều kiện đặt câu hỏi và thực hành. Các trường hợp được đưa ra trao đổi cũng phải được bảo vệ thông tin cá nhân. Công nghệ có ý nghĩa khi giúp người ở xa tiếp cận tri thức, giúp thầy thuốc ở gần người bệnh hơn và hỗ trợ họ đưa ra quyết định phù hợp.

Để có thêm những người thầy giỏi

Đào tạo nhân lực y tế là công việc lâu dài. Một sinh viên cần được trang bị nền tảng khoa học, được hướng dẫn thực hành và được rèn luyện thái độ nghề nghiệp trước khi tự mình chăm sóc, điều trị cho người bệnh. Sau khi ra trường, việc học vẫn tiếp tục qua mỗi ca bệnh, mỗi cuộc hội chẩn và những chương trình bồi dưỡng thường xuyên.

Muốn làm tốt công việc ấy, người thầy lâm sàng cần có thời gian và điều kiện dành cho giảng dạy. Giữa áp lực khám, chữa bệnh, nhiệm vụ đào tạo cần được tổ chức hợp lý, ghi nhận đúng mức và gắn với đánh giá chất lượng thực hành. Nhà trường và bệnh viện cũng cần phối hợp chặt chẽ để nội dung học phù hợp với thực tiễn, để sinh viên có người hướng dẫn và không vượt quá phạm vi năng lực của mình.

Ngày 20/11, những lời tri ân gửi tới thầy cô ở Bạch Mai mang theo một ý nghĩa riêng. Đó là lời cảm ơn những người vừa chăm sóc sức khỏe nhân dân, vừa chuẩn bị cho tương lai của ngành y. Giá trị bền lâu của sự tri ân ấy còn nằm trong việc tạo điều kiện để người thầy tiếp tục dạy tốt, người học được trưởng thành và mỗi người bệnh được chăm sóc bằng cả tri thức lẫn trách nhiệm.

BS. Cấn Khánh Linh- Khoa Mắt, BV Bạch Mai

Cùng chuyên mục

Đôi bàn tay cô giáo

Đôi bàn tay cô giáo

Các bạn! Mỗi lần tôi ghé sát mắt vào trang giấy hay màn hình điện thoại để mượn những con chữ trải lòng cùng bạn đọc là một lần tôi nhớ về cô, nhớ về đôi bàn tay dịu dàng, ấm áp đã giúp tôi viết nên trang mới của cuộc đời. Có lẽ suốt những năm tháng tuổi thơ, hiện tại và cả sau này tôi vẫn sẽ không quên được cái ngày đó - một dấu mốc quan trọng trong hành trình thay đổi số phận của tôi.

Một giờ dạy học của giáo viên Trường Tiểu học và THCS Chương Dương, Hà Nội Ảnh: Nhà trường cung cấp

Tôn vinh không chỉ bằng hoa và lời chúc

TP - Sự kì vọng của phụ huynh, xã hội cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI) đang đặt nhà giáo trước muôn vàn áp lực mới. Nhân ngày Nhà giáo Việt Nam, 20/11, PGS.TS Nguyễn Quang Huy, Hiệu trưởng Trường ĐH Sư phạm Hà Nội 2 đã có cuộc trò chuyện với PV báo Tiền Phong về tác động với nhà giáo trong bối cảnh mới.

Với thầy Khương, sự tiến bộ của học trò là động lực để thầy gắn bó với nghề

Gieo niềm tin ở ngôi trường đặc biệt

TP - Những ngày này, khi nhiều trường học rộn ràng chuẩn bị các hoạt động chào mừng Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, công việc của những người thầy ở Trường Giáo dưỡng số 3 vẫn diễn ra theo nhịp điệu riêng.

Chủ tịch Hà Nội: Yêu cầu giải quyết khó khăn về trường lớp, giảm áp lực cho giáo viên

Chủ tịch Hà Nội: Yêu cầu giải quyết khó khăn về trường lớp, giảm áp lực cho giáo viên

TPO - Phát biểu tại Trường THCS Cầu Giấy (Hà Nội) chiều 19/11, Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng yêu cầu ngành Giáo dục chuyển mạnh từ chú trọng truyền thụ kiến thức sang phát triển phẩm chất, năng lực người học, đồng thời tập trung giải quyết những khó khăn về trường lớp, đội ngũ giáo viên, nhất là tại các nơi có tốc độ đô thị hóa nhanh.

Yếu tiếng Anh: Điểm nghẽn khiến người đi làm bỏ lỡ cơ hội thăng tiến

Yếu tiếng Anh: Điểm nghẽn khiến người đi làm bỏ lỡ cơ hội thăng tiến

Giữa thị trường lao động cạnh tranh, chuyên môn và kinh nghiệm là nền tảng để người đi làm khẳng định năng lực. Tuy nhiên, khi môi trường việc làm ngày càng quốc tế hoá, tiếng Anh trở thành lợi thế quan trọng để làm việc với đối tác nước ngoài, tham gia các dự án đa quốc gia hay mở rộng cơ hội thăng tiến. Không ít người dù có năng lực và thâm niên vẫn khó bứt phá sự nghiệp chỉ vì chưa đủ tự tin sử dụng tiếng Anh.

