Khi món quà trở thành điều khó xử
Những ngày cận 20/11, không ít phụ huynh nghĩ cách tri ân thầy cô nhưng cũng có người cho rằng, quà cáp gây tốn kém, áp lực. Không ít nhà trường, giáo viên đã thông báo, từ chối nhận hoa, quà dịp lễ năm nay.
Mới đây, ở một lớp nọ, không còn quỹ lớp nên phụ huynh vận động nhau quyên góp 50.000 đồng để chúc mừng 20/11 thầy cô nhưng đã có phụ huynh âm thầm chụp ảnh thông tin trong nhóm lớp gửi tố cáo ở app iHanoi. Sự việc khiến Ban giám hiệu trường này ra thông báo, đề nghị thầy cô không nhận hoa, quà của phụ huynh trong dịp lễ.
Câu chuyện thu hút sự quan tâm, nhận về nhiều bình luận. Trong đó, đa số ý kiến lên án hành động của phụ huynh “tố” sự việc chỉ vì đóng 50.000 đồng mua quà cho thầy cô là người “ích kỷ”, không biết đạo lý.
Không ít người chia sẻ cảm xúc “thấy buồn”, "thất vọng" vì câu chuyện tặng hoa, quà tri ân thầy cô vốn là truyền thống đẹp đẽ lại trở thành đề tài bàn tán, bình luận xôn xao làm giảm giá trị người thầy.
Tại Hà Nội, không ít trường tư thục thông báo không tiếp nhận hoa, quà nhân dịp Ngày Nhà giáo Việt Nam.
Chị Nguyễn Thu Hằng, có con học lớp 4, một trường tư thục ở phường Yên Hòa cho biết, dịp lễ gia đình mong muốn tặng giỏ hoa hoặc món quà nhỏ và gửi lời cảm ơn cô giáo. Những năm trước, khi con học lớp 1, 2, chị gửi kèm quà và hoa tặng cô giáo. Nhưng sau đó, cô chỉ nhận hoa và tế nhị gửi trả lại phong bì trong cặp sách của con. Hiểu được điều đó, các dịp lễ, chị Hằng thường chọn mua những món quà xinh xắn, ý nghĩa trực tiếp tặng cô.
Nhưng đến năm nay, nhà trường thông báo “không tiếp nhận hoa, quà” cô giáo từ chối tất cả phụ huynh. Ban phụ huynh lớp đã mua chung một lẵng hoa cũng không thể nào gặp được cô giáo để chúc mừng.
Một phụ huynh có con học ở Trường THCS Kim Giang (Hà Nội) cũng kể, hai năm nay, trước mỗi dịp lễ, cô giáo đều nhắn tin xin phép không nhận hoa, quà chúc mừng của phụ huynh. Phụ huynh nào “cố tình” gửi tặng, cô đều tìm cách trả lại. Thậm chí, trong ngày lễ 20/11, cô giáo còn mua trà sữa mời cả lớp cùng liên hoan.
Tặng quà ngày 20/11 để tri ân thầy cô cũng là nhu cầu của phụ huynh. Với nhiều người, một bó hoa, chiếc khăn, cuốn sách hay món quà nhỏ đơn giản là cách nói lời cảm ơn người đã dạy dỗ con mình. Nhưng cũng có những phụ huynh thừa nhận việc chuẩn bị quà đôi khi không hoàn toàn xuất phát từ sự tự nguyện.
Một số cha mẹ còn rơi vào thế khó khi ban đại diện phụ huynh đề xuất mua quà chung. Không tham gia thì ngại bị đánh giá là thiếu quan tâm, không hòa đồng; tham gia lại thêm một khoản chi, nhất là với những gia đình có điều kiện kinh tế hạn chế.
Có phụ huynh cho rằng, trong một lớp học, hoàn cảnh kinh tế của các gia đình không giống nhau. Có người có điều kiện chuẩn bị những món quà đắt tiền, nhưng cũng có gia đình phải cân nhắc từng khoản chi tiêu. Nếu việc tặng quà trở thành hoạt động chung của lớp, dù không ai nói ra, phụ huynh vẫn có thể cảm thấy mình phải tham gia để tránh khác biệt.
Còn về phía giáo viên, việc nhận quà từ tập thể phụ huynh đôi khi cũng đặt họ vào tình huống khó xử. Một món quà có thể xuất phát từ tình cảm chân thành, nhưng nếu được tổ chức thành phong trào, kèm theo mức đóng góp hoặc sự phân công, ý nghĩa tự nguyện ban đầu dễ bị biến dạng.
Chạnh lòng nhà giáo
Đáng chú ý hơn, một số giáo viên lựa chọn từ chối quà như cách tự bảo vệ mình trước những nghi ngại về nghề nghiệp.
Trong môi trường giáo dục, giáo viên không chỉ giảng dạy mà còn đánh giá, nhận xét, quản lý và đồng hành với học sinh. Mối quan hệ này có sự chênh lệch nhất định về vị thế và trách nhiệm. Vì vậy, dù món quà không đi kèm bất kỳ yêu cầu nào, việc nhận quà vẫn có thể khiến người ngoài đặt câu hỏi: Liệu giáo viên có dành sự quan tâm như nhau cho tất cả học sinh? Liệu phụ huynh tặng quà có mong muốn được ưu tiên?
Đặc biệt, khi những câu chuyện về phong bì, quà cáp hay các khoản đóng góp trong trường học thường xuyên gây tranh luận, giáo viên có thể trở nên thận trọng hơn. Họ hiểu rằng đôi khi một hành động vốn bình thường cũng có thể bị diễn giải theo hướng khác nếu xuất hiện trong một bối cảnh nhạy cảm.
Trước dịp 20/11 năm nay, Bộ GD&ĐT có công văn gửi các Sở GD&ĐT, các trường học về việc tổ chức hoạt động kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam với yêu cầu đổi mới theo hướng tinh gọn, thiết thực, tránh phô trương, hình thức và lãng phí. Các trường học, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của nhà giáo; rà soát, giải quyết theo thẩm quyền những khó khăn, vướng mắc của nhà giáo, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của đội ngũ nhà giáo
Đáng chú ý, Bộ GD&ĐT nhấn mạnh, tuyệt đối không được huy động đóng góp từ người học, cha mẹ người học để tổ chức các hoạt động kỷ niệm. Chủ động thực hiện các biện pháp bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn cho nhà giáo và người học.
Một phụ huynh cho biết, những năm trước, tại lớp của con, Ban đại diện cha mẹ học sinh từng vận động phụ huynh đóng góp tiền để tặng quà không chỉ giáo viên mà cả nhân viên văn thư, y tế, thư viện theo danh sách do giáo viên chủ nhiệm gợi ý. Do đó, phụ huynh muốn, quà tặng thầy cô phải xuất phát từ tấm lòng của học sinh và phụ huynh, không phải phong trào hay cuộc đua sẽ gây áp lực cho những gia đình khó khăn.
Cô Ngọc, giáo viên một trường tiểu học ở Hà Nội, chia sẻ rằng những tranh luận về chuyện quà cáp dành cho thầy cô trong năm nay khiến cô không khỏi chạnh lòng, tủi thân. Theo cô, điều khó nhất là làm sao dung hòa được hai điều: vừa gìn giữ nét đẹp truyền thống tôn sư trọng đạo, vừa ngăn chặn việc tặng quà bị lạm dụng, biến tướng, để rồi dẫn đến những câu chuyện đáng tiếc, gây tổn thương cho cả người thầy lẫn phụ huynh.