Lê Ánh Academy kỷ niệm 15 năm đào tạo gắn liền thực tiễn

Lê Ánh Academy kỷ niệm 15 năm đào tạo gắn liền thực tiễn

Từ trăn trở của một cử nhân mới ra trường, Lê Ánh Academy ra đời năm 2011 bằng những lớp kế toán thực hành do chính người làm nghề đứng lớp. 15 năm sau, lễ kỷ niệm của đơn vị trở thành dịp tri ân những người thầy đã dẫn lối cho nhiều thế hệ người trẻ bước vào nghề.

Thứ trưởng Bộ giáo dục: Công nghệ không thể thay thế sự thấu hiểu, tình yêu thương và truyền cảm hứng

Thứ trưởng Bộ giáo dục: Công nghệ không thể thay thế sự thấu hiểu, tình yêu thương và truyền cảm hứng

TPO - Phát biểu tại Lễ tuyên dương Nhà giáo tiêu biểu năm 2026 diễn ra hôm nay (19/11), Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng nhấn mạnh, trong kỷ nguyên số và bùng nổ trí tuệ nhân tạo, công nghệ có thể cung cấp tri thức nhưng không thể thay thế sự thấu hiểu, tình yêu thương và khả năng truyền cảm hứng của người thầy.

Bộ GD&ĐT vinh danh 335 nhà giáo tiêu biểu

Bộ GD&ĐT vinh danh 335 nhà giáo tiêu biểu

TPO - Hơn 70 giáo viên, đại diện cho 335 thầy cô giáo xuất sắc trên toàn quốc được Bộ GD&ĐT vinh danh trong Lễ kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 và tuyên dương Nhà giáo tiêu biểu năm 2026.

Thêm hàng chục học sinh Đồng Nai nhập viện

Thêm hàng chục học sinh Đồng Nai nhập viện

TPO - Đến khoảng 10 giờ sáng, Bệnh viện đa khoa khu vực Long Khánh đã tiếp nhận thêm nhiều bệnh nhân có triệu chứng nôn ói, đau bụng, tiêu chảy là học sinh một trường liên cấp trên địa bàn nâng tổng số người nhập viện 68 trường hợp.

Vinschool phát triển tài năng học sinh theo lộ trình cá nhân hóa

Vinschool phát triển tài năng học sinh theo lộ trình cá nhân hóa

Giáo dục tài năng không chỉ dừng lại ở việc phát hiện và bồi dưỡng những học sinh có thành tích xuất sắc, mà còn hướng tới phát triển tiềm năng riêng của mỗi em. Làm thế nào để nhận diện đúng tiềm năng của từng cá nhân, tạo điều kiện để năng lực nổi trội được phát triển chuyên sâu và chuyển hóa thành những đóng góp có giá trị?

Giáo dục cá nhân hóa tại VUS: Khi mỗi giờ học được thiết kế bằng sự tận tâm

Giáo dục cá nhân hóa tại VUS: Khi mỗi giờ học được thiết kế bằng sự tận tâm

Không có công thức chung nào cho việc học ngoại ngữ, bởi mỗi học viên đều có nhịp điệu phát triển riêng. Suốt gần 30 năm qua, VUS luôn lấy người học làm trung tâm và là kim chỉ nam cho giáo dục cá nhân hóa. Đằng sau mỗi bước tiến vững vàng của học viên luôn là sự đồng hành tận tâm và đúng hướng của đội ngũ thầy cô.

“TTC - Nâng bước thành công”: Bền bỉ tiếp sức học sinh đến trường

“TTC - Nâng bước thành công”: Bền bỉ tiếp sức học sinh đến trường

Bớt một phần lo toan chi phí học tập, có thêm phương tiện đến trường là những hỗ trợ thiết thực với học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Năm 2026, chương trình “TTC - Nâng bước thành công” tiếp tục mang học bổng và xe đạp đến với học sinh, tiếp sức cho những nỗ lực học tập của các em.

‘Nốt lặng’ trong dịp tri ân

‘Nốt lặng’ trong dịp tri ân

TPO - Không ít giáo viên chủ động nhắn phụ huynh không tặng quà dịp 20/11, thậm chí tìm cách gửi trả những món quà phụ huynh gửi tặng. Đằng sau lựa chọn này không chỉ là mong muốn giảm áp lực cho cha mẹ học sinh, mà còn là nỗi e ngại về những định kiến, nghi ngờ có thể nảy sinh quanh nghề giáo.